ΜΙΚΡΕΣ ΑΓΓΕΛΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


Τέχνη...με συνταγή γιατρού

Τέχνη...με συνταγή γιατρού



Η είδηση ακούγεται περίεργη: Γιατροί στο Μόντρεαλ Καναδά πλέον συνταγογραφούν... τέχνη! Συγκεκριμένα, ένας ιατρικός σύλλογος και το μουσείο καλών τεχνών του Μόντρεαλ συνεργάζονται από τον Νοέμβριο 2018 ώστε πάνω από 100 ιατροί διαφορετικών ειδικοτήτων να «συνταγογραφούν» επισκέψεις στο εν λόγω μουσείο.
Κάθε «συνταγή» ισχύει για δύο ενήλικες και δύο ανήλικους. Οι ασθενείς στους οποίους «συνταγογραφούνται» μέχρι 50 επισκέψεις (συμπληρωματικά της συντηρητικής αγωγής) έχουν ψυχική, σωματική νόσο ακόμα και σοβαρής μορφής (καρκίνος μαστού). Η παγκόσμια αυτή πρωτοτυπία φιλοδοξεί να αποδείξει τη θεραπευτική συνεισφορά της τέχνης και να αποτελέσει παράδειγμα για αντίστοιχα προγράμματα συμπεριλαμβάνοντας και άλλους φορείς και μορφές τέχνης. Μήπως, όμως, η σχέση μορφών τέχνης-υγείας είναι τόσο αυτονόητη που μόνο περίεργη δε φαντάζει;
Η σχέση θεραπευτικής και τέχνης είναι γνωστή από την προϊστορία. Η δημιουργία τοιχογραφιών θεωρείται ότι μεταξύ άλλων, προετοίμαζε ψυχολογικά κυνηγούς πριν τις αποστολές. «Κακά πνεύματα» θεωρούνταν υπεύθυνα ασθενειών και ποικίλα καλλιτεχνικά μέσα δρούσαν απωθητικά: ήχοι τυμπάνων σε θεραπευτικές τελετές φυλών (Απάτσι), φυλαχτά προστατευτικά/θεραπευτικά, εικαστικά κομψοτεχνήματα που έμοιαζαν με μάτι (η γνωστή μπλε χάντρα) χρησιμοποιούνταν προστατευτικά, αφού το κακό πνεύμα «έπεφτε» στο ματάκι και όχι στο μάτι αυτού που το φορούσε. Χρόνια αργότερα(1500 π.Χ), οι Αιγύπτιοι χρησιμοποιούσαν τη μουσική για βελτίωση της γυναικείας γονιμότητας. Ακόμα και στην αρχαία Ελλάδα οι τέχνες ήταν μεγίστης σημασίας για την ψυχοσωματική υγεία. «Η της μουσικής δύναμις» αναφέρεται συχνά σε έργα του Πλάτωνα και Αριστοτέλη (πρόδρομοι της μουσικοθεραπείας), ενώ κατά το Δάμωνα, (θεωρητικό μουσικό, δάσκαλο του Σωκράτη και Περικλή) η μουσική δρα θεραπευτικά αντιπροσωπεύοντας κινήσεις της ψυχής. Οσον αφορά σωματικές ασθένειες, παράδειγμα θεραπείας συνιστά η συμβουλή Σωκράτη προς Χαρμίδη για αποτελεσματική ανακούφιση πονοκεφάλου: λήψη φαρμάκου με απαγγελία επωδών, συμπληρώνοντας, «Χωρίς τις επωδές το φάρμακο καθόλου δεν ωφελεί…» ενώ για το θυμικό ο Σωκράτης συνιστούσε τη μουσική για απάλυνση του φόβου του θανάτου. Ο ίδιος ο Ιπποκράτης έπαιζε μουσική προς ανακούφιση ψυχικά ασθενών, ενώ κατά τον Όμηρο, σε κυνηγετικό τραυματισμό του Οδυσσέα, οι γιοί του αυτόλυκου αντιμετωπίζοντας την πληγή ιατρικά, παράλληλα, «συγκράτησαν το μαύρο αίμα με επωδές». Τεράστια σημασία είχε το θέατρο που προσέφερε ψυχική κάθαρση (εξαγνισμός, λύτρωση), μεταξύ άλλων και θεραπευτική για θεατές και υποκριτές (τους τότε ηθοποιούς). Και στη ρωμαϊκή εποχή επικρατούσαν αντίστοιχες αντιλήψεις, με το Σενέκα, σύμβουλο του Νέρωνα να τονίζει στην περί θυμού πραγματεία τη διαφορετική ψυχική επίδραση εκάστοτε μορφής μουσικής και τον Κέλσιο να «συνταγογραφεί» ήχους κυμβάλων για θεραπεία ψυχικά ασθενών. Όμοιες απόψεις διασώθηκαν μέχρι την Αναγέννηση. Ο Μπάρτον στην «ανατομία της μελαγχολίας» τόνισε την ευεργετική επίδραση της τέχνης στη διάθεση, ενώ υπήρχαν χειρουργοί, όπως ο Παρέ, που συνιστούσαν στους ασθενείς πριν το χειρουργείο να παίζουν, χωρίς να απαιτούνται γνώσεις, βιόλα, βιολί προς αντιμετώπιση του φόβου. Τέλος, γνωστοί καλλιτέχνες μέσω εικαστικών τεχνών αναπαριστούσαν και καταπολεμούσαν δημιουργικά ψυχικές ασθένειές τους: Rothko, Μιρό, Pollock, Gauguin, Degas, DeGoya, VanGogh, Munch. Γνωστή ρήση του τελευταίου: «Τα βάσανα μου είναι μέρος του εαυτού μου και της τέχνης μου. Αυτά είναι δυσδιάκριτα από μένα και η απομόνωσή τους θα μπορούσε να ζημιώσει την τέχνη μου».
Σήμερα, η τέχνη χρησιμοποιείται θεραπευτικά και διαγνωστικά, κυρίως η μουσική(τραγούδι, χορός), το θέατρο, τα εικαστικά. Πρώτον, η μουσική και οι ορθολογικοί παράγοντες που την καθιστούν θεραπευτική, διερευνήθηκαν τον 19οαιώνα από πολλούς ιατρούς (Chomet, Rush κ.τ.λ.) και παρά τις αμφιλεγόμενες απόψεις, χρησιμοποιήθηκε θεραπευτικά σε ψυχιατρικά άσυλα, με πρώτο το Blackwell'sIsland. Επίσημα, ωστόσο, η μουσικοθεραπεία πρωτοδιδάχθηκε επίσημα το 1944 (ΗΠΑ). Πλέον, βάσει ερευνών, η μουσικοθεραπεία χρησιμοποιείται μονοθεραπευτικά και συμπληρωματικά σε ψυχιατρικές παθήσεις, ενώ παράλληλα φαίνεται ότι συνεισφέρει στη βελτίωση: α)της ομιλίας σε αφασίες, αυτισμό, άνοια, β)της μνήμης σε άνοιες γ)της κινητικότητας στο Πάρκινσον (στηριζόμενοι στο ρυθμό που προσφέρει η μουσική) δ)του βάρους και ύπνου πρόωρων νεογνών ε)του ορμονικού προφίλ ασθενών (μείωση κορτιζόλης-ορμόνης του stress-).Ακόμα αποδεδειγμένα μειώνει: α)τα συμπτώματα/κρίσεις άσθματος β)τον πόνο (ιδιαίτερα καρκινοπαθών τελικού σταδίου) γ) τον χρόνο διεξαγωγής άβολων εξετάσεων (κολονοσκόπηση). Δεύτερον, σημαντική η θεραπευτική συνεισφορά του θεάτρου. Ο Freud μίλησε περί δραματικής κάθαρσης και μαζί με τον Breuer στα έργα «Communicationpreliminaire», «Etudessurl' hysterie» εισάγουν την τραυματική θεώρηση της νεύρωσης, όπου η συναισθηματική αναβίωση του τραύματος μειώνει τα συνδεόμενα με την ανάμνηση συμπτώματα. Βέβαια, ο Moreno θεμελίωσε το ψυχόδραμα, δηλαδή τη σκηνική δράση-παρουσίαση από τον ασθενή σημαντικών γεγονότων-προβλημάτων. Βασίστηκε μερικώς στα αριστοτελικά πρότυπα της κάθαρσης θεωρώντας την «τετραπλή: Σωματική, ψυχική, ατομική, ομαδική, δηλαδή ολική» πιστεύοντας, όμως, ότ,ι αφορά πρωτίστως τους ηθοποιούς.
Η σύγχρονη χρήση του θεάτρου (δραματοθεραπεία, ψυχόδραμα) πραγματοποιείται στην ψυχιατρική συμπληρωματικά (PTSD, θύματα-θύτες κακοποίησης, ψυχώσεις, κατάθλιψη, εξαρτήσεις, διαταραχές διατροφής), μονο θεραπευτικά κυρίως στην παιδοψυχιατρική.
Συνδράμει παράλληλα στην κοινωνική ένταξη μειονοτήτων (πρόσφυγες, LGBTQI+) και παιδιών με ειδικές ανάγκες,αυτισμό, ADHD. Ακόμα συνεπικουρεί στην αντιμετώπιση οργανικών συμπτωμάτων: αφασίας, άνοιας, χρόνιου πόνου. Τρίτον, η ενασχόληση με εικαστικές τέχνες χρησιμοποιείται διαγνωστικά και θεραπευτικά.
Όσον αφορά τη διάγνωση, στοιχεία ζωγραφιών ασθενών αναλύονται ενδελεχώς, συνεισφέροντας διαγνωστικά και θεραπευτικά, ιδιαίτερα όταν υπάρχει δυσκολία συζήτησης τραυματικών εμπειριών (παιδοψυχιατρικοί ασθενείς). Θεραπευτικά, η ενασχόληση με εικαστικά αποδεδειγμένα μειώνει τοστρες, ενώ βάσει του Dr Katz, ερευνητή στην αναγέννηση νευρικών κυττάρων, η επαφή με την τέχνη ενισχύει την ικανότητα λύσης προβλημάτων. Επίσης, ενισχύει την προσοχή-μάθηση και την έκκριση ντοπαμίνης, ορμόνης συνδεόμενης με τη χαρά.
Ερευνες σε 10.000 μαθητές σε επίσκεψη μιας ώρας σε μουσείο έδειξαν ότι αύξησε την κριτική τους ικανότητα, το σεβασμό στο διαφορετικό, την κατανόηση του τρόπου ζωής στο παρελθόν. Σε θεραπευτικά προγράμματα, η εικαστική τέχνη χρησιμοποιείται γιατί βελτιώνει την ποιότητα ζωής σε ασθενείς τελικού σταδίου, χρόνιο πόνο και δρα ευεργετικά σε ψυχικά ασθενείς. Επίσης, βελτιώνει τη μνήμηστην αμνησία, σε κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις και άνοια (ακόμα και δημιουργώντας μια απλή ζωγραφιά, παρατηρήθηκε βελτίωση μνήμης στο 70% ασθενών σε έρευνα του Dr Bresky χρησιμοποιώντας το πρόγραμμα «Brain Tune Up»).
Τέχνη, λοιπόν, και ιατρική μπορούν να έχουν κοινό σκοπό. Και ενώ πράγματι με πολλές μορφές τέχνης (όπως λογοτεχνία), τα θεραπευτικά αποτελέσματα είναι ακόμα υπό μελέτη, καινούρια δεδομένα αναδεικνύουν την τέχνη ως χρήσιμο αρωγό στη σχέση ασθενούς-ιατρού. Η εύκολη εφαρμογή, το χαμηλό κόστος, η δεκτικότητα ασθενών ωθούν την ιατρική να ερευνά...«καλλιτεχνικές θεραπείες», ώστε υπεύθυνα, τεκμηριωμένα να εισάγονται όλο και πιο ενεργά στηνπρακτική θεραπευτική καθημερινότητα. Μέχρι λοιπόν να «συνταγογραφούνται» επισκέψεις σε μουσεία και στην Ελλάδα, ας απολαύσουμε χωρίς συνταγή γιατρού τα οφέλη «μιας επίσκεψης σε μουσείο», «μιας συναυλίας δύο ωρών», «μιας κωμωδίας τριών ωρών» ή της ενασχόλησης με μορφές τέχνης. Αλλωστε, οι ανεπιθύμητες δράσεις των συγκεκριμένων... «φαρμάκων» είναι μηδαμινές.

Συγγραφή: ΑΣΠΑΣΙΑ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΥ, φοιτ. Ιατρικής Πανεπ. Πατρών
Επιμέλεια: ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΒΑΝΤΑΡΑΚΗΣ, καθηγητής Υγιεινής Τμ. Ιατρικής, Παν/μιου Πατρών

*Από την Έντυπη Έκδοση - Ιατρικό Ένθετο "Λόγοι Υγείας"






Αποστολή με E-mail Εκτύπωση







Πρόσφατα
[χθες 20:46]  Πρόταση-σοκ για «λουκέτο» στα μισά...
[χθες 15:15]  Προσοχή: Μην πατάτε ξυπόλυτοι στο...
[χθες 11:40]  Μετά από πόση ώρα μπορεί να μπει...
[χθες 13:41]  ΧΑΠ: Μία συχνή νόσος που πολλοί...
[χθες 13:09]  Πέντε τα κρούσματα λοίμωξης από...
[χθες 10:51]  Ιατρικός Σύλλογος: Ελεύθερη...
[χθες 14:00]  ΕΟΔΥ: Από μηνιγγίτιδα πέθανε η...
[χθες 13:57]  Οι γυναίκες που δεν έχουν εργαστεί...








Πελοπόννησος
 
 





Τελευταία [02:41:44]