ΜΙΚΡΕΣ ΑΓΓΕΛΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


Τι είναι η ψήφος; Ενα βότσαλο στην κάλπη

Τι είναι η ψήφος; Ενα βότσαλο στην κάλπη



Του Ιωάννη Μόσχου, αρχαιολόγου
Η αρχική σημασία της λέξης ψήφος ήταν διαφορετική από αυτή που έχει σήμερα, αν και η λέξη χρησιμοποιείται, σπάνια έστω, και με την πρώτη της σημασία. Από την αρχαιότητα είχε αποκτήσει μεν το ίδιο και ευρέως χρησιμοποιούμενο και σήμερα εννοιολογικό περιεχόμενο, σήμαινε όμως κυρίως το λιθαράκι που είχε στρογγυλοποιηθεί από την τριβή και απαντούσε στις κοίτες των ποταμών και στις ακτές της θάλασσας. Επρόκειτο δηλαδή για το γνωστό βότσαλο. Παρεμφερής ήταν η χρήση της λέξης για να δηλωθούν οι πολύτιμοι λίθοι, τα πετράδια που κοσμούσαν τα δακτυλίδια.
Από την πρώτη αυτή σημασία της απέκτησε πλήθος άλλων εννοιών. Ανάλογα με τη χρήση της ψήφου, του μικρού βότσαλου, η λέξη σήμαινε διαφορετικά πράγματα. Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι οι ψήφοι χρησιμοποιούνταν στην αρίθμηση και στην αριθμητική τέχνη, ώστε ψήφος τελικά να αποκαλείται και ο ίδιος ο αριθμός. Στον πληθυντικό -ψήφοι- σήμαινε τους υπολογισμούς, τους λογαριασμούς, και η φράση «καθαραί ψήφοι» μεταφράζεται ως «καθαροί λογαριασμοί». Κατά τον Αλκίφρονα δε, οι λογιστές ήταν αυτοί που ασχολούνταν με τις ψήφους, δηλαδή τους αριθμούς και τους λογαριασμούς.
Τα μικρά λιθαράκια που χρησιμοποιούσαν στο δημοφιλές στην αρχαιότητα παιχνίδι των πεσσών ονομάζονταν επίσης ψήφοι. Από την ίδια λέξη και το ψηφιδωτό, αφού κάθε λιθαράκι που ταίριαζε στο έργο ονομαζόταν ψήφος ή ψηφίδα. Ψήφος ήταν ακόμα και το λιθάριο με το οποίο καταπιάνονταν οι «ειδικοί» για να δώσουν τον χρησμό σε ένα σχετικό είδος της μαντικής τέχνης.
ΗΡΟΔΟΤΟΣ Ο ΠΡΩΤΟΣ
Πρώτος ο Ηρόδοτος αναφέρει το βότσαλο (ψήφος) στη χρήση του κατά την ψηφοφορία, μία λέξη που ουσιαστικά σημαίνει τη σχετική διαδικασία με αυτόν που φέρει την ψήφο, με αυτόν που θα ρίξει το βότσαλο στην κάλπη (υδρία), τον ψηφοφόρο. Είναι εντυπωσιακός εξάλλου ο συσχετισμός με το σχήμα και τη χρήση του αγγείου που χρησιμοποιούνταν για τη συλλογή των μικρών λίθων, αφού η υδρία προοριζόταν για τη μεταφορά, αποθήκευση και μετάγγιση υγρών και τα βότσαλα προέρχονταν από τα ποτάμια και τη θάλασσα.
Η ίδια η λέξη ήταν επίσης συνώνυμη για τον τόπο της διαδικασίας αλλά και για την απόφαση, για το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας. Η απόφαση του ενός, το δόγμα ενός τυράννου, ψήφος λεγόταν και αυτή. Ο Σοφοκλής μάλιστα χρησιμοποιεί τη φράση «λιθίνα ψήφος», όταν αναφέρεται σε δόγμα γραμμένο σε λίθο, σε μια επιγραφή δηλαδή με την απόφαση ενός τυράννου. Κατά αναλογία ψήφισμα είναι σήμερα η πλειοψηφική απόφαση ενός συλλογικού οργάνου που αποτυπώνεται στο χαρτί, χωρίς απαραίτητα να έχει προηγηθεί κανονική ψηφοφορία.
Παροιμιώδης ήταν στην αρχαιότητα η «ψήφος της Αθηνάς», που συχνά χρησιμοποιούνταν σκωπτικά και σχολιαστικά για την καθημερινότητα, κυρίως περί άδικων κρίσεων και αποφάσεων. Κυριολεκτικά σήμαινε την αθώωση του κατηγορουμένου στη δικαστική διαδικασία σε περιπτώσεις ισοψηφίας των δικαστών.
ΑΛΛΟ ΠΡΑΓΜΑ ΤΑ ΚΟΥΚΙΑ
Πρέπει εδώ να σημειωθεί ότι στην αρχαία Ελλάδα η ψηφοφορία διά ψήφου διακρινόταν από εκείνη μέσω των κυάμων, των κουκιών δηλαδή, λέξη που χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα για να δηλώσει τα ψηφοδέλτια. Η ψήφος, τα βότσαλα, ήταν σε χρήση στα δικαστήρια, τα κουκιά ή ο κλήρος στην επιλογή διαφόρων αρχών. Ωστόσο, αν και υπήρχε ουσιαστική διάκριση ανάμεσα στη δικαστική και στην πολιτική διαδικασία, η λέξη ψήφος χρησιμοποιούνταν μερικές φορές για να δηλώσει και την πολιτική εκλογή, ώστε να έχει βάση η επιβίωση έως τις μέρες μας της ίδιας λέξης για την εκλογική διαδικασία. Τα κουκιά, πάντως, δεν χρησιμοποιούνταν ποτέ στα δικαστήρια.
Υπήρχαν και άλλοι τρόποι επιλογής στο πλαίσιο των δημοκρατικών διαδικασιών και θεσμών. Ο πιο γνωστός ήταν ο εξοστρακισμός, με την εγχάραξη σε ένα κομμάτι σπασμένου αγγείου (όστρακο) του ονόματος του ανεπιθύμητου προσώπου. Καθώς η επιλογή αυτή περιελάμβανε μαζική συμμετοχή των πολιτών, ο χώρος της Αγοράς που ελάμβανε χώρα η διαδικασία ήταν περιμαντρωμένος και ελεγχόμενος, ώστε να εξασφαλιστεί η εγκυρότητα και να αποτραπεί η διπλή ή και πολλαπλή συμμετοχή των ίδιων εκλογέων.
ΟΛΑ ΣΤΟ ΦΩΣ
Η ψηφοφορία στην αρχαία Ελλάδα ήταν από αρχαιοτάτων χρόνων και παρέμεινε σχεδόν πάντα φανερή. Ο Θουκυδίδης περιγράφοντας μία σχετική διαδικασία, λέει ότι έριχναν φανερά την καταδικαστική ψήφο και ο Λυσίας ότι έβαζαν φανερά την ψήφο επάνω σε τράπεζα και όχι στον κάδο. Στην ύστερη ελληνική αρχαιότητα υπάρχουν ορισμένες αναφορές για την «αφανή» ή την κρυμμένη ψήφο, αλλά στους αρχαιότερους χρόνους ο βαθμός της μυστικότητας στην ψηφοφορία είναι μάλλον αμφίβολος.
ΕΚΛΕΓΟΝΤΑΝ ΚΑΙ ΜΑΥΡΙΣΜΕΝΟΙ
Οι ψήφοι, τα βότσαλα ήταν συνήθως μόνο λευκά. Χρησιμοποιούνταν πάντως και τα μαύρα, που ήταν αυτά που έδιναν την αθώωση, ενώ τα λευκά ήταν τα καταδικαστικά. Το «μαύρισμα» δηλαδή δεν είχε αρνητική έννοια, όπως στη σημερινή εκλογική διαδικασία. Διακρίνονταν επίσης ορισμένες φορές σε πλήρη και τρυπημένα, με τα τελευταία να είναι τα καταδικαστικά. Υπήρχαν ακόμα και χάλκινοι ή μεταλλικοί ψήφοι, που είχαν τη μορφή μικρών συμπαγών δίσκων και έμοιαζαν με τροχούς. Και εκεί η διαφοροποίηση γινόταν ανάλογα με το συμπαγή ή το κούφιο στέλεχος του δίσκου. Αθηναϊκοί δικαστικοί θεσμοί που απαιτούσαν τη συχνή ψηφοφορία των μελών τους, διατηρούσαν στο σκευοφυλάκιό τους μόνιμους μεταλλικούς ψήφους.
Από τις μεταλλικές αυτές ψήφους κρατούν και τα σφαιρίδια, οι μολύβδινες στρογγυλοί ψήφοι που χρησιμοποιήθηκαν στις εκλογές μετά από το Σύνταγμα του 1864. Οι ψηφοφόροι έπαιρναν μία τέτοια ψήφο και την καθοδηγούσαν μυστικά σε μία δίχωρη εσωτερικά κάλπη, που εξωτερικά είχε αντίστοιχα λευκό χρώμα για το Ναι και μαύρο για το Οχι. Από εδώ κατάγεται το «μαύρισμα» αλλά και το «δαγκωτό», όταν οι ψηφοφόροι δάγκωναν την μικρή μαλακή σφαίρα για να δηλώσουν έτσι τη μέγιστη υποστήριξη προς τον υποψήφιο της προτίμησής τους.




Αποστολή με E-mail Εκτύπωση







Πρόσφατα
[χθες 13:53]  Κινηματογραφική Λέσχη: 40 χρόνια...
[χθες 11:30]  Μετρώντας αντίστροφα
[χθες 10:39]  Ντοκουμέντα για μυθιστόρημα, ( α'...
[χθες 09:56]  Να στηρίξουμε αυτούς που θέλουν να...
[χθες 09:07]  Μετα-προ-εκλογικοί στοχασμοί…
[χθες 09:00]  Φίλοι για πάντα!
[χθες 12:21]  Τα Κάστρα πέφτουν από μέσα
[χθες 09:54]  Τι θέλουν να κρύψουν, από ποιους...








Πελοπόννησος
 
 





Τελευταία [06:29:30]