ΜΙΚΡΕΣ ΑΓΓΕΛΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


ΘΡ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ: Μας παρουσιάζει τη νέα του μελέτη «Ζαγορίτσανη»

ΘΡ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ: Μας παρουσιάζει τη νέα του μελέτη «Ζαγορίτσανη»



Καρπός ενδελεχούς έρευνας, όπως όλα του τα έργα -και μετράει συνολικά έντεκα -η μελέτη του «Από τη Ζαγορίτσανη στο Τσάριγκραντ-Σλαβόφωνοι Δυτικομακεδόνες στην Κωνσταντινούπολη» (εκδ. «Το Δόντι») θίγει ένα δύσκολο κι ευαίσθητο θέμα. Το έχει προσεγγίσει με λεπτότητα και αντικειμενικότητα, ενώ παραθέτει φωτογραφικό υλικό καθώς και περί τις 30 σελίδες διαφωτιστικές σημειώσεις. Ο δικηγόρος-συγγραφέας Θρασύβουλος Παπαστρατής μιλάει στην «ΠτΚ».

Το συγγραφικό σας έργο περιλαμβάνει μελέτες για την ιστορία της Κωνσταντινούπολης, της Βαλκανικής και των Εβραίων Ελλήνων. Τι είναι αυτό που σας κεντρίζει να ασχοληθείτε με τα συγκεκριμένα αντικείμενα.
Από παιδί μελετούσα Ιστορία. Αργότερα άρχισα συστηματική έρευνα του πολιτιστικού μωσαϊκού της Κωνσταντινούπολης, που συνοδεύτηκε από πολλές δεκάδες επισκέψεις στην Πόλη και επικεντρώθηκα στο ιστορικό γίγνεσθαι των μειονοτήτων της. Η ενασχόληση με τους Ελληνες Εβραίους σχετίζεται με προσωπικούς και συναισθηματικούς λόγους.

Στη νέα σας μελέτη, «Από τη Ζαγορίτσανη στο Τσάριγκραντ-Σλαβόφωνοι Δυτικομακεδόνες στην Κωνσταντινούπολη», καταπιάνεστε με ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο θέμα. Ποια χρονική στιγμή αποφασίσατε να το προσεγγίσετε και τι σας ώθησε να το κάνετε;
Με τη «Ζαγορίτσανη» ασχολήθηκα συγκυριακά. Λόγω των πολλών επισκέψεών μου στην Κωνσταντινούπολη, είχα εντοπίσει την ύπαρξη της βουλγαρικής κοινότητας, με τις εκκλησίες και το κοιμητήριό της -αλλά μέχρι να ασχοληθώ με τη Ζαγορίτσανη δεν είχα την είχα ποτέ προσεγγίσει. Παράλληλα, έχοντας μελετήσει την Ιστορία των Εβραίων της Καστοριάς, είχα εξοικειωθεί με το περιβάλλον και τα ιστορικά δεδομένα της Δυτικής Μακεδονίας.
Ενα κοινωνικό γεγονός μού έδωσε την ευκαιρία να επισκεφτώ το βουλγαρικό κοιμητήριο του Φερίκιοϊ. Φανταστείτε την έκπληξή μου, όταν ανακάλυψα ότι στις επιγραφές των μνημάτων αναγράφονταν πλείστα ονόματα χωριών της Δυτικής Μακεδονίας. Ηταν βεβαίως τα παλιά ονόματα, τα σλαβόφωνα, που το ελληνικό κράτος αντικατέστησε -αλλά δεν απάλειψε την ιστορία τους. Ομοίως εξεπλάγην στην πρώτη επίσκεψή μου στην έδρα της άλλοτε Βουλγαρικής Εξαρχίας στο Σισλί, έδρα σήμερα της βουλγαρικής κοινότητας, οπότε διαπίστωσα ότι τα περισσότερα μέλη της κοινότητας μιλάνε καλά Ελληνικά και διατηρούν πολύ καλή και θετική εικόνα για την Ελλάδα. Κάπου εκεί, από προσωπική και επιστημονική περιέργεια, αποφάσισα να προχωρήσω στην έρευνα που οδήγησε στο βιβλίο αυτό.

Βούλγαροι και Ελληνες δεν πήραν μαζί τους στην Κωνσταντινούπολη τις έχθρες τους, με αποτέλεσμα να συμβιώνουν αρμονικά. Πώς το εξηγείτε;
Η Κωνσταντινούπολη ήταν ανέκαθεν πολυεθνική πόλη, όπου ζούσαν αρμονικά κοινότητες όλων των θρησκειών, με καταγωγή από όλες τις επαρχίες της αχανούς Αυτοκρατορίας. Η δημιουργία της Βουλγαρικής Εξαρχίας ήταν μια πολιτική κίνηση, συνυφασμένη με την εθνογένεση των Βουλγάρων, με όρους νεωτερικότητας. Οι σλαβόφωνοι Δυτικομακεδόνες -όχι κατ' ανάγκην Βούλγαροι- συνδέθηκαν με τη βουλγαρική εκκλησία για πρακτικούς λόγους: Η λειτουργία τελείτο στη σλαβονική, που την κατανοούσαν, καθώς προσέγγιζε τις διαλέκτους τους. Η μετάβασή τους στην Πόλη έγινε πρώτιστα για οικονομικούς λόγους: Εσωτερικοί μετανάστες που αναζητούσαν καλύτερη τύχη στην πρωτεύουσα, όπως πολλοί άλλοι κάτοικοι της Αυτοκρατορίας. Δευτερευόντως, μετανάστευσαν για να αποφύγουν την πίεση στα χρόνια του Μακεδονικού Αγώνα, όταν πια η ουδετερότητα δεν αποτελούσε επιλογή κι έπρεπε να συμμετάσχουν ενεργά στα τεκταινόμενα, που πολλοί δεν επιθυμούσαν. Εγκαθιστάμενοι στην Πόλη, έστησαν τη ζωή τους σε νέα βάση, ώστε ευκολότερα ανέπτυσσαν αρμονικές σχέσεις με τη ρωμαίικη κοινότητα. Στα χρόνια της Τουρκικής Δημοκρατίας, οι διώξεις του κράτους σε βάρος των μειονοτήτων, έφεραν τους ανθρώπους εγγύτερα.

«Η Σφαγή της Ζαγορίτσανης» τον Μάρτιο του 1905, τι συνέπειες είχε;
Οντας η μελανότερη σελίδα του Μακεδονικού Αγώνα, εξέθεσε την Ελλάδα διεθνώς, σημάδεψε τον σλαβόφωνο πληθυσμό της Μακεδονίας, κόβοντας πιθανές γέφυρες αλληλοκατανόησης, χωρίς να ωφελήσει σε τίποτε τα ελληνικά δίκαια. Ηταν ένα πογκρόμ χωρίς όρια, με ελατήρια ταπεινά και βάρβαρα. Σημάδεψε βεβαίως και τη βουλγαρική κοινότητα της Πόλης, αφού μεγάλο μέρος των μελών της καταγόταν από χωριά της Δυτικής Μακεδονίας.

Σημειώνετε την τραγική ειρωνεία ότι η Ζαγορίτσανη ή άλλως «Μικρή Σόφια» γέννησε τον Ελληνα Μητροπολίτη Σμύρνης Βασίλειο Αστεριάδη. Κατά πόσο θα αποφεύγονταν, λέτε, τέτοιες τραγικές ειρωνείες-παιχνίδια της ιστορίας εάν μελετούνταν και λαμβάνονταν υπόψη;
Η δημιουργία των εθνικών ταυτοτήτων είναι ζήτημα λεπτό. Προπαγάνδες στην αρχή και ένοπλα σώματα στη συνέχεια άλλαξαν την καθημερινότητα της Μακεδονίας. Αν το Οικουμενικό Πατριαρχείο και το ελλαδικό κράτος είχαν κρατήσει άλλη στάση κι εφαρμόσει άλλες πολιτικές, η Ιστορία θα είχε ακολουθήσει άλλα μονοπάτια. Αλλά η Ιστορία δεν γράφεται με υποθέσεις και αναχρονισμούς…
Στο βιβλίο σας παραθέτετε λίστα με επώνυμα και βαφτιστικά των κεκοιμημένων στο βουλγαρικό νεκροταφείο του Φερίκιοϊ, τα οποία καταγράψατε περιδιαβαίνοντάς το. Σε τι συμπεράσματα οδηγηθήκατε;
Στην πλειοψηφία τους τα βαπτιστικά ήταν τυπικά χριστιανικά, συνήθως σε εκσλαβισμένη μορφή. Αλλα ήταν χαρακτηριστικά σλαβικά. Ξαφνιάζουν όμως κάποια καθαρώς ελληνογενή και ελληνοπρεπή βαφτιστικά: Αριστίντι, Νικόδημο, Αντρονίκι, Αντρομάχι, Ευρονόμη, Εφτέρπι, Τελξιόπι. Είναι απτή απόδειξη της πολιτιστικής εμβέλειας του ελληνισμού, που δεν άφησε ανεπηρέαστο τον σλαβόφωνο πληθυσμό. Βρήκα επίσης ονόματα συνυφασμένα με το οθωμανικό παρελθόν, κοινά στις μη μουσουλμανικές μειονότητες της Αυτοκρατορίας: Καριοφίλι, Ανατολή, Σουλτάνα. Συμπερασματικά, στον βαθμό που τα ονόματα κινούνται σε δρόμους παράλληλους με τη συνείδηση, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι για πολλούς αυτή ήταν ρευστή.

Επισημαίνετε τις λάθος πολιτικές των δύο πλευρών Ελλάδας-ΠΓΔΜ, που στέρησαν σε αμφότερες τη φιλική γειτονία. Θα μας πείτε;
Η Ελλάδα άσκησε άθλια πολιτική, επιδιώκοντας τη βίαιη ενσωμάτωση του σλαβόφωνου πληθυσμού της Μακεδονίας. Το πλήρωσε στον Εμφύλιο, όταν πολλοί σλαβόφωνοι συμμετείχαν στον Δημοκρατικό Στρατό. Το τραγικό ήταν πως δεν ήταν κομμουνιστές, αλλά διεκδικούσαν τα ατομικά τους δικαιώματα. Η Ελλάδα λειτούργησε ως κακιά μητριά απέναντί τους κι όχι ως μητέρα. Στα μεταπολεμικά χρόνια, η πολιτική απέναντι στα Σκόπια ήταν αλλοπρόσαλλη, οδηγώντας σε αδιέξοδα. Τα αδιέξοδα συνεχίστηκαν μετά το 1990. Τριάντα σχεδόν χρόνια συνορεύαμε με μια χώρα φάντασμα, αρνούμενοι το πραγματικό πρόβλημα. Εθελοτυφλώντας, επαναλαμβάναμε τα αδιέξοδα. Ασφαλώς και η ΠΓΔΜ, προβάλλοντας ανιστόρητο αλυτρωτισμό και διεθνή ακτιβισμό με τις οργανώσεις των μεταναστών της, έριξε αρκετό λάδι στη φωτιά.

Ο ελληνικός λαός αντέδρασε στο όνομα Βόρεια Μακεδονία. Η δική σας γνώμη;
Είναι προτιμότερο -με τα όποια τρωτά της Συμφωνίας- από το «σκέτο» Μακεδονία, όπου εν τέλει θα οδηγούμασταν, διαιωνίζοντας παράλληλα την εχθρότητα. Ο λαός δεν πρέπει να άγεται από έξαλλους εθνικιστές και ρασοφόρους. Προφανές είναι άλλωστε ότι ελάχιστοι έχουν διαβάσει τη Συμφωνία.

Σχόλιό σας ως προς τα δικαιώματα των μειονοτήτων στην Ελλάδα;
Πιστεύω ότι τα ατομικά δικαιώματα και ο ατομικός αυτοπροσδιορισμός είναι αδιαπραγμάτευτα. Θρησκεία, γλώσσα, αίσθημα του ανήκειν δεν επιδέχονται επιβολή άνωθεν. Οι συγκροτημένες μειονότητες, όμως, είναι καρποί διεθνών συνθηκών, από τις οποίες αντλούν προστασία. Ο σεβασμός στα ατομικά δικαιώματα δεν πρέπει να οδηγεί στην κατασκευή μειονοτήτων.

Κλείνοντας. Η μελέτη της ιστορίας πώς έχει λειτουργήσει στον τρόπο που στέκεστε απέναντι στα σύγχρονα γεγονότα;
Προσπαθώ να διαπραγματεύομαι τα στερεότυπά μου. Διδάσκομαι από το παρελθόν. Ομως και το σημαντικό θα ήταν να διδάσκονταν από την Ιστορία εκείνοι που κρατούν στα χέρια τους την τύχη της χώρας. Νομίζω, όμως, ότι δεν διδάσκονται…
*Από την Έντυπη Έκδοση. Συνέντευξη στην Κρίστυ Κουνινιώτη






Αποστολή με E-mail Εκτύπωση







Πρόσφατα
[χθες 14:35]  Πάτρα, Μεσόγειος, πολιτισμός -...
[χθες 11:46]  Πάτρα: Αύριο για τρίτη μέρα ο...
[χθες 13:07]  Πάτρα: Σκόρπισε γέλιο το TOC-TOC
[χθες 12:07]  Πάτρα: «Ονειρο» και απόψε
[χθες 10:46]  Η Λαϊκή Συμφωνική Ορχήστρα «Εν...
[χθες 11:05]  Ελληνικά "όχι" στο ιρανικό...
[χθες 09:07]  Η Πολυφωνική Χορωδία στους...
[χθες 16:00]  Την Δευτέρα η σοπράνο Αλεξάνδρα...








Πελοπόννησος
 
 





Τελευταία [09:11:09]