Πέμπτη 27 Απριλίου 23:33      13°-25° Πάτρα
ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


Αναζητώντας τη «χαμένη» μας (;) ελληνικότητα

Αναζητώντας τη «χαμένη» μας (;) ελληνικότητα



Ζώντας σε μία περίοδο παγκοσμιοποίησης σε όλες τις εκφάνσεις του ανθρώπινου επιστητού, όπου η ανωνυμία απειλεί να εξαλείψει το ανεπανάληπτο του ανθρωπίνου προσώπου και το κέρδος πάσης φύσεως αποτελεί την κινητήρια δύναμη κάθε δραστηριότητας, ποια είναι η διαφορετικότητα που κομίζουμε ως ελληνική κοινωνία-κοινότητα στο διεθνές γίγνεσθαι;
Εχουμε κάτι διαφορετικό να προτείνουμε ή έχουμε αφομοιωθεί πλήρως μέσα στο πολιτισμικό ζύμωμα που έχει επιφέρει η παγκοσμιοποίηση και τείνει να εξαλείψει κάθε εθνική και πολιτισμική ετερότητα;
Πριν απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα, ας δούμε ποιος ήταν ο «ελληνικός τρόπος του ζην» στις διάφορες περιόδους της ελληνικής ιστορίας από τη αρχαιότητα έως και στους πρόσφατους νεότερους χρόνους.
Στην αρχαία Ελλάδα η ζωή ήταν οργανωμένη γύρω από την πόλη-κράτος. Ολοι οι πολίτες συγκροτούσαν την Εκκλησία του Δήμου και συμμετείχαν στο «κοινόν άθλημα της πόλεως», κοινωνώντας μεταξύ τους τις ιδέες και απόψεις τους, με στόχο την εύρεση της αλήθειας - που γι' αυτούς ήταν «ο τρόπος της του παντός διοικήσεως»[1], καθετί το άφθαρτο και αμετάβλητο. Η ουσία του βίου τους εδραζόταν στην εμπειρία της πόλεως, στη σχέση τους δηλαδή και συναναστροφή τους με τους συμπολίτες τους.
Στους ύστερους βυζαντινούς χρόνους, λόγω του πολυεθνικού χαρακτήρα της
αυτοκρατορίας ο τρόπος οργάνωσης του βίου ήταν καθαρά συγκεντρωτικός. Ολες οι εξουσίες βρίσκονταν στα χέρια του αυτοκράτορα. Ωστόσο, κάθε κοινότητα διεφύλαττε τις ιδιαιτερότητές της, τουλάχιστον τις εθνικοφυλετικές και γλωσσικές.
Παρ' όλες όμως τις διαφορές που υπήρχαν ανάμεσα στις τοπικές κοινότητες αυτές, ενώνονταν με ένα κοινό συνεκτικό στοιχείο, τη χριστιανική πίστη. Ο Χριστιανισμός αποτελούσε θα λέγαμε το κύριο στοιχείο του βυζαντινού βίου και ήταν αυτός που πρότεινε μία ετερότητα, μία «πρόταση αληθείας».
Στη συνέχεια, κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας, συνέχισαν να υπάρχουν οι βυζαντινού τύπου κοινότητες, οι οποίες συνέβαλαν στην ανάπτυξη ενός κοινοτικού ήθους με κέντρο πάντοτε το Χριστιανισμό. Οι ελληνικές κοινότητες κατά την περίοδο του τουρκικού ζυγού συνέχιζαν να διαφυλάττουν τα συνεκτικά στοιχεία της θρησκείας και της γλώσσας. Η βυζαντινή αυτοκρατορία, τους τρεις τελευταίους αιώνες πριν την άλωση, είχε συρρικνωθεί κυρίως στον ελληνικό χώρο, όπου ομιλούμενη γλώσσα ήταν η ελληνική. Ας μην ξεχνάμε πως το κεντρικό σύνθημα της ελληνικής επανάστασης ήταν «Για του Χριστού την Πίστη την Αγία και της Πατρίδος την Ελευθερίαν».
Και στις τρεις αυτές αντιπροσωπευτικές περιόδους της ελληνικής ιστορίας υπήρχε μία πρόταση ετερότητας στο διεθνές γίγνεσθαι η οποία στο επίπεδο της κοινωνίας εκφραζόταν στην αναζήτηση της αλήθειας. Της αλήθειας-μεταφυσικής που ύψωσε τον Παρθενώνα στην αρχαία Ελλάδα και παρήγαγε τον φιλοσοφικό στοχασμό του Σωκράτη, του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, της αλήθειας-θεολογίας στη βυζαντινή περίοδο που ύψωσε την Αγία Σοφία και οδήγησε στα κομψοτεχνήματα της εκκλησιαστικής υμνογραφίας και δραματουργίας του Βυζαντίου, της αλήθειας που αποτίναξε τον τουρκικό ζυγό και οδήγησε στην ελευθερία μας ως έθνους και στη δημιουργία του νεότερου ελληνικού κράτους.
Μετά όμως τη σύσταση του νεότερου ελληνικού κράτους το 1830, με πρωτοβουλία των Μεγάλων Δυνάμεων (Αγγλίας, Γαλλίας και Ρωσίας) εισήχθη μία άλλη αντίληψη του βίου, η οποία προωθούσε ως πρότυπο κοινωνίας την «κοινωνία της χρείας», της ανάγκης-χρηστικότητας δηλαδή, και ερχόταν σε πλήρη σύγκρουση με την «κοινωνία του αληθούς» των προηγούμενων περιόδων της ελληνικής ιστορίας.[2]
Στον νέο αυτό τρόπο του βίου αληθές ήταν το χρήσιμον, το χρηστικόν δηλαδή,
ενδεδυμένο με ένα αρχαιοπρεπές πνεύμα, που αναπολούσε το παρελθόν της
κλασικής αρχαιότητας. Δεν υπήρχε καμία αναφορά στην αλήθεια ως μεταφυσική ή την αλήθεια ως θεολογία της ελληνικότητας της προηγούμενης περιόδου. Την ίδια στιγμή, επιχειρήθηκε η πιστή αντιγραφή και εισαγωγή θεσμών και πολιτισμού από τη δύση χωρίς καμία ουσιαστική προσπάθεια προσαρμογής των στις ιστορικές ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας.
Παρά τις όποιες φωνές αντίστασης (π.χ. Γενιά του '30) ο μεταπρατισμός -
πιθηκισμός των πρώτων χρόνων ύπαρξης του νεότερου ελληνικού κράτους
συνεχίστηκε και συνεχίζεται μέχρι της μέρες μας. Σήμερα, ζούμε σε μία ακραία
καπιταλιστική κοινωνία όπου ορθό και σωστό είναι επίσης κάθε τι που είναι
χρήσιμο. Η ιδιοτέλεια σε όλο της το μεγαλείο αποτελεί την κινητήριο δύναμη του βίου. Η αντίληψη όμως αυτή έχει οδηγήσει σε μία κραυγαλέα αποτυχία. Οι
κοινωνικές ανισότητες πληθαίνουν, η μοναδικότητα του ανθρώπινου προσώπου
καταρρακώνεται ενώ αξίες όπως η αλληλεγγύη και η ανθρωπιά εκλείπουν όλο και περισσότερο. Αποτέλεσμα αυτού του νέου παγκοσμιοποιημένου τρόπου ζωής είναι η οικονομική κρίση που βιώνουμε σήμερα, η οποία έχει κυρίως πολιτισμικά και αξιακά ερείσματα.
Στη βάση της, είναι μία κρίση αξιών, η οποία επέφερε την εξάλειψη
σταθερών σημείων αναφοράς στον τρόπο του ζην. Πώς μπορούμε να απαντήσουμε λοιπόν μπροστά σε αυτή την πολιτισμική και οικονομική κρίση;
Ξαναβρίσκοντας τη «χαμένη» μας ελληνικότητα. Ψάχνοντας να βρούμε ψήγματα νοήματος στη ζωή μας. Ψηλαφώντας την πρόταση βιωτής των προγόνων μας και προσαρμόζοντάς την στις σύγχρονές μας ανάγκες. Ας αναζητήσουμε την αλήθεια ως μεταφυσική της αρχαίας Ελλάδας και την αλήθεια ως θεολογία του Βυζαντίου.
Μόνο έτσι θα έρθουμε πιο κοντά στην ελληνικότητα που κληρονομήσαμε από το παρελθόν μας και θα διασφαλίσουμε την εθνική μας αυτοσυνειδησία και την
ιστορική μας συνέχεια. Ας εγκαταλείψουμε την «κοινωνία της χρηστικότητας»
αναζητώντας νόημα στην «κοινωνία της αληθείας», η οποία πραγματώνεται στην κοινωνία μας με τον Συμπολίτη και Συνάνθρωπό μας.
Παρίσι, 14/3/2017
[1] Ηράκλειτος
[2] «Έξι Φιλοσοφικές Ζωγραφιές», Χρήστος Γιανναράς


*Παπανικολάου Θεόδωρος
μεταπτυχιακός φοιτητής Φυσικής της École Normale Supérieure de Paris,
απόφοιτος του Τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου Πατρών



Αποστολή με E-mail Εκτύπωση


 




Πρόσφατα
[17:55]  Εμπιστεύεται πλέον κάποιος μια...
[χθες 18:46]  Η συμβολή του λιανεμπορίου στην...
[χθες 18:23]  Το λογαριασμό του ΣΥΡΙΖΑ πληρώνουν...
[χθες 16:43]  «Οι ρίζες της Ελληνικής φυλής και...
[χθες 12:53]  Η τεχνολογία ως θεραπαινίδα της...
[χθες 12:53]  Η συμβολή του λιανεμπορίου στην...
[χθες 11:55]  Σουλτάνος σε αχαρτογράφητα νερά...
[χθες 21:43]  Γιατί το πρωτογενές πλεόνασμα 3,9%...

 

 

 


Πελοπόννησος
 
 

 



Τελευταία [23:33:37]