ΜΙΚΡΕΣ ΑΓΓΕΛΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


Το άγνωστο έργο των Οθωμανών

Το άγνωστο έργο των Οθωμανών



Το ρωμαϊκό υδραγωγείο φαίνεται πως υδροδοτούσε την πόλη της Πάτρας έως το 1873, έστω και μέσω της χρήσης τμήματος ή λειτουργούντων τμημάτων τού μεγάλου μήκους του, που έφτανε τα επτά χιλιόμετρα. Τότε κατασκευάστηκε μεταλλικός αγωγός μεταφοράς του ύδατος από τις ίδιες πηγές στου Ρωμανού, ακολουθώντας παραπλήσια πορεία με εκείνη του ρωμαϊκού υδραγωγείου, καταστρέφοντας μάλιστα και ορισμένα κτιστά υπόγεια τμήματά του για τη διέλευσή του.
Η πραγματοποίηση εκτεταμένων εργασιών για την αποκατάσταση της ζημίας που υπέστη με την υποχώρηση της υδατογέφυρας στην κοιλάδα της Αρόης στην ύστερη αρχαιότητα, φανερώνει ότι το ρωμαϊκό υδραγωγείο δεν εγκαταλείφθηκε ποτέ, αφού υπήρξε ζωτικής σημασίας για την πόλη και ήταν αναντικατάστατο.
Με διαχρονικά μεγάλες οικοδομικές παρεμβάσεις, επιδιορθώσεις και αποκαταστάσεις, συνέχισε τη λειτουργία του με την παράκαμψη της κατεστραμμένης εκεί διώροφης τοξοστοιχίας αλλά προφανώς και με άλλες άγνωστες επισκευές σε άλλα σημεία του, εργασίες που αναλαμβάνονταν μέχρι και τον όψιμο μεσαίωνα.
ΤΟ ΝΕΡΟ ΔΕΝ ΕΦΤΑΝΕ
Με τη μορφή που έλαβε το υδραγωγείο με όλες αυτές τις εργασίες αποκατάστασης, συνέχισε να καλύπτει τις ανάγκες ύδρευσης της πόλης μέχρι την υστεροβυζαντινή περίοδο, αλλά η γενικότερη λειτουργία του έργου φαίνεται πως κατέστη τότε προβληματική και πιθανώς η μειωμένη παροχή ύδατος δεν επαρκούσε για τις ανάγκες της πόλης. Από τις πρώτες δεκαετίες της οθωμανικής περιόδου υπήρξε πληθυσμιακή αύξηση και η ζήτηση σε νερό πρέπει να μεγάλωσε κατακόρυφα, η δε έλλειψή του αποτελούσε αρνητική εξέλιξη στη δημιουργία ενός ισχυρού περιφερειακού κέντρου κατά τον σχεδιασμό της Υψηλής Πύλης.
Έτσι ένα νέα υδραγωγείο κατασκευάστηκε ως δημόσιο έργο, το οποίο όμως δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι παραγκώνισε εντελώς το ρωμαϊκό, καθώς ακολουθεί παράλληλη πορεία με εκείνο και φαίνεται πως μετέφερε τουλάχιστον κατά ένα μέρος νερό από τις ίδιες πηγές. Το οθωμανικό αυτό υδραγωγείο, έργο πιθανότατα του τέλους του 15ου ή των αρχών του 16ου αι. ήταν εντελώς άγνωστο από αρχαιολογικές και ιστορικές πηγές. Εντοπίστηκε πλήρως καταχωμένο κατά τις εργασίες κατασκευής της μικρής περιμετρικής οδού στην κοιλάδα της Αρόης και βρίσκεται σε απόσταση μικρότερη από 160 μέτρα βόρεια του ρωμαϊκού υδραγωγείου, ακολουθώντας σχεδόν παράλληλη πορεία.
Ουσιαστικά γεφυρώνει και αυτό την κοιλάδα και αποτελεί την οθωμανική απάντηση στο μεγάλο ρωμαϊκό έργο, που ήταν ορατό και μισογκρεμισμένο εκεί. Η ανασκαφή αποκάλυψε σε μήκος μεγαλύτερο από 100 μέτρα μία υδατογέφυρα αποτελούμενη από επάλληλα τόξα και ενισχυόμενη στα πλευρά από λοξές αντηρίδες, κτισμένη με ένα σύστημα δόμησης που ταιριάζει με τις σύγχρονες οθωμανικές παρεμβάσεις στο Κάστρο των Πατρών και με τον τρόπο δόμησης που χρησιμοποιήθηκε στην εκ βάθρων ανέγερση του φρουρίου του Ρίου. Στην κορυφή της τοξοστοιχίας όδευε ο υδραύλακας, που βρέθηκε ασκέπαστος.
Το μεγάλο αυτό έργο συνέχισε να φέρνει νερό στην πόλη τους επόμενους αιώνες και πιθανώς είναι αυτό που αναφέρεται λαθεμένα ως ρωμαϊκό από ορισμένους νεώτερους περιηγητές. Οι τελευταίοι πιθανώς να αποτυπώνουν την όχι και τόσο εσφαλμένη πεποίθηση, ακόμα και των κατοίκων, ότι υδρεύονταν από το αρχαίο ρωμαϊκό υδραγωγείο. Παραμένει άγνωστο για την ώρα εάν η οθωμανική κατασκευή συνεπικούρησε τη λειτουργία του ρωμαϊκού, το οποίο διατηρήθηκε σε χρήση με την παράκαμψη του κατεστραμμένου τμήματος μέσω του διπλού κτιστού αγωγού στα βόρεια της κοιλάδας ή εάν αντικατέστησε την παραπάνω μεταγενέστερη κατασκευή. Η πορεία του πάντως φανερώνει ότι το δίκτυο μεταφοράς ύδατος προς την πόλη παρέμεινε σε γενικές γραμμές το ίδιο για δεκαοκτώ περίπου αιώνες.
Η ΧΑΛΚΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΙΣΙΟΥ
Το οθωμανικό υδραγωγείο απεικονίζεται σε χαλκογραφία δημοσιευμένη στο Παρίσι το 1854, αλλά είναι πιθανό να έχει αποτυπωθεί σε σχέδιο μερικές δεκαετίες ενωρίτερα. Παρουσιάζει το ανατολικό άκρο της τοξοστοιχίας με αρκετή πιστότητα, ενώ επάνω από την υδατογέφυρα ο αγωγός του νερού είναι σκεπασμένος με πλάκες. Συνεχίζει ανατολικότερα υπόγεια σε μία διαδρομή προς την περιοχή του Κάστρου, η οποία φαίνεται να αποδίδεται μέσω ενός δρόμου με την ίδια πορεία. Ο δρόμος αυτός περνούσε από την κοιλάδα της Αρόης και έβαινε παράλληλα προς την οθωμανική τοξοστοιχία, εμφανίζεται δε βαθμιδωτός και πλακοσκεπής σε ένα τμήμα του. Στη συνέχειά του και πριν από τα Εβραιομνήματα περνά επάνω από μονότοξη γέφυρα. Χαρακτηριστική είναι η απουσία από το κάδρο της κατεστραμμένης ρωμαϊκής υδατογέφυρας, όπως και ο σύγχρονος ή μεταγενέστερος σχολιασμός της εικόνας και η σύνδεσή της με ένα πιθανό οθωμανικό έργο σε αυτή τη θέση. Όσοι τα νεώτερα χρόνια αναφέρονται στο υδραγωγείο της Πάτρας δεν σχολίασαν ποτέ αυτό το απεικονισμένο έργο και το θεώρησαν πιθανότατα ρωμαϊκό.
Για τις ανάγκες του έργου της μικρής περιμετρικής το τμήμα του οθωμανικού υδραγωγείου που διερχόταν εγκάρσια προς το δρόμο αποκόπηκε σε μήκος 23 μέτρων και μεταφέρθηκε πλησίον της ρωμαϊκής υδατογέφυρας. Σήμερα τα δύο μνημεία συναποτελούν επισκέψιμο και οργανωμένο αρχαιολογικό χώρο.


Την επόμενη εβδομάδα: Η 28η Οκτωβρίου 1940 στην Πάτρα
Του ΙΩΑΝΝΗ ΜΟΣΧΟΥ, Αρχαιολόγου
Μέρος Δ΄



Αποστολή με E-mail Εκτύπωση







Πρόσφατα
[χθες 13:50]  Οι αγώνες του Πολυτεχνείου...
[χθες 12:00]  Όλοι για την Πάτρα μας!
[χθες 14:35]  Οπου υπάρχει τάφος, υπήρξε και ζωή
[χθες 13:50]  «Ησυχία, Τάξις και Ασφάλεια»
[χθες 12:13]  Η χώρα δεν χρειάζεται ήρωες,...
[χθες 10:43]  Μια βραδιά του ’74 στα Ιωάννινα...
[χθες 12:57]  Μια δροσερή ιστορία
[χθες 12:03]  Μόνη ελπίδα ο τουρισμός








Πελοπόννησος
 
 





Τελευταία [06:44:19]