ΜΙΚΡΕΣ ΑΓΓΕΛΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


Οταν οι πατρινοί έγιναν λουτρόφιλοι

Οταν οι πατρινοί έγιναν λουτρόφιλοι



Του Ιωάννη Μόσχου, Αρχαιολόγου
Μέρος B΄
Μετά από τη ρωμαϊκή ακμή της αρχαίας Πάτρας παρατηρείται ήδη από τα τέλη του 3ου αι. μ.Χ. μία γενικότερη ύφεση και συρρίκνωση, οφειλόμενη συνδυαστικά σε φυσικούς και εξωτερικούς παράγοντες, όπως για παράδειγμα η επιδρομή των Βησιγότθων με τον Αλάριχο αυτήν την εποχή. Υπήρξαν όμως και πολιτικοί λόγοι και κυρίως η μεταφορά της έδρας της ρωμαϊκής διοίκησης στην Κωνσταντινούπολη, που είχε ως αποτέλεσμα διάφορες ανακατατάξεις ευρείας κλίμακας, κατά τις οποίες οι πόλη έχασε την άμεση στήριξη των αυτοκρατόρων αλλά και την αίγλη της.
Οι προτεραιότητες της νέας έδρας ήταν διαφορετικές και η Πάτρα βρισκόταν μακριά και στραμμένη ή συσχετισμένη με τη δύση, όταν οι πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις εδραιώνονταν στην ανατολή. Είχαν, εξάλλου, παρέλθει αρκετοί αιώνες από την ανακήρυξη της πόλης σε αυτοκρατορική αποικία και η εξάρτησή της από τη Ρώμη είχε ατονήσει αισθητά και ανεπιστρεπτί.
Ο θεοποιημένος Αύγουστος, που θεωρούνταν ο οικιστής της, κλονιζόταν και αυτός από τη χορεία των αρχαίων θεών με τη σταδιακή επικράτηση του χριστιανισμού, τον οποίο είχε ασπαστεί και ο πρώτος αυτοκράτορας της Νέας Ρώμης, ο Μεγάλος Κωνσταντίνος.
ΤΑ ΛΕΙΨΑΝΑ ΩΣ ΑΝΤΑΛΛΑΓΜΑ
Η Πάτρα διατηρούσε τα λείψανα του Πρωτόκλητου Ανδρέα και σε βάθος χρόνου αυτό της προσέδωσε κύρος, κυρίως ως τον τόπο του μαρτυρίου, ενώ οι πρώτοι αυτοκράτορες ενδιαφέρθηκαν και απέκτησαν τμήματα του λειψάνου για τον ναό των Αγίων Αποστόλων της Κωνσταντινούπολης. Η παράδοση θέλει να ζήτησαν οι Πατρείς ως ανταπόδοση την κατασκευή υδραγωγείου, αλλά αυτό που φαίνεται περισσότερο πιθανό είναι να αξίωσαν την επισκευή του παλαιότερου ρωμαϊκού υδραγωγείου, το οποίο με τις επιδιορθώσεις και τους καθαρισμούς των συσσωρευμένων αλάτων συνέχισε να υδροδοτεί την πόλη.
Η ζωή στην παλαιοχριστιανική Πάτρα συνεχίστηκε και μάλιστα στηριγμένη τώρα περισσότερο στις δικές της δυνάμεις, έχοντας φυσικά την προίκα των ρωμαϊκών υποδομών. Η αγροτική περιφέρειά της συνέχισε να τροφοδοτεί την πόλη με βασικά αγαθά διατροφής. Ο αστικός ιστός ήταν πλέον μικρός, αλλά και οι υπόλοιπες πόλεις της αυτοκρατορίας, πλην ελαχίστων, είχαν ανάλογη έκταση.
Έως και τον 5ο αι. οι οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες δεν φαίνεται να μεταβλήθηκαν ουσιαστικά και ο αρχαίος τρόπος ζωής εξακολούθησε, με την παρουσία βέβαια της χριστιανικής κοινότητας.
Οι κάτοικοι ήταν πιθανότατα φτωχότεροι, αλλά υπήρχαν και εκείνοι που εξακολουθούσαν να διαθέτουν πλούτο, ασχολούμενοι με το εμπόριο, τη ναυτιλία και τη βιοτεχνική παραγωγή ή διέθεταν μεγάλες εκτάσεις καλλιεργήσιμης γης που τους απέφεραν τεράστια κέρδη.
Ο Βασίλειος Οξυλίδης, όπως γνωρίζουμε από επίγραμμα του 4ου αι. μ.Χ. που βρέθηκε στην Πάτρα, είχε τεράστια παραγωγή σίτου, οίνου και λαδιού τόσο στην Αχαΐα όσο και στην Ηλεία και διέθετε ποσότητες για αγαθοεργίες, κατά το ρωμαϊκό ωστόσο τρόπο.
Οι φτωχοί αυτοί την περίοδο διέμεναν σε μικρά και πρόχειρα καταλύματα που ελάχιστα ίχνη άφησαν, ενώ είναι αξιοσημείωτο ότι δεν υπάρχουν από αυτήν την περίοδο ιδιωτικά κτίσματα που να μπορούν να συγκριθούν με τις μεγάλες και πολυτελείς βίλες της ρωμαϊκής Πάτρας.
ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΔΟΜΗΜΑΤΑ
Σε αυτό το οικιστικό πλαίσιο με τα συγκεκριμένα κοινωνικά και οικονομικά χαρακτηριστικά, τα δημόσια οικοδομήματα ήταν οπωσδήποτε σημεία αναφοράς για την πόλη, ενώ η έκταση και η πολυτέλειά τους βρίσκονταν σε απόλυτη αντιδιαστολή με το βίο των απλών ανθρώπων. Δεν υπήρχαν πάντως πολλά τέτοια κτίσματα ή τουλάχιστον δεν έχουν ανασκαφικά εντοπιστεί ή ταυτιστεί. Ένα από αυτά και μάλιστα κοσμικό, που συνδέεται άμεσα με την καθημερινότητα των κατοίκων, είναι ένα πολύ μεγάλο δημόσιο λουτρό που εντοπίστηκε το 1975 στη συμβολή των οδών Χείλωνος Πατρέως και Νίκου Τεμπονέρα 1 (πρώην Βύρωνος), στην καρδιά των Υψηλών Αλωνίων.
Στα ρωμαϊκά χρόνια στην περιοχή αυτή υπήρχαν πλούσιες κατοικίες και πιθανώς ένα από τα Γυμνάσια της πόλης, αλλά από τα τέλη του 3ου αι. οι ανασκαφές έδειξαν ότι η συνοικία των ευπόρων γνώρισε κάμψη και σχετική εγκατάλειψη. Το λουτρό κατασκευάστηκε στις αρχές του 6ου αι. και σηματοδοτεί τη συνέχιση της δραστηριότητας στην παραπάνω περιοχή, αφού τα λουτρά ήταν πολυσύχναστοι χώροι.
Εκτός από τα συνήθη μέρη αυτών των εγκαταστάσεων, όπως είχαν οριοθετηθεί από τα ρωμαϊκά χρόνια, το συγκεκριμένο λουτρό είχε μία μεγάλη κεντρική αίθουσα σε σχήμα οκταγώνου, αίθουσα αναμονής και αποδυτήριο. Μέχρι τότε περίπου τις ανάγκες των κατοίκων εξυπηρετούσε ένα αψιδωτό ρωμαϊκό λουτρό που αποκαλύφθηκε στην οδό Χαραλάμπη 75-77, ενώ λουτρικά συγκροτήματα σε λειτουργία τα παλαιοχριστιανικά χρόνια υπήρχαν ακόμα στην οδό Μεσολογγίου, στη Β. Ρούφου και στον Άγιο Ανδρέα, το οποίο ήταν ρωμαϊκό και συνέχισε τη λειτουργία του έως τον 7ο αι. Υπάρχουν ωστόσο ενδείξεις για την ύπαρξη και άλλων λουτρών που λειτούργησαν τον 6ο και 7ο αιώνα, ενώ ένα ακόμα εντοπίστηκε και ερευνήθηκε το 2001 στην οδό Γούναρη 77-79.
ΖΩΝΤΑΣ ΣΑΝ ΡΩΜΑΙΟΙ
Τα δημόσια αυτά λουτρά φανερώνουν την πυκνότητα του οικιστικού ιστού της πόλης την πρώιμη βυζαντινή περίοδο και παράλληλα καταδεικνύουν τη συνέχιση της ρωμαϊκής παράδοσης και της αστικής ζωής. Είχαν πρόσβαση σε κεντρικούς δρόμους και απευθύνονταν σε όλους τους πολίτες, οι οποίοι ήταν μανιώδεις λουτρόφιλοι, όχι μόνο λόγω της προσωπικής καθαριότητας αλλά και διότι τα λουτρά, τα βαλανεία και οι θέρμες ήσαν τόποι κοινωνικών επαφών.
Η συνέχεια την επόμενη εβδομάδα




Αποστολή με E-mail Εκτύπωση







Πρόσφατα
[15:20]  Πολιτικά παιχνίδια σε βάρος του...
[10:39]  Μεγαλύτερη τιμή για έναν δικαστή να...
[09:47]  Πρόταση συνευθύνης και συνενοχής
[09:20]  Οι πληγές του τοπικού συστήματος υγείας
[χθες 10:35]  Ο κ. Μητσοτάκης είναι «άλλος»...
[χθες 09:45]  Οι νέοι ήρωες της ψηφιακής εποχής…
[χθες 15:20]  ΠΑΤΡΩΝ ΠΥΡΓΟΥ: ΑΓΩΝΑΣ ΚΑΙ ΟΧΙ...
[χθες 13:10]  Μετά τα Χριστούγεννα και την...








Πελοπόννησος
 
 





Τελευταία [17:41:30]