14th: Ποιος έχει δικαίωμα να λέγεται Αμερικανός;
Δέκα χρόνια μετά το 13th, η Άβα ΝτιΒερνέ επιστρέφει με ένα ντοκιμαντέρ για την υπηκοότητα, την ισότητα και μια υπόσχεση που η Αμερική εξακολουθεί να διαπραγματεύεται
Το να γεννηθείς σε μια χώρα και το να σε αναγνωρίζει αυτή η χώρα ως δικό της άνθρωπο δεν ήταν πάντοτε το ίδιο πράγμα. Πάνω σε αυτή την απόσταση χτίζει η Άβα ΝτιΒερνέ το 14th, επιστρέφοντας σε μια αμερικανική ιστορία που παραμένει πολιτικά ανοιχτή.
Το ντοκιμαντέρ κάνει την παγκόσμια πρεμιέρα του στις 9 Οκτωβρίου, ως ταινία λήξης του 64ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Νέας Υόρκης. Δέκα χρόνια νωρίτερα, το 13th είχε ανοίξει το ίδιο φεστιβάλ, εξετάζοντας τη σχέση ανάμεσα στην κατάργηση της δουλείας και στη μαζική φυλάκιση μαύρων Αμερικανών.
Η σκηνοθέτις συνοψίζει τη μετατόπιση με μια φράση: «Αν το 13th ρωτούσε ποιος φυλακίζεται, το 14th ρωτά ποιος υπολογίζεται». Η δεύτερη ερώτηση μοιάζει απλούστερη. Στην πράξη, απαιτεί από μια χώρα να αποφασίσει ποιους θεωρεί ισότιμα μέλη της.
Μια υπόσχεση γραμμένη μετά τον Εμφύλιο
Ο τίτλος παραπέμπει στη 14η Τροπολογία του αμερικανικού Συντάγματος, που επικυρώθηκε το 1868. Μετά τον Εμφύλιο και την κατάργηση της δουλείας, κατοχύρωσε την υπηκοότητα για όσους γεννιούνται ή πολιτογραφούνται στις ΗΠΑ και υπάγονται στη δικαιοδοσία τους. Περιλαμβάνει επίσης εγγυήσεις δίκαιης νομικής διαδικασίας και ίσης προστασίας από τον νόμο, οι οποίες αφορούν κάθε πρόσωπο και όχι αποκλειστικά τους πολίτες.
Ακούγεται σαν υλικό για μάθημα συνταγματικού δικαίου. Οι συνέπειες, όμως, αφορούν ανθρώπους: την αναγνώριση ενός παιδιού ως πολίτη, την προστασία ενός ανθρώπου από την αυθαιρεσία του κράτους, τη δυνατότητα να ζητάς από τον νόμο την ίδια μεταχείριση που προσφέρει στον διπλανό σου. Ένα παλιό κείμενο μπορεί να κρίνει μια σημερινή ζωή.
Η Άβα ΝτιΒερνέ στη διάρκεια συνέντευξης για το ντοκιμαντέρ 14th
Ποιος γράφει την ιστορία μιας χώρας
Σε συνέντευξή της στο ELLE, στις 8 Οκτωβρίου, η ΝτιΒερνέ συνδέει την αφετηρία της ταινίας με τη δεύτερη προεδρική εκστρατεία του Τραμπ και τις θέσεις του για την υπηκοότητα λόγω γέννησης.
Η σκηνοθέτις συσχετίζει επίσης το MAGA με τον μύθο της «Χαμένης Υπόθεσης», την αφήγηση που υποβάθμιζε τον ρόλο της δουλείας στον αμερικανικό Εμφύλιο. Αυτή η πολιτική ανάγνωση είναι δική της και διαμορφώνει το επιχείρημα της ταινίας.
Προκύπτει έτσι και ένα ερώτημα για όσα μαθαίνουμε ως ιστορία: πώς αναγνωρίζεις τις συνέπειες μιας αδικίας στο παρόν, αν η αφήγηση που κληρονόμησες έχει ήδη απομακρύνει την αδικία από το παρελθόν;
Οι αριθμοί του τίτλου και οι άνθρωποι πίσω τους
Σύμφωνα με το Netflix, η ταινία συνδυάζει αρχειακό υλικό με περισσότερες από 50 συνεντεύξεις. Συμμετέχουν ιστορικοί όπως ο Έρικ Φόνερ και ο Ντέιβιντ Μπλάιτ, νομικοί και πολιτικά πρόσωπα από τους Δημοκρατικούς και τους Ρεπουμπλικανούς. Η ΝτιΒερνέ επιχειρεί να παρακολουθήσει τη διαδρομή μιας συνταγματικής εγγύησης μέσα από τις συγκρούσεις για την εφαρμογή της.
Για τον θεατή, η αφετηρία είναι αρκετά οικεία ακόμη κι αν δεν γνωρίζει τίποτε για τις αμερικανικές τροπολογίες. Πόσο ασφαλής είναι η θέση σου σε μια κοινωνία όταν πρέπει διαρκώς να αποδεικνύεις ότι ανήκεις σε αυτήν; Και τι αξία έχει η ισότητα στα χαρτιά, αν η προστασία που προσφέρει αλλάζει ανάλογα με το πρόσωπο που τη ζητά;
Το 14th θα κυκλοφορήσει σε επιλεγμένες αίθουσες των ΗΠΑ και της Βρετανίας στις 27 Νοεμβρίου και παγκοσμίως στο Netflix στις 4 Δεκεμβρίου 2026. Ο τίτλος του είναι ένας αριθμός. Η συζήτηση που ανοίγει αφορά το αν μια χώρα μπορεί να τηρήσει όσα έχει υποσχεθεί στους ανθρώπους της.
Διαβάστε επίσης: Salman Rushdie – Knife: Το ντοκιμαντέρ για την επίθεση και την ανάρρωση
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
