Η τορπίλη στην «Έλλη» και η αλήθεια που έμεινε κρυφή μέχρι τον πόλεμο
Το πρωινό της 15ης Αυγούστου 1940 στην Τήνο, το ιταλικό υποβρύχιο «Ντελφίνο» χτύπησε το ελληνικό καταδρομικό μέσα σε ένα λιμάνι γεμάτο προσκυνητές. Τα θραύσματα των τορπιλών αποκάλυψαν γρήγορα τον δράστη, αλλά η Αθήνα επέλεξε τη σιωπή
Το λιμάνι της Τήνου ήταν γεμάτο κόσμο. Χιλιάδες προσκυνητές είχαν φτάσει στο νησί για τη γιορτή της Παναγίας και το «Έλλη» βρισκόταν αγκυροβολημένο έξω από το λιμάνι, ακολουθώντας την παράδοση της παρουσίας πολεμικού πλοίου στις εκδηλώσεις του Δεκαπενταύγουστου.
Στις 8:25 το πρωί της 15ης Αυγούστου 1940, λίγο πριν από τη λιτάνευση της εικόνας της Μεγαλόχαρης, μια έκρηξη τίναξε το καταδρομικό. Το ιταλικό υποβρύχιο «Ντελφίνο» (Delfino) είχε εξαπολύσει τρεις τορπίλες. Η μία χτύπησε το «Έλλη» στο μηχανοστάσιο, προκαλώντας καταστροφικές ζημιές, ενώ οι άλλες δύο αστόχησαν και εξερράγησαν στην περιοχή του λιμενοβραχίονα.
Λίγο αργότερα το πλοίο είχε χαθεί κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.
Το υποβρύχιο που περίμενε έξω από την Τήνο
Το «Ντελφίνο», με κυβερνήτη τον Τζουζέπε Αϊκάρντι, είχε αποπλεύσει το προηγούμενο βράδυ από το Παρθένι της Λέρου, που τότε βρισκόταν υπό ιταλικό έλεγχο. Η αποστολή του περιλάμβανε δράση στην Τήνο και τη Σύρο και, στη συνέχεια, κίνηση προς τη Διώρυγα της Κορίνθου.
Η διαταγή για την επιχείρηση αποδίδεται στον Ιταλό διοικητή των Δωδεκανήσων Τσέζαρε Μαρία Ντε Βέκι. Το κατά πόσο η επίθεση είχε εγκριθεί σε όλα τα επίπεδα της πολιτικής ηγεσίας της Ρώμης παραμένει σημείο ιστορικής συζήτησης, ωστόσο η ιταλική ευθύνη για τον τορπιλισμό δεν αμφισβητείται. Το ίδιο το Πολεμικό Ναυτικό αναφέρει σήμερα ρητά ότι το «Έλλη» βυθίστηκε από το ιταλικό υποβρύχιο «Delfino».
Η επίθεση έγινε μάλιστα σε μια στιγμή κατά την οποία η Ελλάδα δεν βρισκόταν ακόμη σε πόλεμο με την Ιταλία. Η ιταλική εισβολή θα ακολουθούσε περισσότερο από δύο μήνες αργότερα, στις 28 Οκτωβρίου.
Τα θραύσματα που έδειχναν την Ιταλία
Το πιο ενδιαφέρον κεφάλαιο άρχισε αμέσως μετά.
Θραύσματα από τις τορπίλες που είχαν εκραγεί στον λιμενοβραχίονα περισυνελέγησαν και μεταφέρθηκαν στον Πειραιά για εξέταση από αξιωματικούς του Πολεμικού Ναυτικού. Πάνω τους εντοπίστηκαν αριθμοί μητρώου, ιταλικές επιγραφές και η ένδειξη «TORINO». Τα στοιχεία έδειχναν την προέλευση του όπλου.
Η κυβέρνηση του Ιωάννη Μεταξά, όμως, δεν ανακοίνωσε το πόρισμα.
Στον Τύπο η επίθεση αποδόθηκε σε «υποβρύχιο αγνώστου εθνικότητας», ενώ απαγορεύθηκε οποιαδήποτε δημόσια αναφορά που θα μπορούσε να κατονομάσει την Ιταλία. Η επιλογή συνδεόταν με την προσπάθεια της Αθήνας να αποφύγει εκείνη τη στιγμή μια άμεση πολεμική κλιμάκωση, παρά τις ολοένα και πιο έντονες ιταλικές προκλήσεις.
Η επίσημη δημοσιοποίηση των στοιχείων έγινε τελικά μετά την ιταλική εισβολή της 28ης Οκτωβρίου, όταν δεν υπήρχε πλέον λόγος να παραμένει κρυφή η ταυτότητα του επιτιθέμενου.
Η λιτανεία δεν σταμάτησε
Παρά τον τορπιλισμό και το χάος στο λιμάνι, η λιτανεία της εικόνας της Παναγίας δεν ματαιώθηκε.
Η απόφαση ήταν να πραγματοποιηθεί κανονικά, με τον εορτασμό να αποκτά πλέον πένθιμο χαρακτήρα. Το λιμάνι που λίγες ώρες νωρίτερα ήταν γεμάτο προσκυνητές είχε μετατραπεί σε τόπο ναυτικής τραγωδίας, ενώ τραυματίες μεταφέρονταν για περίθαλψη στην Τήνο.
Οι ιστορικές πηγές δεν συμφωνούν απολύτως ως προς τον τελικό αριθμό των απωλειών του πληρώματος: καταγραφές που βασίζονται σε στοιχεία του Γενικού Επιτελείου Στρατού αναφέρουν οκτώ νεκρούς και 26 τραυματίες, ενώ άλλες μεταγενέστερες πηγές δίνουν διαφορετικό απολογισμό.
Από την Τήνο στην 28η Οκτωβρίου
Ο τορπιλισμός δεν ήταν ένα απομονωμένο περιστατικό. Είχαν προηγηθεί μέσα στο καλοκαίρι του 1940 επιθέσεις εναντίον ελληνικών ναυτικών στόχων, καθώς οι σχέσεις Αθήνας και Ρώμης επιδεινώνονταν διαρκώς.
Για το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό, η βύθιση του «Έλλη» λειτούργησε και ως σαφές προειδοποιητικό σήμα. Το Γενικό Επιτελείο Ναυτικού επισπεύδει μετά τον τορπιλισμό τις προκαταρκτικές φάσεις της πολεμικής κινητοποίησης, προετοιμαζόμενο για όσα θεωρούσε πλέον πιθανό ότι θα ακολουθούσαν.
Σήμερα, στην Τήνο, το Μαυσωλείο της «Έλλης» διατηρεί τη μνήμη των θυμάτων, μαζί με αντικείμενα που ανασύρθηκαν από το πλοίο και τμήμα της τορπίλης που το έπληξε. Κάθε Δεκαπενταύγουστο το Πολεμικό Ναυτικό τιμά παράλληλα με τη γιορτή της Παναγίας και την επέτειο του τορπιλισμού.
Η 15η Αυγούστου του 1940 έμεινε έτσι στην ελληνική ιστορία όχι μόνο ως η ημέρα που χάθηκε το «Έλλη». Ήταν η στιγμή που ο πόλεμος, πριν ακόμη κηρυχθεί επίσημα, είχε ήδη φτάσει στην Ελλάδα.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
Από το Δίκτυο
Αυτά είναι τα 6 φυτά που μπορείτε να φυτέψετε τον Αύγουστο
Heart Aerospace: Πέταξε το μεγαλύτερο ηλεκτρικό αεροσκάφος που κατασκευάστηκε ποτέ
Επίσκεψη στο Μέγα Σπήλαιο από την Εταιρεία Φίλων Αρχαίας Ελίκης ΦΩΤΟ
Καθαρίστε φρούτα και λαχανικά όπως οι γιαγιάδες: Το κόλπο των 20 λεπτών που απομακρύνει έως 98% των βακτηρίων
Νέο λογότυπο Instagram: Η αλλαγή μιας δεκαετίας που διχάζει το κοινό
Μέγα Σπήλαιο: Η ιστορική Μονή της Παναγίας που στέκει αγέρωχη στον βράχο εδώ και αιώνες ΑΦΙΕΡΩΜΑ
Κάθε πότε πρέπει να κάνετε επανεκκίνηση στο κινητό και γιατί είναι σωτήριο;
Απαγόρευση social media: Ανατροπή στη Γαλλία από το ανώτατο δικαστήριο
