Τι διαβάζουμε | «Ο Βασιλιάς της Στάχτης»: Τρία αδέλφια, ένα αποτεφρωτήριο και η κληρονομιά της βίας

Ταυτότητα βιβλίου

Τίτλος: Ο Βασιλιάς της Στάχτης
Συγγραφέας: S. A. Cosby
Μετάφραση: Γιώργος Μαραγκός
Εκδόσεις: Gutenberg
Είδος: Αστυνομικό μυθιστόρημα
Σελίδες: 431

Ο Ρόμαν Καράδερς ξέρει να διαβάζει ανθρώπους σαν ισολογισμούς. Στην Ατλάντα έχει χτίσει μια επιτυχημένη καριέρα ως οικονομικός σύμβουλος, εντοπίζοντας το ρίσκο, μετακινώντας χρήμα και βρίσκοντας λύσεις εκεί όπου οι άλλοι βλέπουν αδιέξοδο.

Ένα τηλεφώνημα τον αναγκάζει να επιστρέψει στο Τζέφερσον Ραν της Βιρτζίνια. Ο πατέρας του χαροπαλεύει έπειτα από ένα ύποπτο τροχαίο. Η αδελφή του, Νέβια, προσπαθεί να κρατήσει όρθιο το οικογενειακό αποτεφρωτήριο. Ο μικρότερος αδελφός τους, Ντάντε, χρωστά σε ανθρώπους που δεν περιμένουν και το ατύχημα του πατέρα τους μοιάζει να ήταν μια προειδοποίηση.

Ο Ρόμαν επιστρέφει πεπεισμένος ότι η οικογενειακή κρίση χρειάζεται ό,τι και μια προβληματική επένδυση: ψυχραιμία, σωστούς υπολογισμούς και κάποιον αρκετά ικανό ώστε να αναλάβει τον έλεγχο. Πάνω σε αυτή τη βεβαιότητα χτίζει ο S. A. Cosby τον «Βασιλιά της Στάχτης».

Το λάθος του Ρόμαν

Ο κίνδυνος είναι ορατός από τις πρώτες σελίδες. Έχει ονόματα, μεθόδους και συγκεκριμένη τιμή. Η αγωνία γεννιέται από τον τρόπο με τον οποίο ο Ρόμαν επιλέγει να τον αντιμετωπίσει.

Η δουλειά του δεν αποτελεί μια τυχαία λεπτομέρεια του χαρακτήρα του. Ολόκληρη η σκέψη του έχει διαμορφωθεί από το χρήμα. Χωρίζει τα προβλήματα σε μεταβλητές, υπολογίζει απώλειες και αναζητά το σημείο πίεσης που θα αναγκάσει τον άλλο να υποχωρήσει. Πιστεύει ότι κάθε απειλή διαθέτει μια τιμή και κάθε άνθρωπος ένα κίνητρο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί.

Ο Cosby τον κάνει συναρπαστικό επειδή αφήνει την αφοσίωση και την αλαζονεία του να συνυπάρχουν. Ο Ρόμαν αγαπά την οικογένειά του. Ταυτόχρονα, θεωρεί σχεδόν αυτονόητο ότι εκείνος γνωρίζει καλύτερα τι χρειάζεται και πως δικαιούται να αποφασίζει για όλους. Η ικανότητά του να αναλαμβάνει δράση μοιάζει με ηγετικό προσόν, κρύβει όμως και την ανάγκη να ελέγχει τους ανθρώπους όπως ελέγχει τα χρήματα των πελατών του.

Στον κόσμο όπου επιστρέφει, οι αριθμοί δεν αρκούν. Η βία ακολουθεί τη δική της λογική και κάθε συμφωνία ανοίγει έναν καινούργιο λογαριασμό.

Το ίδιο σπίτι, τρεις διαφορετικές μνήμες

Ο Ρόμαν έφυγε. Η Νέβια έμεινε. Ο Ντάντε παγιδεύτηκε σε μια πόλη και σε μια εκδοχή του εαυτού του από την οποία δεν κατάφερε να ξεφύγει.

Η Νέβια έχει πληρώσει στην πράξη την απουσία των άλλων. Διευθύνει το αποτεφρωτήριο, φροντίζει τον πατέρα τους και εξακολουθεί να αναζητά απαντήσεις για τη μητέρα τους, που εξαφανίστηκε όταν τα τρία αδέλφια ήταν παιδιά. Για εκείνη η οικογένεια δεν είναι μια υψηλή ιδέα. Είναι μια βάρδια που δεν τελειώνει ποτέ.

Το χρέος του Ντάντε θέτει την ιστορία σε κίνηση, αλλά ο ίδιος δεν περιορίζεται στον ρόλο του ανεύθυνου μικρού αδελφού. Οι αποτυχίες του συνδέονται με τη ντροπή, τον θυμό και την ανάγκη να αισθανθεί ότι ανήκει κάπου. Ο Cosby δεν του χαρίζει άλλοθι, του δίνει όμως αρκετό χώρο ώστε να φανεί ο άνθρωπος πίσω από τις καταστροφικές του επιλογές.

Οι επιστροφές στο παρελθόν μπαίνουν στην αφήγηση με μέτρο και μετακινούν συνεχώς τις συμπάθειες του αναγνώστη. Κανένα από τα τρία αδέλφια δεν έχει κρατήσει ολόκληρη την ιστορία της οικογένειας. Ο καθένας θυμάται το ίδιο σπίτι από διαφορετική θέση και έχει μάθει να προστατεύεται με διαφορετικό τρόπο.

Διαβάστε επίσης: Τι διαβάζουμε | «Ζωντανά πλάσματα»: Τέσσερις φίλοι στη γραμμή παραγωγής

Η πόλη όπου η βία βρήκε δουλειά

Το Τζέφερσον Ραν κουβαλά το αποτύπωμα μιας πόλης που έχασε πρώτα τις δουλειές της και ύστερα την πίστη της στο μέλλον. Τα εργοστάσια έκλεισαν, οι παλιές υποσχέσεις κοινωνικής ανόδου έσβησαν και το κενό κατέλαβαν μικρότερα, βίαια δίκτυα εξουσίας.

Οι εγκληματικές ομάδες δεν εμφανίζονται ως ξένο σώμα. Έχουν ριζώσει μέσα στην οικονομική εγκατάλειψη, στη διαφθορά και στην περιορισμένη δυνατότητα των κατοίκων να φανταστούν μια άλλη ζωή. Ο Cosby δεν μετατρέπει την κοινωνική συνθήκη σε δικαιολογία για το έγκλημα. Δείχνει, όμως, το έδαφος πάνω στο οποίο αυτό αναπτύσσεται.

Ο Ρόμαν προέρχεται από μια πολύ πιο γυαλισμένη εκδοχή του ίδιου κόσμου. Οι επιχειρήσεις του κινούνται νόμιμα, αλλά η γλώσσα τού είναι γνώριμη: ρίσκο, πίεση, μόχλευση, κέρδος. Αναγνωρίζει αμέσως τη λογική των αντιπάλων του και γι’ αυτό υπερεκτιμά την ικανότητά του να τους χειριστεί.

Το αποτεφρωτήριο στο κέντρο της οικογένειας

Το Αποτεφρωτήριο Καράδερς αποτελεί το πιο ισχυρό εύρημα του βιβλίου. Ο πατέρας το δημιούργησε ως δρόμο προς την οικονομική ανεξαρτησία και την κοινωνική αξιοπρέπεια, σε έναν τόπο που δεν τα πρόσφερε εύκολα σε μια μαύρη οικογένεια. Για τα παιδιά του είναι εισόδημα, κληρονομιά, βάρος και η υλική απόδειξη ότι κάποτε υπήρξε κάτι σταθερό ανάμεσά τους.

Ο Cosby γνωρίζει πως ο χώρος έχει από μόνος του αρκετή δύναμη. Περιγράφει τους θαλάμους, τη θερμότητα και τη διαδικασία της αποτέφρωσης με ακρίβεια, χωρίς να αναζητά εύκολο μακάβριο εντυπωσιασμό. Η στάχτη γίνεται το υπόλειμμα μιας μη αναστρέψιμης αλλαγής: αυτό που απομένει όταν τίποτα δεν μπορεί να επιστρέψει ακριβώς στην προηγούμενη μορφή του.

Σε ορισμένα σημεία, το μοτίβο της φωτιάς επαναλαμβάνεται περισσότερο απ’ όσο χρειάζεται. Η εικόνα έχει ήδη λειτουργήσει και η αφήγηση επιμένει να την εξηγεί. Είναι μια μικρή υπερβολή μέσα σε ένα μυθιστόρημα που γενικά εμπιστεύεται τη δύναμη των σκηνών του.

Η βία αφήνει βάρος

Ο Cosby βρίσκεται στα καλύτερά του όταν η δράση και ο χαρακτήρας αποκαλύπτονται ταυτόχρονα. Οι συγκρούσεις έχουν καθαρή γεωγραφία, οι διάλογοι μεταφέρουν αμέσως τις σχέσεις εξουσίας και το χιούμορ εμφανίζεται ακόμη και στις πιο πιεστικές στιγμές, συνήθως ως άμυνα ή ως απειλή.

Η βία είναι συχνή και παραστατική. Δεν αποκτά τη μορφή ενός κομψού θεάματος. Οι άνθρωποι τραυματίζονται, φοβούνται και μεταφέρουν τις συνέπειες στα σπίτια, στις δουλειές και στις σχέσεις τους. Ακόμη και οι ισχυρότεροι εγκληματίες του βιβλίου παραμένουν άνθρωποι που οργανώνουν τον τρόμο σαν επιχείρηση, όχι μυθικές φιγούρες έξω από τον πραγματικό κόσμο.

Στο μεσαίο μέρος, η διαδοχή των εγκληματικών κινήσεων πιέζει κάπως την οικογενειακή ιστορία προς το περιθώριο και ορισμένες αναμετρήσεις αποκτούν μεγαλύτερη κλίμακα απ’ όση χρειάζονται. Η συναισθηματική βάση, ωστόσο, δεν χάνεται. Κάθε νέα απειλή επιστρέφει τελικά στον Ρόμαν, στη Νέβια και στον Ντάντε.

Διαβάστε επίσης: Τι διαβάζουμε | «Αγριόσπιτα»: Ενα χρέος, μια απαγωγή και όσοι κοίταξαν αλλού

Η αποτίμηση

Ο «Βασιλιάς της Στάχτης» αξιοποιεί την ταχύτητα του αστυνομικού μυθιστορήματος για να μιλήσει για την εξουσία μέσα στην οικογένεια. Το γνώριμο ερώτημα «πόσο μακριά θα έφτανες για τους δικούς σου;» αποκτά μια πιο δύσκολη συνέχεια: ποιος έχει το δικαίωμα να αποφασίσει τι σημαίνει να σωθεί μια οικογένεια;

Ο Ρόμαν απαντά με σχέδια, χρήμα και δύναμη. Η Νέβια με αντοχή και δυσπιστία. Ο Ντάντε με την αγωνιώδη ανάγκη να μην εγκαταλειφθεί. Η σύγκρουση ανάμεσα σε αυτές τις τρεις απαντήσεις δίνει στο βιβλίο το πραγματικό του βάθος.

Ο S. A. Cosby παραδίδει μια σκοτεινή, μεγάλη εγκληματική ιστορία, χωρίς να χάσει την ακρίβεια των προσωπικών σχέσεων. Ο αναγνώστης συνεχίζει για να δει πού θα οδηγηθεί η σύγκρουση, αλλά το βιβλίο μένει για έναν διαφορετικό λόγο: επειδή αναγνωρίζει ότι η αγάπη μπορεί να είναι απολύτως αληθινή και, παρ’ όλα αυτά, να γεννά ολέθριες αποφάσεις.

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News