Πελοπόννησος: Η χαμένη μεσαιωνική πόλη που έκοβε δικό της νόμισμα – Πού βρίσκεται

Λίγο έξω από την Κυλλήνη της Ηλείας, εκεί όπου σήμερα απλώνονται χαμηλά ερείπια και καλλιεργημένες εκτάσεις δίπλα στο Ιόνιο, υπήρχε κάποτε μία από τις σημαντικότερες εμπορικές πόλεις της μεσαιωνικής Πελοποννήσου. Είχε μεγάλο λιμάνι, δικό της νομισματοκοπείο, εμπόρους από τη Δύση και ισχυρές οχυρώσεις. Κι όμως, μέσα σε περίπου δύο αιώνες, η Γλαρέντζα είχε χάσει τη δύναμή της και είχε οδηγηθεί στην εγκατάλειψη.

Η ιστορία της συνδέεται με τους Φράγκους ηγεμόνες του Μοριά, τα εμπορικά δίκτυα της Μεσογείου και τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο, τον μετέπειτα τελευταίο αυτοκράτορα του Βυζαντίου.

Σήμερα, η Γλαρέντζα δεν είναι ένας αρχαιολογικός χώρος με εντυπωσιακά κτίρια που στέκονται ακόμη όρθια. Είναι μια διαφορετική ιστορική στάση, όπου τα σωζόμενα θεμέλια, τα τμήματα των τειχών και η θάλασσα αποκαλύπτουν την ιστορία μιας πόλης που υπήρξε πολύ σημαντικότερη από όσο αφήνει να φανεί η σημερινή εικόνα της.

Μύθος ή αλήθεια; 10 απίστευτα πράγματα για την Πελοπόννησο – Πόσα γνωρίζεις πραγματικά;

Γλαρέντζα: Η πόλη που έχτισαν οι Φράγκοι δίπλα στο Ιόνιο

Η Γλαρέντζα ιδρύθηκε στα μέσα του 13ου αιώνα, την περίοδο της Φραγκοκρατίας, από τον Γουλιέλμο Β΄ Βιλλεαρδουίνο, ηγεμόνα του Πριγκιπάτου της Αχαΐας.

Βρισκόταν στη θέση της αρχαίας Κυλλήνης και δημιουργήθηκε για να εξυπηρετεί την Ανδραβίδα, που αποτελούσε την πρωτεύουσα του φράγκικου κράτους στην Πελοπόννησο.

Οι Φράγκοι δεν περιορίστηκαν στην αξιοποίηση ενός παλαιότερου βυζαντινού οικισμού. Δημιούργησαν μια νέα πόλη, με οργανωμένη οχύρωση και λιμάνι που εξασφάλιζε επικοινωνία με τη Δύση.

Η γεωγραφική θέση αποδείχθηκε καθοριστική. Από τη Γλαρέντζα διακινούνταν εμπορεύματα, ταξίδευαν αξιωματούχοι και μεταφέρονταν στρατεύματα, ενώ η πόλη εξελίχθηκε σε ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά κέντρα του Πριγκιπάτου της Αχαΐας.

Στο εμπόριό της δραστηριοποιούνταν Βενετοί και άλλοι Ιταλοί έμποροι. Υπήρχαν αποθήκες, εργαστήρια, χώροι εξυπηρέτησης των ναυτικών και διοικητικά κτίρια, ενώ οι Φράγκοι ηγεμόνες πραγματοποιούσαν εκεί συνεδριάσεις.

Μια πόλη με δικό της νόμισμα – Το στοιχείο που δείχνει τον πλούτο της

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα κεφάλαια της ιστορίας της Γλαρέντζας είναι το νομισματοκοπείο της.

Το 1267, με άδεια του βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκου Θ΄, εγκαταστάθηκε στην πόλη νομισματοκοπείο που εξέδιδε τα λεγόμενα τορνέσια, αργυρά νομίσματα που χρησιμοποιούνταν στις εμπορικές συναλλαγές.

Τα νομίσματα έφεραν την ονομασία της πόλης, με επιγραφές όπως DE CLARENTIA και DE CLARENCIA.

Η Γλαρέντζα διέθετε ακόμη δικό της σύστημα μέτρων και σταθμών, απαραίτητο για τις συναλλαγές των εμπόρων.

Αυτός ο συνδυασμός εξηγεί τη θέση που είχε αποκτήσει: δεν ήταν ένα απλό λιμάνι της Ηλείας, αλλά οικονομικό και διοικητικό κέντρο με σημαντική παρουσία στο εμπόριο της Μεσογείου.

Η πόλη που δόθηκε ως προίκα στον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο

Η Γλαρέντζα συνδέθηκε και με μια ιδιαίτερη ιστορία της ύστερης βυζαντινής περιόδου.

Ύστερα από διαδοχικές συγκρούσεις και αλλαγές κυριαρχίας, η πόλη πέρασε το 1428 στον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο, ως μέρος της προίκας που παραχώρησε ο Κάρολος Τόκκος για τον γάμο της ανιψιάς του.

Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος επρόκειτο αργότερα να γίνει ο τελευταίος αυτοκράτορας του Βυζαντίου.

Η κατοχή της πόλης δεν εξελίχθηκε ομαλά. Το 1430 η Γλαρέντζα καταλήφθηκε από Καταλανούς μισθοφόρους, οι οποίοι την πούλησαν ξανά στον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο.

Εκείνος αποφάσισε να κατεδαφίσει τα τείχη της, προκειμένου να αποτρέψει μια νέα κατάληψη.

Δύο χρόνια αργότερα, το 1432, η Γλαρέντζα ορίστηκε πρωτεύουσα ενός δεύτερου Δεσποτάτου στην Πελοπόννησο, υπό τον Θωμά Παλαιολόγο.

Πώς εξαφανίστηκε μια από τις σημαντικότερες πόλεις του Μοριά

Η παρακμή της Γλαρέντζας είχε αρχίσει ήδη από τα τέλη του 14ου αιώνα, όταν οι συγκρούσεις και οι διαδοχικές καταλήψεις αποδυνάμωσαν την εμπορική και πολιτική της θέση.

Το 1446 η πόλη υπέστη εκτεταμένες καταστροφές από τις δυνάμεις του σουλτάνου Μουράτ Β΄, ενώ το 1460 πέρασε στους Οθωμανούς.

Σταδιακά εγκαταλείφθηκε και στους επόμενους αιώνες οι περιηγητές συναντούσαν πλέον τα ερείπιά της.

Η καταστροφή, όμως, δεν σταμάτησε εκεί.

Παρότι ο χώρος κηρύχθηκε αρχαιολογικός το 1922, τμήματά του χρησιμοποιήθηκαν για γεωργικές καλλιέργειες, με αποτέλεσμα να αλλοιωθούν πολλά κατάλοιπα.

Κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τα κατοχικά στρατεύματα ανατίναξαν μεγάλο μέρος των ερειπίων που εξακολουθούσαν να στέκονται σε ύψος.

Έτσι εξηγείται γιατί από μια τόσο σημαντική πόλη σώζονται σήμερα σχετικά λίγα ορατά οικοδομήματα.

Τι μπορείς να δεις σήμερα στη μεσαιωνική Γλαρέντζα

Ο αρχαιολογικός χώρος βρίσκεται βορειοδυτικά της σύγχρονης Κυλλήνης, κοντά στο λιμάνι από το οποίο αναχωρούν σήμερα πλοία για τα νησιά του Ιονίου.

Η μεσαιωνική πόλη καταλάμβανε περίπου 157 στρέμματα. Σήμερα σώζονται κυρίως χαμηλά τμήματα της οχύρωσης, θεμέλια κτιρίων και τα κατάλοιπα του μικρού φρουρίου της.

Από τα σημαντικότερα μνημεία είναι ο ναός του Αγίου Φραγκίσκου, ο παλιός καθεδρικός της Γλαρέντζας.

Στον γοτθικό αυτό ναό πραγματοποιούνταν συνελεύσεις των Φράγκων ηγεμόνων, ενώ χρησιμοποιήθηκε και ως τόπος ταφής ευγενών. Οι αρχαιολογικές έρευνες αποκάλυψαν τα θεμέλιά του και πολυάριθμους τάφους.

Σώζονται επίσης στοιχεία από τις πύλες της πόλης, την τάφρο και μια πέτρινη τοξωτή γέφυρα που οδηγούσε προς την Ανδραβίδα.

Η περιήγηση χρειάζεται λίγη προσοχή: πρόκειται για έναν αρχαιολογικό χώρο με διάσπαρτα κατάλοιπα, όχι για μια πλήρως αναστηλωμένη καστροπολιτεία. Τμήματα της παλιάς πόλης βρίσκονται ανάμεσα σε ιδιωτικές καλλιεργούμενες εκτάσεις, επομένως η επίσκεψη πρέπει να περιορίζεται στα σημεία όπου επιτρέπεται η πρόσβαση.

Η άλλη Πελοπόννησος: Μια πόλη στον βυθό, η γλώσσα των Δωριέων και το σπήλαιο που «πρόδωσαν» οι μέλισσες

Το παλιό λιμάνι και τα μεσαιωνικά ερείπια κάτω από το νερό

Ίσως το πιο ξεχωριστό στοιχείο της Γλαρέντζας να βρίσκεται στη σχέση της με τη θάλασσα.

Το μεσαιωνικό λιμάνι βρισκόταν στη θέση Αρσανάς, βόρεια της πόλης, σε μια περιοχή που σήμερα έχει σε μεγάλο βαθμό επιχωθεί.

Κάποτε μπορούσε να υποδέχεται μεγάλα πλοία και προστατευόταν από δύο πύργους, οι οποίοι αποτελούσαν συνέχεια της οχύρωσης.

Οι αρχαιολογικές έρευνες έχουν εντοπίσει κατάλοιπα των παλιών λιμενικών εγκαταστάσεων, ανάμεσά τους βυθισμένο τμήμα του μεσαιωνικού λιμενοβραχίονα, καθώς και ερείπια πύργου.

Το τμήμα αυτό δεν αποτελεί συνηθισμένο επισκέψιμο αξιοθέατο. Η σημασία του βρίσκεται κυρίως στην αρχαιολογική έρευνα που επιτρέπει να ανασυντεθεί η εικόνα του λιμανιού που λειτουργούσε εδώ πριν από αιώνες.

Συνδύασε τη Γλαρέντζα με το κάστρο Χλεμούτσι

Η ιστορική επίσκεψη μπορεί να συνεχιστεί στο κοντινό κάστρο Χλεμούτσι, στον οικισμό Κάστρο της Ηλείας.

Το επιβλητικό φρούριο οικοδομήθηκε τον 13ο αιώνα και προστάτευε τόσο την Ανδραβίδα όσο και το λιμάνι της Γλαρέντζας. Σε αντίθεση με τη χαμένη μεσαιωνική πόλη, εδώ διατηρείται ένα μεγάλο οχυρωματικό συγκρότημα που επιτρέπει στον επισκέπτη να κατανοήσει καλύτερα την αρχιτεκτονική και τη δύναμη των Φράγκων ηγεμόνων.

Στο εσωτερικό λειτουργεί το Μουσείο Κάστρου Χλεμούτσι, αφιερωμένο αποκλειστικά στην περίοδο της Φραγκοκρατίας στην Ελλάδα.

Η συλλογή περιλαμβάνει περισσότερα από 500 αντικείμενα, ανάμεσά τους νομίσματα, κεραμικά, γλυπτά, αρχιτεκτονικά μέλη, τοιχογραφίες και αντικείμενα καθημερινής χρήσης.

Για την περίοδο Απριλίου – Οκτωβρίου, το ωράριο είναι 09:00–16:00, με το μουσείο κλειστό κάθε Τρίτη και εισιτήριο 5 ευρώ. Τον χειμώνα λειτουργεί με διαφορετικό ωράριο, οπότε χρειάζεται επιβεβαίωση πριν από την επίσκεψη.

Πελοπόννησος: Οι ιστορίες πίσω από 9 τοπωνύμια – Γιατί τα λέμε έτσι;

Μια διαφορετική ιστορική εκδρομή στην Ηλεία

Η Γλαρέντζα και το Χλεμούτσι συνδυάζονται σε μια εκδρομή που δεν απαιτεί διανυκτέρευση στην περιοχή.

Η πρόσβαση γίνεται οδικώς μέσω της Κυλλήνης, με το αυτοκίνητο να διευκολύνει τη μετακίνηση ανάμεσα στον παράκτιο αρχαιολογικό χώρο και το κάστρο.

Για τη Γλαρέντζα, αξίζει να αφιερώσεις χρόνο στην ιστορία της πριν φτάσεις, καθώς τα ερείπια από μόνα τους δεν αποκαλύπτουν εύκολα το μέγεθος της πόλης που υπήρχε εδώ. Στο Χλεμούτσι, αντίθετα, η αρχιτεκτονική και τα εκθέματα του μουσείου κάνουν τη μεσαιωνική περίοδο περισσότερο κατανοητή.

Το ιστορικό ενδιαφέρον της διαδρομής βρίσκεται ακριβώς σε αυτή τη διαφορά. Από τη μια πλευρά, μια πόλη που υπήρξε σημαντικό εμπορικό κέντρο και σήμερα διακρίνεται κυρίως μέσα από τα θεμέλιά της. Από την άλλη, ένα κάστρο που εξακολουθεί να θυμίζει την εποχή κατά την οποία η δυτική Πελοπόννησος αποτελούσε κομβικό τμήμα ενός ισχυρού φράγκικου πριγκιπάτου.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News