ΕΕ: Στο τραπέζι απαγορεύσεις για τα προϊόντα νικοτίνης – Τι ζητούν οκτώ χώρες

Αυστηρότερους περιορισμούς στα προϊόντα καπνού και νικοτίνης, που φτάνουν μέχρι την απαγόρευση συγκεκριμένων κατηγοριών, ζητούν οκτώ κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενόψει της αναθεώρησης της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Οι προτάσεις περιλαμβάνουν απαγορεύσεις αρωμάτων, ανώτατα όρια νικοτίνης και αυστηρότερους κανόνες για τις διαδικτυακές πωλήσεις, προκαλώντας συζήτηση για τις επιπτώσεις στη δημόσια υγεία, την αγορά και την καινοτομία.

Η πρωτοβουλία προέρχεται από την Ολλανδία, με τη συμμετοχή του Βελγίου, της Φινλανδίας, της Γαλλίας, της Ουγγαρίας, της Λετονίας, της Σλοβενίας και της Ισπανίας. Οι οκτώ χώρες απέστειλαν στις 6 Οκτωβρίου κοινή επιστολή προς τον Ευρωπαίο Επίτροπο Υγείας, Όλιβερ Βαρχέλι, ζητώντας αυστηρότερο πλαίσιο για τα παραδοσιακά και τα νεότερα προϊόντα νικοτίνης.

Η παρέμβαση πραγματοποιείται ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία αναθεώρησης των ευρωπαϊκών κανόνων για τα καπνικά προϊόντα, με στόχο την πρόληψη του καπνίσματος και ιδιαίτερα την προστασία των νέων. Παράλληλα, συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις για την ευρωπαϊκή οδηγία που αφορά τη φορολόγησή τους.

Τι ζητούν οι οκτώ χώρες για τα προϊόντα νικοτίνης

Οι προτάσεις προβλέπουν σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο θα μπορούν να κυκλοφορούν και να διατίθενται τα συγκεκριμένα προϊόντα στην ευρωπαϊκή αγορά.

Μεταξύ των βασικών παρεμβάσεων περιλαμβάνονται:

• Ευρεία απαγόρευση αρωμάτων και γεύσεων στα προϊόντα καπνού και νικοτίνης.
• Ανώτατα όρια περιεκτικότητας σε νικοτίνη για όλες τις κατηγορίες προϊόντων.
• Τυποποιημένη συσκευασία και αυστηρότεροι κανόνες παρουσίασης των προϊόντων.
• Δυνατότητα εθνικών απαγορεύσεων για τα σακουλάκια νικοτίνης.
• Περιορισμοί στις διαδικτυακές και διασυνοριακές πωλήσεις.
• Απαγόρευση εισόδου στην αγορά νέων προϊόντων νικοτίνης που δεν καλύπτονται από το σημερινό ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο.

Η τελευταία πρόταση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δεν περιορίζεται στις κατηγορίες που κυκλοφορούν σήμερα, αλλά αφορά και προϊόντα που ενδέχεται να αναπτυχθούν στο μέλλον.

Προς το παρόν, πρόκειται για αιτήματα κρατών-μελών και όχι για οριστικές αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το ζήτημα της ανταγωνιστικότητας και οι επιπτώσεις στην αγορά

Η πρωτοβουλία ανοίγει συζήτηση και για τη συμβατότητα των νέων περιορισμών με την ευρύτερη οικονομική πολιτική της ΕΕ.

Τα τελευταία χρόνια, οι Βρυξέλλες έχουν θέσει ως προτεραιότητες την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και τη μείωση της γραφειοκρατίας, με αρκετές χώρες, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, να υποστηρίζουν την ανάγκη απλούστευσης των ευρωπαϊκών κανόνων.

Στην περίπτωση των καπνικών προϊόντων, ωστόσο, εξετάζεται η υιοθέτηση πρόσθετων δεσμεύσεων, οι οποίες ενδέχεται να επηρεάσουν τις επιχειρήσεις, τις επενδύσεις και την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών.

Οι ενστάσεις εστιάζουν κυρίως στην ανάγκη να προηγείται ολοκληρωμένη αξιολόγηση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων, χωρίς να τίθεται σε δεύτερη μοίρα η προστασία της υγείας.

Στη σχετική συζήτηση επανέρχεται και η Έκθεση του Ενρίκο Λέττα, η οποία υπογραμμίζει τη σημασία της καινοτομίας και της εμβάθυνσης της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς.

Το ερώτημα που τίθεται είναι πώς μπορεί να διαμορφωθεί ένα κοινό κανονιστικό και φορολογικό πλαίσιο, το οποίο θα προστατεύει τους καταναλωτές, χωρίς να δημιουργεί αδικαιολόγητα εμπόδια στην οικονομική δραστηριότητα ή διαφορετικούς κανόνες από χώρα σε χώρα.

Μπαίνει «φρένο» στα νέα προϊόντα νικοτίνης;

Ένα από τα περισσότερο συζητούμενα σημεία της επιστολής αφορά την πρόταση να εμποδίζεται η κυκλοφορία νέων προϊόντων που περιέχουν νικοτίνη ή ουσίες με παρόμοιες ιδιότητες, εφόσον δεν καλύπτονται ήδη από την ισχύουσα νομοθεσία.

Η προσέγγιση αυτή αποσκοπεί, σύμφωνα με τους υπογράφοντες, στην αποτροπή της εμφάνισης προϊόντων που θα μπορούσαν να παρακάμπτουν τους υφιστάμενους περιορισμούς.

Από την άλλη πλευρά, επιστήμονες και φορείς που υποστηρίζουν την αξιολόγηση κάθε τεχνολογίας ξεχωριστά επισημαίνουν ότι ένας γενικευμένος αποκλεισμός μπορεί να εμποδίσει την ανάπτυξη νέων επιλογών πριν ακόμη εξεταστούν οι ιδιότητές τους.

Η διαφωνία επικεντρώνεται στο κατά πόσο τα νεότερα προϊόντα πρέπει να αντιμετωπίζονται ενιαία με το παραδοσιακό τσιγάρο ή να αξιολογούνται με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τους επιστημονικά τεκμηριωμένους κινδύνους τους.

Σε κάθε περίπτωση, η ανάγκη αξιολόγησης δεν αναιρεί τους κινδύνους της νικοτίνης, ιδιαίτερα για τους νέους και τους ανθρώπους που δεν χρησιμοποιούν ήδη τέτοια προϊόντα.

Οι διαφορετικές οικονομικές προτεραιότητες στην Ευρώπη

Πέρα από την προστασία της υγείας, οι προτεινόμενες αλλαγές αγγίζουν και τις διαφορετικές οικονομικές συνθήκες των κρατών-μελών.

Χώρες με ισχυρή και ήδη ανεπτυγμένη βιομηχανική βάση δεν αντιμετωπίζουν απαραίτητα τις ίδιες προκλήσεις με οικονομίες που επιδιώκουν την προσέλκυση νέων επενδύσεων, τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την ενίσχυση της παραγωγής τους.

Σε αυτό το πλαίσιο, εκφράζονται προβληματισμοί για το κατά πόσο οι οριζόντιες απαγορεύσεις θα μπορούσαν να επηρεάσουν διαφορετικά τις εθνικές αγορές, ιδιαίτερα όταν συνοδεύονται από πρόσθετες κανονιστικές και φορολογικές υποχρεώσεις.

Η συζήτηση αποκτά επομένως και οικονομική διάσταση, με επίκεντρο την ισορροπία ανάμεσα στους κοινούς ευρωπαϊκούς κανόνες και στις ανάγκες κάθε κράτους.

Παράνομο εμπόριο: Οι απώλειες δισεκατομμυρίων και ο φόβος ενίσχυσής του

Σημαντικό μέρος του προβληματισμού αφορά την πιθανότητα περαιτέρω ανάπτυξης της παράνομης αγοράς καπνικών προϊόντων.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις που βασίζονται σε μελέτη της KPMG για το 2025, οι απώλειες φορολογικών εσόδων από το παράνομο εμπόριο τσιγάρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση προσεγγίζουν τα 17 δισ. ευρώ ετησίως.

Ορισμένες χώρες που υποστηρίζουν αυστηρότερες παρεμβάσεις, όπως το Βέλγιο και η Ολλανδία, αντιμετωπίζουν ήδη σημαντικά προβλήματα με τη διακίνηση παράνομων καπνικών προϊόντων.

Οι επιφυλάξεις για τις νέες απαγορεύσεις συνδέονται με το ενδεχόμενο ένα μέρος των καταναλωτών να στραφεί σε μη ελεγχόμενα δίκτυα διανομής, εφόσον περιοριστεί σημαντικά η νόμιμη προσφορά.

Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόσθετες δυσκολίες στην εποπτεία της αγοράς, καθώς και κινδύνους από προϊόντα που δεν υπόκεινται στους προβλεπόμενους ελέγχους ποιότητας.

Τα παραδείγματα των ΗΠΑ και της Σουηδίας

Στη συζήτηση για την αναθεώρηση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας αναφέρονται συχνά διαφορετικά διεθνή μοντέλα αξιολόγησης και ρύθμισης.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) διαθέτει διαδικασίες επιστημονικής εξέτασης προϊόντων καπνού και αξιολόγησης ισχυρισμών περί διαφοροποιημένου κινδύνου ή έκθεσης σε επιβλαβείς ουσίες.

Αντίστοιχα, η Σουηδία αναφέρεται συχνά ως παράδειγμα χώρας με ιδιαίτερα χαμηλό ποσοστό καπνίσματος στην Ευρώπη, όπου η χρήση εναλλακτικών προϊόντων νικοτίνης είναι διαδεδομένη.

Τα παραδείγματα αυτά εντάσσονται στη συζήτηση για την αποτελεσματικότητα διαφορετικών πολιτικών, χωρίς να σημαίνουν ότι τα προϊόντα νικοτίνης είναι ακίνδυνα ή ότι κάθε μέτρο έχει τα ίδια αποτελέσματα σε όλες τις χώρες.

Τι θα κρίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Η αναθεώρηση των ευρωπαϊκών οδηγιών αποτελεί σημαντικό βήμα για τη μελλοντική ρύθμιση της αγοράς καπνού και νικοτίνης.

Οι προτάσεις των οκτώ κρατών θέτουν στο επίκεντρο την πρόληψη του εθισμού και την προστασία των νέων, ενώ παράλληλα εγείρονται ζητήματα επιστημονικής τεκμηρίωσης, επιπτώσεων στην οικονομία και αποτελεσματικότητας των περιορισμών.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται να εξετάσει αυτές τις παραμέτρους, με το τελικό νομοθετικό πλαίσιο να πρέπει να συνδυάζει υψηλό επίπεδο προστασίας της δημόσιας υγείας, εφαρμόσιμους κανόνες και αποτελεσματική αντιμετώπιση του παράνομου εμπορίου.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News