Τι απέγιναν οι ψηφοφόροι του 2023;
Άρθρο ανάλυση του Θεόδωρου Λουλούδη
Οταν διαβάζουμε μια δημοσκόπηση, συνήθως συγκρίνουμε τα σημερινά ποσοστά των κομμάτων με εκείνα μιας προηγούμενης έρευνας ή με το αποτέλεσμα των τελευταίων εκλογών. Αν ένα κόμμα βρίσκεται χαμηλότερα, λέμε ότι χάνει. Αν ένα άλλο βρίσκεται ψηλότερα, λέμε ότι κερδίζει. Είναι σωστό. Δεν είναι όμως αρκετό. Γιατί υπάρχει ένα δεύτερο ερώτημα: τι απέγιναν οι εκλογείς που συγκρότησαν το εκλογικό αποτέλεσμα του 2023;
Οι έρευνες του Σεπτεμβρίου στην Αχαΐα μάς δίνουν πολύ ενδιαφέροντα ευρήματα: από όσους δηλώνουν ότι ψήφισαν ΝΔ το 2023, περίπου 63% δηλώνει ότι θα ψήφιζε και σήμερα ΝΔ. Περίπου ένας στους πέντε δεν έχει αποφασίσει, ενώ οι μετακινήσεις προς συγκεκριμένα άλλα κόμματα εμφανίζονται πολύ μικρότερες. Στο ΠΑΣΟΚ, περίπου 55% της δηλωμένης βάσης του 2023 παραμένει σήμερα στο κόμμα, ενώ περίπου ένας στους τέσσερις βρίσκεται στην αδιευκρίνιστη ψήφο. Τα στοιχεία μάς λένε κάτι που χάνεται στη δημόσια συζήτηση. Η απώλεια ενός κόμματος δεν είναι αναγκαστικά κέρδος κάποιου άλλου. Υπάρχει και μια ενδιάμεση κατάσταση: ο ψηφοφόρος έχει απομακρυνθεί από την προηγούμενη επιλογή του, αλλά δεν έχει ακόμη δημιουργήσει μια καινούργια.
Στον ΣΥΡΙΖΑ η εικόνα είναι διαφορετική: από τους ερωτώμενους που δηλώνουν ότι ψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ το 2023, μόλις περίπου 4% δηλώνει σήμερα ξανά ΣΥΡΙΖΑ. Σχεδόν 30% βρίσκεται στην αδιευκρίνιστη ψήφο. Περίπου 45% της δηλωμένης βάσης του ΣΥΡΙΖΑ του 2023 επιλέγει σήμερα την ΕΛΑΣ. Δεν έχουμε απλώς χαλάρωση της προηγούμενης κομματικής σχέσης, αλλά μια βαθύτερη αναδιάταξη ενός πολιτικού χώρου.
Πολύ ενδιαφέρον έχει και εάν υπολογίσουμε τις εκλογικές βάσεις αντίστροφα: από τους 100 ανθρώπους που δηλώνουν ότι ψηφίζουν σήμερα ένα κόμμα, πόσοι το είχαν ψηφίσει και το 2023;
Στη σημερινή ΝΔ του δείγματός μας, πάνω από εννέα στους δέκα προέρχονται από ψηφοφόρους που δηλώνουν ότι είχαν ψηφίσει ΝΔ και το 2023. Στο ΚΚΕ συμβαίνει κάτι αντίστοιχο: σχεδόν 93% της σημερινής του δύναμης προέρχεται από την παλιά του βάση. Το ΠΑΣΟΚ εμφανίζει μεγαλύτερη ανάμειξη. Περίπου 70% των σημερινών του ψηφοφόρων δηλώνει ΠΑΣΟΚ και το 2023, ενώ ένα μικρό αλλά ορατό τμήμα προέρχεται από τον ΣΥΡΙΖΑ και τη ΝΔ. Στην ΕΛΑΣ βλέπουμε σχεδόν την αντίστροφη εικόνα: περίπου δύο στους τρεις σημερινούς ψηφοφόρους της στο δείγμα δηλώνουν ότι το 2023 είχαν ψηφίσει ΣΥΡΙΖΑ.
Εδώ, κατά τη γνώμη μου, εμφανίζονται δύο διαφορετικοί τρόποι με τους οποίους συγκροτείται σήμερα μια κομματική δύναμη.
Ο πρώτος φαίνεται καθαρότερα στη ΝΔ και στο ΚΚΕ. Η σημερινή τους βάση στηρίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό στον παλιό τους πυρήνα. Μπορεί να έχουν χάσει ένα μέρος των ψηφοφόρων του 2023, αλλά εκείνοι που δηλώνουν σήμερα ότι τα επιλέγουν είναι στη συντριπτική τους πλειονότητα άνθρωποι που τα είχαν επιλέξει και τότε. Ο δεύτερος τρόπος αποτυπώνεται εντονότερα στην περίπτωση της ΕΛΑΣ. Εδώ δεν έχουμε κυρίως έναν παλιό κομματικό πυρήνα που διατηρείται. Εχουμε μια σημερινή επιλογή που συγκροτείται σε μεγάλο βαθμό από μετακίνηση μιας προηγούμενης κομματικής βάσης -συγκεκριμένα της βάσης του ΣΥΡΙΖΑ του 2023.
Η διάκριση έχει σημασία. Δύο κόμματα μπορεί σε έναν πίνακα πρόθεσης ψήφου να εμφανίζονται με παρόμοιο ποσοστό. Αυτό δεν σημαίνει ότι βρίσκονται στην ίδια πολιτική κατάσταση. Το ένα μπορεί να στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά στους ανθρώπους που το ψήφιζαν ήδη. Το άλλο μπορεί να δημιουργεί τη σημερινή του δύναμη από ανθρώπους που μέχρι πρόσφατα βρίσκονταν αλλού.
Το ποσοστό μπορεί να μοιάζει. Η πολιτική διαδρομή που το δημιούργησε είναι διαφορετική.
Και το ΠΑΣΟΚ παρουσιάζει μια τρίτη, ενδιάμεση εικόνα: κρατά λίγο περισσότερο από τους μισούς δικούς του ψηφοφόρους του 2023, αλλά η σημερινή του βάση είναι περισσότερο μικτή.
Υπάρχει και ένα ακόμη εύρημα. Οι αναποφάσιστοι δεν αποτελούν μία κρυμμένη κομματική βάση. Η μεγαλύτερη ομάδα αποτελείται από όσους δηλώνουν ότι δεν είχαν ψηφίσει το 2023 για λόγο διαφορετικό από την ηλικία. Ακολουθούν προηγούμενοι ψηφοφόροι της ΝΔ, του ΣΥΡΙΖΑ, του ΠΑΣΟΚ και του ΚΚΕ. Γι’ αυτό δεν υπάρχει σήμερα μία κοινή ιστορία για όλες τις κομματικές βάσεις του 2023. Γι’ αυτό ίσως το πιο χρήσιμο ερώτημα μιας δημοσκόπησης δεν είναι μόνο: «Πόσο έχει σήμερα κάθε κόμμα;». Είναι και δύο άλλα: «Πόσο από το χθες του έχει καταφέρει να κρατήσει;» και «Από πού προέρχονται εκείνοι που το επιλέγουν σήμερα;».
Στο επόμενο: Η παλιά πολιτική ισορροπία υποχωρεί. Εχει δημιουργηθεί η επόμενη;
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
