Πέντε λεπτά με ένα βιβλίο αντί για κινητό: Τι μπορεί να αλλάξει στον εγκέφαλό μας
Από τη μείωση του στρες έως τη μνήμη και τη συγκέντρωση, επιστημονικά ευρήματα συνδέουν το διάβασμα για ευχαρίστηση με οφέλη σε όλες τις ηλικίες
Η ανάγνωση βιβλίων δεν προσφέρει μόνο μια ευχάριστη διέξοδο από την καθημερινότητα. Ακόμη και λίγα λεπτά με ένα μυθιστόρημα μπορούν να βοηθήσουν στη χαλάρωση, ενώ η συνήθεια του διαβάσματος συνδέεται με οφέλη για τη μνήμη, τη συγκέντρωση και την ψυχική υγεία.
Επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Κέμπριτζ συγκέντρωσαν ευρήματα από διαφορετικές έρευνες, εξετάζοντας τη σχέση της ανάγνωσης για ευχαρίστηση με τη λειτουργία του εγκεφάλου. Ανάμεσά τους βρίσκεται μια μελέτη του 2024, στην οποία πέντε λεπτά ανάγνωσης λογοτεχνίας συνδέθηκαν με μείωση του στρες έως και 20%.
Η επιστημονική ανασκόπηση δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Psychological Medicine τον Σεπτέμβριο του 2026 και παρουσιάστηκε στις 20 Νοεμβρίου από το ScienceDaily.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Το άκουσα, άρα το διάβασα: Από τον Όμηρο στην εποχή των audiobooks
Πέντε λεπτά διαβάσματος μπορούν να μειώσουν το στρες
Η έρευνα του 2024 πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό του βρετανικού οργανισμού The Queen’s Reading Room και εξέτασε την επίδραση της σύντομης ανάγνωσης λογοτεχνίας.
Εκτός από τη μείωση του στρες, καταγράφηκαν θετικά αποτελέσματα στη συγκέντρωση και στην ικανότητα επίλυσης προβλημάτων, καθώς και μικρότερο αίσθημα μοναξιάς.
Η σχέση ανάμεσα στο διάβασμα και τη χαλάρωση εμφανίζεται και σε έρευνες καταγραφής των συνηθειών των ενηλίκων. Σε μία από αυτές, το 38% των συμμετεχόντων επέλεξε τα βιβλία ως τον αγαπημένο του τρόπο αποφόρτισης.
Οι επιστήμονες συνδέουν επίσης την ανάγνωση με μεγαλύτερη ενσυναίσθηση, δηλαδή την ικανότητα να κατανοούμε καλύτερα τα συναισθήματα και τις εμπειρίες άλλων ανθρώπων. Ιδιαίτερα η λογοτεχνία επιτρέπει στον αναγνώστη να παρακολουθεί διαφορετικούς χαρακτήρες και οπτικές μέσα από τις ιστορίες τους.
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο όταν διαβάζουμε
Η επίδραση της ανάγνωσης δεν περιορίζεται στη συναισθηματική κατάσταση. Μελέτες που χρησιμοποιούν απεικονιστικές εξετάσεις του εγκεφάλου έχουν εντοπίσει διαφορές σε περιοχές που σχετίζονται με τη γλώσσα, τη μάθηση, τη μνήμη και τη ρύθμιση των συναισθημάτων.
Ορισμένα ευρήματα συνδέουν το διάβασμα με μεγαλύτερο όγκο σε συγκεκριμένες εγκεφαλικές περιοχές και ισχυρότερες συνδέσεις στη λευκή ουσία, η οποία συμμετέχει στη μεταφορά πληροφοριών μεταξύ διαφορετικών σημείων του εγκεφάλου.
Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι η εξάσκηση στην ανάγνωση μπορεί να συνοδεύεται από πραγματικές δομικές μεταβολές. Σε μια μικρή μελέτη με 11 παιδιά με δυσλεξία, ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης οκτώ εβδομάδων βελτίωσε τις αναγνωστικές τους δεξιότητες, ενώ παρατηρήθηκαν αλλαγές στον όγκο της φαιάς ουσίας σε συγκεκριμένες περιοχές.
Τα παιδιά που διαβάζουν από μικρά εμφανίζουν σημαντικά οφέλη
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ευρήματα για την παιδική ηλικία.
Σε έρευνα που αξιοποίησε δεδομένα από περισσότερους από 10.000 νέους, τα παιδιά που είχαν αρχίσει να διαβάζουν για ευχαρίστηση από μικρή ηλικία παρουσίαζαν καλύτερες επιδόσεις σε δοκιμασίες προσοχής, μνήμης και οργάνωσης της σκέψης.
Παράλληλα, είχαν καλύτερη σχολική επίδοση, λιγότερα προβλήματα ψυχικής υγείας και συχνότερα πιο υγιεινές καθημερινές συνήθειες. Μεταξύ αυτών καταγράφηκαν περισσότερες ώρες ύπνου και λιγότερος χρόνος μπροστά σε οθόνες.
Η ανάγνωση συνδέθηκε ακόμη και με καλύτερες επιδόσεις στα μαθηματικά. Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι το διάβασμα και η μαθηματική σκέψη χρησιμοποιούν κοινές γνωστικές λειτουργίες, όπως η μνήμη και η επεξεργασία πληροφοριών.
Η ερευνήτρια Κριστέλ Λάνγκλεϊ υπογραμμίζει τη σημασία της επιλογής αναγνωσμάτων που ενδιαφέρουν πραγματικά τα παιδιά. Ένα κόμικ ή ένα εικονογραφημένο μυθιστόρημα μπορεί να αποτελέσει πιο προσιτή αρχή για κάποιον που δεν έχει εξοικειωθεί με τα βιβλία.
Μπορεί το διάβασμα να προστατεύσει τη μνήμη όσο μεγαλώνουμε;
Τα οφέλη που εξετάζουν οι επιστήμονες αφορούν και τις μεγαλύτερες ηλικίες.
Σε μελέτη με σχεδόν 5.500 ανθρώπους ηλικίας 55 ετών και άνω, όσοι συμμετείχαν συχνά σε δραστηριότητες που ενεργοποιούν τη σκέψη, μεταξύ των οποίων και η ανάγνωση, είχαν μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσουν γνωστική εξασθένηση κατά τη διάρκεια πενταετούς παρακολούθησης.
Μια διαφορετική έρευνα συνέδεσε την ανάγνωση βιβλίων, εφημερίδων και περιοδικών με 33% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου Αλτσχάιμερ.
Δεν χρειάζεται να διαβάζουμε μόνο μυθιστορήματα
Η καθηγήτρια Ψυχιατρικής του Κέμπριτζ Μπάρμπαρα Σαχάκιαν τονίζει ότι η ανάγνωση μπορεί να υποστηρίξει την υγεία του εγκεφάλου σε διαφορετικές φάσεις της ζωής και ότι δεν είναι ποτέ αργά για να ξεκινήσει κάποιος.
Η επιστημονική ανασκόπηση δεν περιορίζει τα πιθανά οφέλη στα λογοτεχνικά βιβλία. Εφημερίδες, περιοδικά, κόμικς και ψηφιακά αναγνώσματα περιλαμβάνονται στις μορφές ανάγνωσης για ευχαρίστηση.
Επιπλέον, η συμμετοχή σε λέσχες βιβλίου και η κοινή ανάγνωση μπορούν να ενισχύσουν την κοινωνική επαφή, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό για μεγαλύτερους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν περιορισμένες δυνατότητες μετακίνησης ή αυξημένη μοναξιά.
Το ενδιαφέρον, επομένως, δεν βρίσκεται μόνο στο πόσες σελίδες διαβάζει κάποιος, αλλά και στο κατά πόσο απολαμβάνει την εμπειρία. Ακόμη και ένα σύντομο ανάγνωσμα μπορεί να αποτελέσει αφορμή για να επιστρέψει το διάβασμα στην καθημερινότητά του.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
Από το Δίκτυο
«Αυτός ο Κόσμος ο Μικρός ο Μέγας»: Νέα εκδήλωση του Ωρίωνα στο Πανεπιστήμιο Πατρών
Μαγνητικές τομογραφίες αποκαλύπτουν τη σχέση των smartphones με τον εγκέφαλο των εφήβων
Πώς δηλώνεται το μισθωτήριο συμβόλαιο ηλεκτρονικά στο myAADE
Καλάβρυτα: Χειροτονήθηκε διάκονος ο Ανδρέας Δουφεξής από τον Μητροπολίτη Ιερώνυμο
Η Teenage Engineering επαναφέρει το CD με ένα εντυπωσιακό player και αφήνει τον δίσκο ακάλυπτο
