Ακίνητα: Νέο φορολογικό «πακέτο» – Προς παράταση το «πάγωμα» ΦΠΑ και Φόρο Υπεραξίας

Σε τροχιά παράτασης για ακόμη ένα ή δύο χρόνια βρίσκεται η αναστολή του ΦΠΑ 24% στις μεταβιβάσεις νεόδμητων ακινήτων, καθώς και του φόρου υπεραξίας 15% στις αγοραπωλησίες. Η κυβέρνηση μελετά προσεκτικά το συγκεκριμένο σενάριο, επιδιώκοντας να αποτρέψει νέες επιβαρύνσεις στην κτηματαγορά και να διατηρήσει τη δυναμική των κατασκευών. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι οριστικές κυβερνητικές αποφάσεις έχουν «κλειδώσει» για το προσεχές διάστημα, με τον πρωθυπουργό να αναμένεται να παρουσιάσει τις σχετικές ρυθμίσεις από το βήμα της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης.

Η συγκεκριμένη στρατηγική του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας συνδέεται άμεσα με την τρέχουσα εικόνα της στεγαστικής αγοράς. Αυτή τη στιγμή, η ζήτηση για στέγη εξακολουθεί να υπερβαίνει κατά πολύ το διαθέσιμο απόθεμα, ενώ την ίδια ώρα το κόστος κατασκευής διατηρείται σε υψηλά επίπεδα, επηρεασμένο από τις ακριβές πρώτες ύλες, το ενεργειακό κόστος και τα τρέχοντα επιτόκια χρηματοδότησης. Στο κυβερνητικό επιτελείο εκτιμούν ότι τυχόν τερματισμός της αναστολής θα οδηγούσε σε κατακόρυφη αύξηση του κόστους απόκτησης στέγης, πλήττοντας τη ζήτηση και παγώνοντας νέα οικοδομικά έργα.

Διαβάστε επίσης: Απάτες τύπου BEC: Πώς χάνονται εκατομμύρια από επιχειρήσεις – Τι πρέπει να προσέχουν οι μικρομεσαίοι

Τι ισχύει με τον ΦΠΑ στα νεόδμητα

Σημειώνεται ότι ο ΦΠΑ 24% δεν επιβάλλεται στο σύνολο των αγοραπωλησιών, αλλά αφορά αποκλειστικά την πρώτη πώληση καινούργιων κατοικιών από κατασκευαστικές εταιρείες και επιχειρήσεις real estate. Αντίθετα, οι μεταβιβάσεις μεταχειρισμένων ακινήτων επιβαρύνονται με τον παραδοσιακό φόρο μεταβίβασης που ανέρχεται στο 3%.

Ο ΦΠΑ στα ακίνητα θεσπίστηκε στη χώρα μας το 2006 στο πλαίσιο ευρωπαϊκής εναρμόνισης, ωστόσο η εφαρμογή του έχει παγώσει διαδοχικά από το 2020 για τη στήριξη του κλάδου. Η διατήρηση της αναστολής σημαίνει πρακτικά ότι ένας αγοραστής νεόδμητου διαμερίσματος συνεχίζει να πληρώνει φόρο μεταβίβασης 3% αντί για 24%. Παράγοντες της αγοράς προειδοποιούν ότι η επαναφορά του ΦΠΑ θα μετακυλιόταν αυτόματα στις τελικές τιμές των ακινήτων, επιβαρύνοντας περαιτέρω τα νοικοκυριά, ενώ θα καθιστούσε ασύμφορα τα επενδυτικά πλάνα των κατασκευαστών.

Αξίζει να αναφερθεί ότι, αν και ο ΦΠΑ στα νεόδμητα αποτελεί πάγια τακτική στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πολλές χώρες επιστρατεύουν μειωμένους συντελεστές για την πρώτη κατοικία. Στην Ελλάδα, ο κανονικός συντελεστής βρίσκεται στο 24%, γεγονός που καθιστά μια ενδεχόμενη επαναφορά του πολύ πιο «επώδυνη» για τον τελικό καταναλωτή σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη.

Ο γρίφος του φόρου υπεραξίας

Σε διαφορετική βάση κινείται ο φόρος υπεραξίας 15%, ο οποίος υπολογίζεται επί του κέρδους που αποκομίζει ένας ιδιοκτήτης κατά την πώληση του ακινήτου του και επιβαρύνει τον ίδιο τον πωλητή.

Οι αναλυτές του κλάδου εκτιμούν ότι η ενεργοποίησή του δεν θα αύξανε άμεσα τις τιμές των κατοικιών, αλλά θα προκαλούσε «έμφραγμα» στον όγκο των συναλλαγών. Πολλοί ιδιοκτήτες θα επέλεγαν να αποσύρουν ή να αναβάλουν την πώληση των ακινήτων τους, προκειμένου να αποφύγουν τη φορολόγηση, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο τα ήδη λιγοστά διαθέσιμα ακίνητα στην αγορά. Στο εξωτερικό, αντίστοιχοι φόροι συνοδεύονται από ευρείες απαλλαγές (π.χ. για μακροχρόνια διακράτηση ή κύρια κατοικία), με τα δεδομένα να δείχνουν ότι οι τιμές καθορίζονται τελικά από τη ζήτηση και τα επιτόκια και λιγότερο από τη συγκεκριμένη φορολογία.

Η παράταση των δύο αυτών αναστολών αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σχεδιασμού για την αντιμετώπιση του οξυμένου στεγαστικού προβλήματος. Η κυβέρνηση ποντάρει στην ενίσχυση της προσφοράς νέων κατοικιών ως το βασικότερο εργαλείο για την αποσυμπίεση των τιμών, αποφεύγοντας προσώρας φορολογικές ανατροπές που θα μπορούσαν να ανακόψουν τον ρυθμό της αγοράς.