Ανάλυση Reuters: Τραμπ–Ιράν – Πόλεμος χωρίς καθαρή έξοδο και με το πολιτικό κόστος να μεγαλώνει
Περισσότερο από δύο μήνες μετά την έναρξη της σύγκρουσης με το Ιράν, ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα όλο και πιο δύσκολο σκηνικό, χωρίς καθαρή στρατιωτική ή διπλωματική νίκη. Οι συνομιλίες παραμένουν παγωμένες, οι στόχοι που είχαν τεθεί δεν έχουν επιτευχθεί και η παρατεταμένη κρίση απειλεί να γυρίσει μπούμερανγκ τόσο για τις ΗΠΑ όσο και για τη διεθνή σταθερότητα.
Δύο και πλέον μήνες μετά το ξέσπασμα του πολέμου με το Ιράν, ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται μπροστά σε ένα ολοένα πιο σύνθετο αδιέξοδο. Η σύγκρουση δεν του έχει δώσει ούτε μια καθαρή στρατιωτική επικράτηση ούτε μια πειστική διπλωματική διέξοδο, ενώ την ίδια ώρα αυξάνεται ο κίνδυνος η κρίση να παγιωθεί και να αφήσει πίσω της μια ακόμη πιο επικίνδυνη πραγματικότητα από εκείνη που προηγήθηκε.
Το πρόβλημα για τον Αμερικανό πρόεδρο δεν είναι μόνο η διάρκεια της αντιπαράθεσης, αλλά και το γεγονός ότι καμία από τις δύο πλευρές δεν δείχνει διατεθειμένη να υποχωρήσει. Ουάσινγκτον και Τεχεράνη εμφανίζονται βέβαιες ότι εξακολουθούν να κρατούν το πάνω χέρι, με τις θέσεις τους να παραμένουν μακριά και χωρίς ορατό σημείο σύγκλισης. Ακόμη και η νέα πρόταση που κατέθεσε το Ιράν για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων απορρίφθηκε γρήγορα από τον Τραμπ ως ανεπαρκής, παρότι ο ίδιος αναγνώρισε ότι η ιρανική πλευρά εμφανίζεται να επιδιώκει συμφωνία.
Η σύγκρουση χωρίς καθαρό τέλος
Για τον Λευκό Οίκο, το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι η κρίση δεν δείχνει να οδηγείται σύντομα σε εκτόνωση. Αντίθετα, το ενδεχόμενο μιας παρατεταμένης, παγωμένης σύγκρουσης κερδίζει έδαφος. Οι φόβοι αυτοί ενισχύθηκαν μετά την ακύρωση της επίσκεψης των διαπραγματευτών του Τραμπ στο Ισλαμαμπάντ, αλλά και μετά την απόρριψη της ιρανικής προσφοράς να παγώσει τον πόλεμο υπό όρους.
Η Τεχεράνη φέρεται να πρότεινε να παρακαμφθεί προσωρινά η συζήτηση για το πυρηνικό της πρόγραμμα μέχρι να λήξει επίσημα η σύγκρουση και να υπάρξει συμφωνία για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Για την Ουάσινγκτον, όμως, αυτό δεν μπορούσε να γίνει δεκτό. Ο Τραμπ έχει θέσει ως αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση να μπει το πυρηνικό ζήτημα στο τραπέζι από την αρχή.
Μια πρόσκαιρη αίσθηση αποκλιμάκωσης δημιουργήθηκε όταν έγινε γνωστό ότι το Ιράν έστειλε αναθεωρημένη πρόταση μέσω Πακιστανών διαμεσολαβητών, εξέλιξη που οδήγησε μάλιστα σε πτώση των τιμών του πετρελαίου. Η αντίδραση του Τραμπ, ωστόσο, ήταν και πάλι αρνητική, καθώς δήλωσε ότι δεν έμεινε ικανοποιημένος από το περιεχόμενό της, παρότι παραδέχθηκε ότι οι τηλεφωνικές επαφές συνεχίζονται.
Οι στόχοι που έμειναν στη μέση
Το πιο ουσιαστικό πρόβλημα για τον Τραμπ είναι ότι πολλοί από τους στόχους με τους οποίους ξεκίνησε τη σύγκρουση παραμένουν ανολοκλήρωτοι. Οι αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις μπορεί να προκάλεσαν σοβαρό πλήγμα στις στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι η Ουάσινγκτον πέτυχε μια καθαρή στρατηγική νίκη.
Οι διακηρυγμένοι στόχοι άλλαζαν διαρκώς: από την αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη μέχρι την οριστική αποτροπή της απόκτησης πυρηνικού όπλου και τον περιορισμό της επιρροής του Ιράν στην περιοχή. Στην πράξη, όμως, τίποτε από αυτά δεν μπορεί ακόμη να θεωρηθεί επιτευγμένο.
Ιδιαίτερα στο πυρηνικό ζήτημα, η κατάσταση παραμένει θολή. Παρά τις επιθέσεις που δέχθηκαν ιρανικές εγκαταστάσεις, αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου θεωρείται ότι εξακολουθούν να υπάρχουν, θαμμένα ή διασκορπισμένα, με δυνατότητα να ανακτηθούν και να υποστούν περαιτέρω επεξεργασία. Την ίδια ώρα, η Τεχεράνη επιμένει ότι έχει δικαίωμα εμπλουτισμού ουρανίου για ειρηνικούς σκοπούς.
Αντίστοιχα, δεν έχει επιτευχθεί και ένας άλλος βασικός στόχος της Ουάσινγκτον: να εξαναγκαστεί το Ιράν να διακόψει τη στήριξή του σε οργανώσεις όπως η Χεζμπολάχ, οι Χούθι και η Χαμάς. Και σε αυτό το επίπεδο, το τοπίο παραμένει ανοιχτό και ρευστό.
Τα Στενά του Ορμούζ και το ενεργειακό σοκ
Στην καρδιά της κρίσης βρίσκονται πλέον και τα Στενά του Ορμούζ, ένα σημείο στρατηγικής σημασίας για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου. Αναλυτές εκτιμούν ότι εάν ο Τραμπ αποχωρήσει από τη σύγκρουση χωρίς να έχει εξασφαλίσει έλεγχο ή σταθερότητα στην περιοχή, τότε θα είναι δύσκολο να υποστηρίξει ότι πέτυχε τον βασικό στόχο της πίεσης προς την Τεχεράνη.
Το Ιράν έχει ήδη αποδείξει ότι ακόμη και σε συνθήκες πίεσης μπορεί να αξιοποιήσει το κλείσιμο των Στενών ως ισχυρό γεωπολιτικό όπλο, προκαλώντας ενεργειακό σοκ σε διεθνές επίπεδο. Και αυτή ακριβώς η δυνατότητα φαίνεται να ανησυχεί ιδιαίτερα τόσο την Ουάσινγκτον όσο και τους συμμάχους της στον Κόλπο και στην Ευρώπη.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Τραμπ έχει αφήσει ανοικτά δύο σενάρια: είτε έναν πιο παρατεταμένο ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν, με στόχο να πλήξει περαιτέρω τις εξαγωγές πετρελαίου του, είτε μια νέα, σύντομη αλλά ισχυρή στρατιωτική κλιμάκωση, που θα μπορούσε να περιλαμβάνει ακόμη και προσπάθεια ελέγχου μέρους των Στενών για την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας.
Πολιτικό κόστος στο εσωτερικό των ΗΠΑ
Η παρατεταμένη αστάθεια δεν έχει μόνο γεωπολιτικές συνέπειες. Έχει και άμεσο πολιτικό κόστος για τον Τραμπ εντός ΗΠΑ. Οι υψηλές τιμές των καυσίμων, που παραμένουν πάνω από τα τέσσερα δολάρια το γαλόνι, δημιουργούν έντονη πίεση στην αμερικανική κοινωνία και απειλούν να εξελιχθούν σε σοβαρό πρόβλημα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Παράλληλα, η δημοτικότητα του Αμερικανού προέδρου έχει υποχωρήσει σε χαμηλά επίπεδα, με τις τελευταίες μετρήσεις να αποτυπώνουν μια εικόνα φθοράς που συνδέεται άμεσα και με τον πόλεμο. Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, η πίεση προς τον Τραμπ να κλείσει το μέτωπο αυξάνεται, όμως το πρόβλημα είναι ότι δεν έχει διαμορφωθεί πειστικό σχέδιο εξόδου.
Η Τεχεράνη κερδίζει χρόνο
Από την άλλη πλευρά, το Ιράν εμφανίζεται αποφασισμένο να αντέξει, να καθυστερήσει και να μετατρέψει την επιβίωσή του σε πολιτικό και στρατηγικό επιχείρημα. Αναλυτές εκτιμούν ότι εάν ο Τραμπ αποχωρήσει ή κηρύξει μονομερώς μια νίκη χωρίς ουσιαστική αλλαγή στο πεδίο, η Τεχεράνη θα το παρουσιάσει ως δική της επιτυχία: ως απόδειξη ότι άντεξε την πίεση και βγήκε όρθια.
Αυτό είναι και το στοιχείο που κάνει την κατάσταση τόσο επικίνδυνη. Όσο οι συνομιλίες παραμένουν παγωμένες και καμία πλευρά δεν κάνει πραγματικό βήμα πίσω, ο πόλεμος κινδυνεύει να παγώσει χωρίς να λυθεί. Και μια τέτοια εξέλιξη δεν θα αφήσει μόνο ανοιχτό το πυρηνικό ζήτημα ή το μέτωπο των Στενών του Ορμούζ. Θα αφήσει και μια βαθύτερη αίσθηση αποτυχίας για την αμερικανική στρατηγική.
Το ερώτημα, πλέον, δεν είναι μόνο πώς θα τελειώσει αυτή η κρίση. Είναι αν υπάρχει πράγματι σχέδιο για να τελειώσει. Γιατί όσο αυτό παραμένει ασαφές, τόσο ενισχύεται η αίσθηση ότι ο Τραμπ μπήκε σε μια σύγκρουση την οποία δεν μπορεί ούτε να κερδίσει καθαρά ούτε να κλείσει πολιτικά χωρίς κόστος.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
