Άνω Καστρίτσι: Η «Λέηση» που δεν λύγισε ποτέ επιστρέφει – Το πασχαλινό έθιμο που δεν έσβησε ποτέ
Στο Άνω Καστρίτσι, λίγα χιλιόμετρα έξω από την Πάτρα, η Δευτέρα του Πάσχα δεν είναι απλώς μια γιορτινή ημέρα. Είναι η μέρα της «Λέησης», ενός εθίμου που διασχίζει αιώνες, ενώνει το χωριό με την πίστη και τη μνήμη του και μετατρέπει το ανοιξιάτικο τοπίο του Παναχαϊκού σε σκηνικό μιας ζωντανής, συγκλονιστικής τελετουργίας.
Μία από τις πιο ξεχωριστές και βαθιά ριζωμένες πασχαλινές παραδόσεις της Αχαΐας αναβιώνει και φέτος στο Άνω Καστρίτσι, όπου κάθε Δευτέρα του Πάσχα οι κάτοικοι και οι επισκέπτες ακολουθούν τη «Λέηση», τη θρησκευτική πομπή που διασχίζει τα υψώματα του χωριού με εικόνες, λάβαρα, παραδοσιακές στολές και το διαρκές «Κύριε ελέησον» να αντηχεί από ξωκκλήσι σε ξωκκλήσι.
Στο ημιορεινό Άνω Καστρίτσι, στους πρόποδες του Παναχαϊκού και σε μικρή απόσταση από την Πάτρα, η «Λέηση» δεν είναι ένα απλό τοπικό έθιμο. Είναι μια ζωντανή πράξη συλλογικής μνήμης, πίστης και ταυτότητας, που έχει παραμείνει όρθια στο πέρασμα των αιώνων.
Η παράδοση θέλει το έθιμο να μην λύγισε ούτε στην Τουρκοκρατία, ούτε στα χρόνια των πολέμων, ούτε στη Γερμανική κατοχή, ούτε στον εμφύλιο. Μόνο το 2020 και το 2021, λόγω της πανδημίας, δεν πραγματοποιήθηκε με τη μαζική συμμετοχή του κόσμου. Ακόμη και τότε, όμως, δεν εγκαταλείφθηκε. Την τήρησή του ανέλαβαν ο πατήρ Παρασκευάς, ο ψάλτης και οι επίτροποι, ώστε να μη σπάσει η αλυσίδα της συνέχειας.
Αυτό από μόνο του λέει πολλά για το πώς βλέπει το ίδιο το χωριό τη «Λέηση»: όχι ως ένα όμορφο λαογραφικό απομεινάρι, αλλά ως κάτι βαθιά δικό του, που πρέπει να μένει ζωντανό.
Ο μύθος που γέννησε τη «Λέηση»
Οι ρίζες του εθίμου χάνονται, όπως λένε οι κάτοικοι, στα βάθη των χρόνων. Ο τοπικός μύθος αναφέρει πως όλα ξεκίνησαν όταν μια αγελάδα του χωριού γέννησε δύο μοσχαράκια, γεγονός πρωτόγνωρο για την εποχή και για την κοινότητα, που μέχρι τότε ήξερε πως κάθε γέννα έφερνε μόνο ένα.
Το περιστατικό θεωρήθηκε κακός οιωνός. Οι κάτοικοι, θέλοντας να προστατεύσουν τον τόπο τους από το κακό, έζεψαν τα δύο μοσχαράκια με αλέτρι με χρυσό υνί, τα περιέφεραν γύρω από το χωριό και σε κάθε ύψωμα δημιούργησαν ένα εξωκκλήσι. Έτσι εξηγείται, σύμφωνα με την παράδοση, και η μεγάλη παρουσία από ξωκκλήσια στο Άνω Καστρίτσι.
Από τότε και στο εξής, η κοινότητα κράτησε το έθιμο ως μια πράξη προστασίας του χωριού. Άλλοι λένε πως η δέηση γίνεται για να προφυλάσσει τον τόπο από λοιμό και επιδημίες, άλλοι από φυσικές καταστροφές, όπως κατολισθήσεις. Για τους κατοίκους, πάντως, η «Λέηση» συνδέεται και με μια ακόμη βαθιά πεποίθηση: ότι το χωριό γλίτωσε από εσωτερικά θύματα στα χρόνια του εμφυλίου, παρότι υπήρξε κέντρο των γεγονότων.
Η πομπή που σαρώνει τα υψώματα του χωριού
Η «Λέηση» ξεκινά από την κεντρική εκκλησία του χωριού, τους Αγίους Σαράντα. Μπροστά πηγαίνουν η εικόνα της Ανάστασης και το Ευαγγέλιο. Ακολουθούν σημαίες, εξαπτέρυγα και ιερές εικόνες, που κρατούν κάτοικοι του χωριού ντυμένοι με παραδοσιακές στολές.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδρομής, το ίδιο άκουσμα επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά με δυνατή φωνή: «Κύριε ελέησον». Από αυτό ακριβώς προέρχεται και η ονομασία «Λέηση», όπως έμεινε στην τοπική διάλεκτο.
Η πομπή δεν ακολουθεί μια σύντομη διαδρομή. Σταματά σε κάθε ξωκκλήσι του χωριού αλλά και σε προκαθορισμένα δέντρα. Εκεί τελείται ένα από τα πιο ιδιαίτερα στοιχεία του εθίμου: ο ιερέας «σηκώνει το ύψωμα», δηλαδή το αντίδωρο, και το τοποθετεί σε υπεραιωνόβια δέντρα, στα οποία έχουν προηγουμένως ανοιχτεί τρύπες με αρίδα. Στη συνέχεια, η τρύπα σφραγίζεται με πέτρα. Όπως λένε οι ντόπιοι, αργότερα το ίδιο το δέντρο θρέφει την «πληγή» και την κλείνει.
Πρόκειται για μια εικόνα που δίνει στη «Λέηση» έναν χαρακτήρα σχεδόν μυσταγωγικό, καθώς η θρησκευτική πίστη, η φύση και η τοπική παράδοση μπλέκονται σε μια τελετουργία που δεν μοιάζει με καμία άλλη.
Από τα ξωκκλήσια στο γλέντι της πλατείας
Η πομπή ολοκληρώνεται είτε στο ξωκκλήσι της Παναγιάς είτε σε εκείνο του Αη-Γιώργη, ανάλογα με το πότε έχει προηγηθεί η γιορτή του Αγίου Γεωργίου. Φέτος, σύμφωνα με την αναφορά του Κωνσταντίνου Μπουρδούλη, η Θεία Λειτουργία θα τελεστεί στο ξωκκλήσι της Παναγιάς.
Έπειτα από περίπου πέντε ώρες πεζοπορίας μέσα σε ένα ανοιξιάτικο τοπίο με ανθισμένες κερασιές και ήχο από συνεχείς καμπανοκρουσίες, οι συμμετέχοντες επιστρέφουν στην κεντρική πλατεία της Αγιασαράντης. Εκεί το τελετουργικό δίνει τη θέση του στη γιορτή.
Ο παπάς ανοίγει πρώτος τον χορό μαζί με τους φουστανελάδες και ακολουθεί γλέντι με ψητά αρνιά, κόκκινα αυγά, κουλούρια και κρασί. Η «Λέηση» κλείνει, έτσι, όπως ακριβώς ταιριάζει σε ένα παλιό ελληνικό έθιμο που δεν κουβαλά μόνο κατάνυξη, αλλά και χαρά, αντοχή, συλλογικότητα και ζωή.
Το κάλεσμα για τη φετινή αναβίωση
Με ανάρτησή του, ο πρώην πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Πατρέων Κωνσταντίνος Μπουρδούλης απηύθυνε δημόσιο κάλεσμα για τη φετινή αναβίωση του εθίμου, σημειώνοντας πως «όλοι οι δρόμοι οδηγούν στο πανέμορφο Άνω Καστρίτσι της Πάτρας» για να παρακολουθήσουν τη «Λέηση» και να απολαύσουν τη φύση μέσα στην ανοιξιάτικη ομορφιά της.
Με τη φράση «αντιλαλούν τα εκκλησάκια – αετοφωλιές», έδωσε το στίγμα μιας ημέρας που για το Άνω Καστρίτσι δεν είναι απλώς μια τοπική αναφορά στο παρελθόν, αλλά ένα μεγάλο, ζωντανό παρόν.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
