Χρήστος Στρέπκος: «ERSATZ!» – Ο έρωτας, η γυναικοκτονία και το «υποκατάστατο της ζωής»

Αλεξάνδρα Παναγοπούλου

«Το υποκατάστατο της ζωής». Αν το «ERSATZ!» χρειαζόταν έναν δεύτερο τίτλο, ο Χρήστος Στρέπκος θα επέλεγε αυτή τη φράση.

Η νέα θεατρική δουλειά της Μηχανής Τέχνης ξεκινά από δύο ζευγάρια και παρακολουθεί δύο εντελώς διαφορετικές πορείες του έρωτα. Στη μία, μια σχέση που έχει εξαντληθεί οδηγείται στη γυναικοκτονία. Στην άλλη, δύο άνθρωποι που μοιάζουν αρχικά αδύνατο να συναντηθούν πραγματικά, κυρίως εξαιτίας των εγωισμών τους, καταφέρνουν τελικά να φτάσουν σε μια ειλικρινή σχέση.

Το έργο έχει τη μορφή θρίλερ, όμως για τον Χρήστο Στρέπκο η έμφυλη βία δεν αποτελεί το μοναδικό θέμα. Δίπλα της βρίσκεται ένα δεύτερο μεγάλο ζήτημα: η ακραία αστυφιλία, η ερήμωση της περιφέρειας και, κυρίως, οι περιορισμοί που επιβάλλει η ζωή στη μεγάλη πόλη στον χρόνο, στις σχέσεις και τελικά στον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη ζωή.

«Αν είχε υπότιτλο, θα ήταν “το υποκατάστατο της ζωής”»

Η λέξη «ersatz» είχε καρφωθεί στο μυαλό του πολλά χρόνια πριν. «Ήταν μια περίοδος που διάβαζα πολύ και την έβλεπα συνέχεια στα γραπτά του Ραφαηλίδη», θυμάται. Αναζητώντας τότε τη σημασία της, συνάντησε την έννοια του υποκατάστατου: εκείνου που χρησιμοποιείται στη θέση του αυθεντικού για να καλύψει μια ανάγκη.

Η λέξη έμεινε μαζί του και τελικά έγινε τίτλος. «Μου έκανε μεγάλη εντύπωση και την έβαλα σαν τίτλο. Ουσιαστικά είναι το υποκατάστατο της ζωής. Αν βάζαμε υπότιτλο στο έργο, θα ήταν “το υποκατάστατο της ζωής”».

Αυτό το «υποκατάστατο» διατρέχει τελικά πολύ περισσότερα από ένα επίπεδο της παράστασης. Αφορά τις σχέσεις, τον τρόπο ζωής, την απόσταση από τη φύση, αλλά και όσα ο άνθρωπος κατασκευάζει για να καλύψει αυτά που χάνει.

Διαβάστε επίσης: Τριπλή πατρινή παρουσία στις επιχορηγήσεις του ΥΠΠΟ – 45.000 ευρώ για νέες θεατρικές παραγωγές

Δύο ζευγάρια, δύο αντίθετες διαδρομές

«Με απλά λόγια, το έργο είναι ένα θρίλερ», λέει ο Χρήστος Στρέπκος. «Από τη μία έχουμε ένα ζευγάρι όπου ο έρωτας τελειώνει και έχει μια πολύ αρνητική κατάληξη. Στο άλλο ζευγάρι, ενώ ο έρωτας φαίνεται σχεδόν αδύνατος λόγω των εγωισμών των δύο προσώπων, τελικά καταλήγει σε μια ειλικρινή, φωτεινή σχέση».

Η πρώτη ιστορία φτάνει στην ακραία εκδοχή της έμφυλης βίας, τη γυναικοκτονία. Η δεύτερη ακολουθεί ακριβώς την αντίθετη φορά: από την αδυναμία επικοινωνίας προς τη συνάντηση.

Για τον ίδιο, όμως, οι δύο ιστορίες δεν υπάρχουν ώστε να χωρίσουν τον κόσμο σε ένα «καλό» και ένα «κακό» ζευγάρι. Υπάρχουν για να παρακολουθήσουν διαφορετικές εκδοχές της σχέσης των δύο φύλων και τη μεγάλη απόσταση ανάμεσα στην αρχική μυθοποίηση του έρωτα και σε όσα ακολουθούν όταν δύο άνθρωποι καλούνται πραγματικά να συνυπάρξουν.

Ο έρωτας, η δημιουργία και η αναζήτηση νοήματος

Ο Στρέπκος μιλά για τον έρωτα χωρίς κυνισμό. Τον τοποθετεί μάλιστα δίπλα στη δημιουργία ως μία από τις ισχυρότερες ανθρώπινες εμπειρίες.

«Υπάρχουν δύο τέτοιες καταστάσεις, κατά την ταπεινή μου γνώμη: ο έρωτας και η δημιουργία. Είτε αυτό λέγεται τέχνη είτε επιστήμη είτε δημιουργία στην πρακτική μας ζωή», λέει.

Ο έρωτας, όπως τον περιγράφει, διαθέτει αυτή την παράξενη ικανότητα να κάνει τον άνθρωπο να αισθάνεται ότι ο κόσμος έχει φτιαχτεί για τον ίδιο και για τον άλλον. Και ακριβώς γι’ αυτό, πίσω από την ερωτική εμπειρία βλέπει κάτι πολύ βαθύτερο: την ανθρώπινη ανάγκη αναζήτησης νοήματος.

Η δυσκολία αρχίζει όταν η αρχική ένταση υποχωρήσει και απομείνει η σχέση. Εκεί βρίσκεται και η διάκριση ανάμεσα στον έρωτα και στο «ερζάτς» του. «Ο έρωτας θέλει δουλειά για να κρατήσει. Αν δεν υπάρχει αυτή η δουλειά, γίνεται μια συμβατική σχέση, την οποία κρατούν συμβάσεις και κοινά συμφέροντα».

Και ίσως αυτή ακριβώς η μετάβαση, από την ψευδαίσθηση της απόλυτης ένωσης στην πραγματική αποδοχή ενός άλλου ανθρώπου, είναι ένα από τα δυσκολότερα σημεία που παρακολουθεί το «ERSATZ!».

Όταν η πόλη εξασφαλίζει επιβίωση αλλά αφαιρεί ζωή

Το δεύτερο μεγάλο πλαίσιο του έργου είναι η ακραία αστυφιλία. Ο Στρέπκος δεν τη βλέπει μόνο ως την εγκατάλειψη της περιφέρειας ούτε επιχειρεί μια εύκολη καταδίκη της μεγαλούπολης. Τον ενδιαφέρει κυρίως το τίμημα του τρόπου ζωής που έχουμε επιλέξει.

«Οι άνθρωποι στις μεγάλες πόλεις έχουν εξασφαλίσει κατά κάποιο τρόπο την επιβίωσή τους, αλλά έχουν χάσει ένα σοβαρό κομμάτι της ζωής, επειδή δεν βρίσκονται σε μια εναρμόνιση με τη φύση», σημειώνει.

Και βλέπει γύρω μας τα σημάδια αυτής της ανάγκης επιστροφής: γυμναστήρια, γιόγκα, αθλητισμός, διαλογισμός, extreme sports, εκδρομές στη φύση, θάλασσα, βουνό. Όλες εκείνες οι δραστηριότητες μέσω των οποίων ο σύγχρονος άνθρωπος προσπαθεί, στον περιορισμένο ελεύθερο χρόνο του, να ξαναβρεί το σώμα και τα φυσικά του όρια.

«Κανονικά θα έπρεπε να έχουμε πολύ περισσότερο ελεύθερο χρόνο σε μια κοινωνία όπου η τεχνολογία σχεδόν καλύπτει τα πάντα», παρατηρεί. Κι όμως, όπως λέει, ο διαθέσιμος χρόνος μοιάζει όλο και μικρότερος.

Για τον ίδιο, όμως, δεν αρκεί να επαναλάβει κανείς επί σκηνής ότι οι μεγάλες πόλεις μπορούν να γίνουν απάνθρωπες.  «Δεν έγραψα ένα έργο για να πω κάτι εύκολο», επιμένει.

Το πραγματικό ερώτημα βρίσκεται στο πώς μπορούμε να οργανώσουμε διαφορετικά όχι μόνο τις πόλεις, αλλά και τις ανθρώπινες και εργασιακές σχέσεις μέσα σε αυτές, ώστε ο άνθρωπος να μην αποκόπτεται ολοκληρωτικά από το σώμα, τον χρόνο και τη φύση του.

«Δεν υπάρχουν άγιοι»

Κι αν το ένα ζευγάρι βαδίζει προς το σκοτάδι και το άλλο προς το φως, ο Χρήστος Στρέπκος αρνείται μια εύκολη ηθική κατάταξη των χαρακτήρων του. «Αν θέλεις να απαξιώσεις έναν χαρακτήρα, τον αγιοποιείς», λέει. Γιατί ένας «άγιος» χαρακτήρας βρίσκεται αυτομάτως έξω από την κοινωνία. Δεν μπορεί πλέον να αφορά πραγματικά τον θεατή, ούτε να του επιτρέψει να αναγνωρίσει πλευρές του εαυτού του.

Έτσι, το ζευγάρι που τελικά καταφέρνει να συναντηθεί έχει τα δικά του σκοτάδια, τις συγκρούσεις και τους εγωισμούς του. Και η ιστορία που οδηγείται στη γυναικοκτονία δεν αντιμετωπίζεται σαν ένα ξένο, απομονωμένο τέρας που δεν αφορά κανέναν άλλον.

«Δεν υπάρχουν άγιοι. Δεν είναι κανένα ζευγάρι καλό και κακό. Υπάρχουν δύο ζευγάρια και καλά και κακά», λέει.

Κάπως έτσι το «ERSATZ!» φτάνει στο πραγματικό του πεδίο: όχι σε μια διδακτική αντιπαράθεση ανάμεσα στο σωστό και το λάθος, αλλά σε ολόκληρο το δύσκολο φάσμα της ανθρώπινης σχέσης, από τη μυθοποίηση μέχρι την απομυθοποίηση, από τον εγωισμό μέχρι την αποδοχή και από τον έρωτα μέχρι το υποκατάστατό του.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News