Δύο Ντέρεκ, ένας φράχτης και ο πόλεμος για το μέλλον της υπαίθρου

Αλεξάνδρα Παναγοπούλου

Ο Ντέρεκ Μπάνμπερι βλέπει απέναντί του έναν άνθρωπο που έχει χάσει τα λογικά του. Ο Ντέρεκ Γκάου βλέπει έναν γείτονα που ξυρίζει τους φράχτες, πιέζει τη γη για μεγαλύτερη παραγωγή και δεν αφήνει χώρο στην άγρια ζωή. Ανάμεσά τους βρίσκεται ένας επαρχιακός δρόμος στο Ντέβον της νοτιοδυτικής Αγγλίας. Στην πράξη, όμως, τους χωρίζει ολόκληρη η σύγχρονη συζήτηση για το τι ζητάμε από την ύπαιθρο: να παράγει περισσότερο φαγητό ή να ξαναβρεί τη φύση που έχασε;

Το νέο ντοκιμαντέρ «Derek vs Derek» του Τζέιμς Ντόσον ακολουθεί επί τρία χρόνια δύο γείτονες με το ίδιο μικρό όνομα και εντελώς διαφορετική αντίληψη για τη γη. Ο ένας εκτρέφει εκατοντάδες βοοειδή και υπερασπίζεται την εντατική παραγωγή ως όρο επιβίωσης. Ο άλλος μετατρέπει μια πρώην φάρμα προβάτων σε πεδίο επαναφοράς άγριων ειδών. Η πρώτη τους συνάντηση δεν μοιάζει με αρχή διαλόγου. Μοιάζει περισσότερο με προειδοποίηση ότι κάποιος, αργά ή γρήγορα, θα περάσει τον φράχτη.

Δύο φάρμες, δύο λογικές επιβίωσης

Ο Ντέρεκ Μπάνμπερι δεν γεννήθηκε μέσα σε μια μεγάλη αγροτική επιχείρηση. Ο πατέρας του ξεκίνησε με 14 αγελάδες και μια φάρμα έκτασης μικρότερης των 150 acres — περίπου 607 στρεμμάτων. Για να αντέξει στις τιμές της αγοράς και στην πίεση για φθηνότερο γάλα και κρέας, η φάρμα μεγάλωσε. Σήμερα αριθμεί περίπου 600 ζώα, από τα οποία τα 200 είναι αγελάδες γαλακτοπαραγωγής. Τα λιβάδια λιπαίνονται και θερίζονται πολλές φορές τον χρόνο. Ο Μπάνμπερι γνωρίζει ότι τα πουλιά και τα έντομα έχουν λιγοστέψει, αλλά η καθημερινή του μέτρηση είναι άλλη: παραγωγή, ζωοτροφές, κόστος, λογαριασμοί.

Απέναντι βρίσκεται ο Ντέρεκ Γκάου, από τις πιο αναγνωρίσιμες φυσιογνωμίες του βρετανικού rewilding και άνθρωπος που συνέβαλε αποφασιστικά στην επιστροφή του κάστορα στην Αγγλία. Στη δική του έκταση εκτρέφονται πελαργοί, αγριόγατες και άλλα είδη με σκοπό την επανένταξή τους στη φύση, ενώ τα λιβάδια αφήνονται να αλλάξουν με τον δικό τους ρυθμό. Για τον Γκάου, η τάξη του διπλανού αγροκτήματος είναι σύμπτωμα μιας υπαίθρου που καθαρίστηκε τόσο αποτελεσματικά, ώστε έχασε μεγάλο μέρος της ζωής της.

Η θεωρητική διαφωνία αποκτά γρήγορα πόδια και χαυλιόδοντες. Αγριογούρουνα δραπετεύουν από την έκταση του Γκάου, περνούν στον βοσκότοπο του Μπάνμπερι και σκάβουν το έδαφος. Ένα από αυτά θανατώνεται. Ο κτηνοτρόφος δεν θέλει πελαργούς, αντιμετωπίζει με δυσπιστία τους κάστορες και θεωρεί αδιανόητη κάθε συζήτηση για επιστροφή λύκων. Ο Γκάου, από την πλευρά του, βλέπει στους κοντοκουρεμένους φυτοφράχτες του γείτονά του μια εμμονή με τον έλεγχο.

Ο Ντέρεκ Μπάνμπερι με τα βοοειδή της οικογενειακής φάρμας του στο Ντέβον.

Η ταινία δεν διαλέγει τον εύκολο νικητή

Στο χαρτί, οι ρόλοι είναι έτοιμοι: ο οικολόγος κοιτάζει το μέλλον και ο συμβατικός αγρότης αρνείται να αλλάξει. Ο Τζέιμς Ντόσον αποφεύγει αυτή τη βολική μοιρασιά. Μένει αρκετό καιρό κοντά στους δύο άνδρες ώστε να φανεί τι κρύβεται πίσω από τις βεβαιότητές τους. Ο Γκάου είναι παθιασμένος, αλλά οι επιλογές του μπορούν να δημιουργήσουν πραγματικό κόστος στον διπλανό του. Ο Μπάνμπερι είναι πεισματάρης, όμως η εντατικοποίηση της φάρμας του δεν ξεκίνησε ως ιδεολογικό σχέδιο καταστροφής της φύσης. Ήταν η απάντηση μιας οικογένειας σε ένα οικονομικό σύστημα που απαιτούσε όλο και μεγαλύτερη κλίμακα για το ίδιο εισόδημα.

Σημαντική παρουσία είναι η Λίντα Μπάνμπερι, η σύζυγος που ακούει, παρατηρεί και απορροφά αρκετούς από τους κραδασμούς ανάμεσα στους δύο γείτονες. Μέσα από το χιούμορ της, το ντοκιμαντέρ βρίσκει έναν τόνο θερμό χωρίς να εξωραΐζει τη σύγκρουση. Οι δύο Ντέρεκ παραμένουν τραχείς, καχύποπτοι και συχνά απολαυστικά παράλογοι. Η κάμερα δεν ζητά να συμφωνήσουν σε όλα· τους υποχρεώνει να συνεχίσουν να κοιτάζονται.

Κάπου εκεί συμβαίνει η ουσιαστική μετατόπιση. Ο Μπάνμπερι επισκέπτεται τη γη του Γκάου και βλέπει τα λιβάδια, τα λουλούδια, τις πεταλούδες και τα πουλιά που έχουν επιστρέψει. Δεν μετατρέπεται ξαφνικά σε ακτιβιστή. Αναγνωρίζει, όμως, ότι η φύση χρειάζεται χώρο. Ο Γκάου προτείνει μια πρακτική αρχή: να μείνει στην άγρια ζωή περίπου το 10% της λιγότερο παραγωγικής γης. Ο γείτονάς του εξετάζει το ενδεχόμενο να αφήσει τους φυτοφράχτες να μεγαλώσουν και να δημιουργήσει περάσματα για τα ζώα, υπό μια καθοριστική προϋπόθεση — κάποιος πρέπει να πληρώσει για την παραγωγή που θα χαθεί.

Το δύσκολο ερώτημα είναι ποιος πληρώνει

Εδώ το «Derek vs Derek» ξεφεύγει από το χαριτωμένο πορτρέτο δύο εκκεντρικών Βρετανών. Η αποκατάσταση της βιοποικιλότητας μπορεί να ακούγεται αυτονόητη από μια πόλη, αλλά στο αγρόκτημα μεταφράζεται σε στρέμματα που δεν παράγουν, σε φράχτες που αλλάζουν, σε ζώα που περνούν εκεί όπου δεν πρέπει και σε εισόδημα που πρέπει να αναπληρωθεί. Αν η κοινωνία θέλει καθαρό νερό, περισσότερο άνθρακα στο έδαφος, επικονιαστές και ζωντανά οικοσυστήματα, δεν μπορεί να παραδίδει ολόκληρο τον λογαριασμό στον άνθρωπο που καλλιεργεί τη γη.

Η απόσταση από το Ντέβον μέχρι τη δική μας περιφέρεια είναι μικρότερη απ’ όσο φαίνεται. Την ίδια ημέρα που η ταινία έφθανε στη διεθνή επικαιρότητα, η επιχείρηση εκδίωξης αγριόχοιρων από το Καστρίτσι κατέγραφε εδώ την ίδια δύσκολη συνύπαρξη άγριων ζώων, καλλιεργειών και κατοικημένων περιοχών. Και πίσω από κάθε απαίτηση για αλλαγή των αγροτικών πρακτικών βρίσκεται το κόστος: τι διακυβεύεται για τη μεσογειακή γεωργία μέσα στη νέα ενεργειακή αβεβαιότητα είναι ήδη ανοιχτό ζήτημα για παραγωγούς που προσπαθούν να κρατήσουν βιώσιμες τις εκμεταλλεύσεις τους.

Τα αγριογούρουνα που πέρασαν στη γη του γείτονα μετέτρεψαν τη διαφωνία των δύο ανδρών σε ανοιχτή σύγκρουση

Από τη Θεσσαλονίκη σε έναν αχυρώνα

Η ταινία έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα της στο 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης τον Μάρτιο του 2026 και συνέχισε στο Sheffield DocFest. Τώρα επιστρέφει στο φυσικό της κοινό με έναν ασυνήθιστο τρόπο: προβάλλεται σε φάρμες και μικρές κοινότητες σε όλη τη Βρετανία, πριν και παράλληλα με την έξοδό της στις βρετανικές αίθουσες στις 2 Οκτωβρίου.

Σε μία από αυτές τις προβολές, περισσότεροι από 300 αγρότες, γείτονες και φίλοι συγκεντρώθηκαν στον μεγάλο αχυρώνα των Μπάνμπερι. Η εικόνα συνοψίζει τη χρησιμότητα του «Derek vs Derek». Το φιλμ δεν κατασκευάστηκε μόνο για όσους έχουν ήδη αποφασίσει ποια πλευρά είναι η σωστή. Πηγαίνει εκεί όπου η διαφωνία έχει καθημερινές συνέπειες και αφήνει δύο δύσκολους ανθρώπους να αποδείξουν ότι η μετακίνηση είναι δυνατή χωρίς να προηγηθεί πλήρης συμφωνία.

Το τέλος κρατά χαμηλά τον πήχη των προσδοκιών. Ο Γκάου δεν εγκαταλείπει τις απόψεις του και ο Μπάνμπερι δεν παύει να υπερασπίζεται την παραγωγή. Έχουν, όμως, φθάσει σε μια μικρή συμφωνία πάνω από τον φράχτη, με τη φύση, το φαγητό και το εισόδημα παρόντα στο ίδιο τραπέζι.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News