Ελ Νίνιο: Νέος πονοκέφαλος για καφέ, σοκολάτα και ζάχαρη – Τι φοβούνται οι αγορές

Νέα πίεση στις διεθνείς τιμές των τροφίμων μπορεί να προκαλέσει η ενίσχυση του Ελ Νίνιο, καθώς οι ακραίες καιρικές συνθήκες απειλούν ορισμένες από τις σημαντικότερες περιοχές αγροτικής παραγωγής στον κόσμο.

Στη ζώνη υψηλού κινδύνου βρίσκονται το κακάο, ο καφές Robusta, η ζάχαρη, το φοινικέλαιο και τα σιτηρά της Αυστραλίας. Οι πρώτες σοβαρές επιπτώσεις έχουν ήδη εμφανιστεί στην αγορά των ιχθυάλευρων και των ιχθυελαίων, όπου οι διαθέσιμες ποσότητες έχουν περιοριστεί και οι τιμές έχουν εκτοξευθεί.

Το βασικό πρόβλημα δεν είναι μόνο η πιθανή μείωση της παραγωγής. Οι αγορές συχνά ανεβάζουν τις τιμές πολύ πριν αποτυπωθούν οι πραγματικές ζημιές στις καλλιέργειες, υπολογίζοντας από νωρίς τον κίνδυνο μιας περιορισμένης προσφοράς.

Το 81% που ανεβάζει την αγωνία

Το Ελ Νίνιο προκαλείται από την ασυνήθιστη άνοδο της θερμοκρασίας των υδάτων στον ισημερινό Ειρηνικό και μπορεί να αλλάξει σημαντικά τον καιρό σε πολλές περιοχές του πλανήτη.

Άλλες χώρες αντιμετωπίζουν ξηρασία και υψηλές θερμοκρασίες, ενώ σε διαφορετικές περιοχές μπορεί να σημειωθούν έντονες βροχοπτώσεις και πλημμύρες. Η επίδρασή του δεν είναι ίδια παντού ούτε μπορεί να προβλεφθεί με απόλυτη ακρίβεια.

Η αμερικανική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας εκτιμά ότι υπάρχει πιθανότητα 81% να εξελιχθεί σε πολύ ισχυρό φαινόμενο μεταξύ Οκτωβρίου και Δεκεμβρίου 2026. Παράλληλα, η πιθανότητα να παραμείνει ενεργό μέχρι τις αρχές της άνοιξης του 2027 φτάνει το 97%.

Η εξέλιξη αυτή έχει θέσει σε επιφυλακή παραγωγούς, βιομηχανίες τροφίμων και επενδυτές, καθώς οι συνέπειες μπορούν να επηρεάσουν τόσο τη διαθεσιμότητα όσο και το κόστος βασικών πρώτων υλών.

Κακάο: Το μεγάλο ράλι έχει ήδη αρχίσει

Το κακάο θεωρείται ένα από τα πιο ευάλωτα προϊόντα. Η Δυτική Αφρική, ο Ισημερινός και η Νοτιοανατολική Ασία καλύπτουν συνολικά περίπου το 88% της παγκόσμιας παραγωγής.

Οι υψηλότερες θερμοκρασίες και η μειωμένη υγρασία μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα στην ανάπτυξη των καρπών, ιδιαίτερα στη Δυτική Αφρική, από όπου προέρχεται το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής.

Οι φόβοι έχουν ήδη περάσει στις τιμές. Στις 12 Ιουλίου 2026, το συμβόλαιο κακάο δεύτερης λήξης στο χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης είχε φτάσει τα 5.800 δολάρια ανά μετρικό τόνο, καταγράφοντας άνοδο 72,4% μέσα σε τρεις μήνες.

Το Ελ Νίνιο, πάντως, δεν είναι η μοναδική αιτία. Στην άνοδο συμβάλλουν και οι περιορισμένες προσδοκίες για την καρποφορία της περιόδου 2026-2027, εντείνοντας την ανησυχία για την επάρκεια των διαθέσιμων ποσοτήτων.

Ο Robusta μπροστά σε μια κρίσιμη περίοδο

Σημαντικός είναι ο κίνδυνος και για τον καφέ Robusta, ο οποίος χρησιμοποιείται ευρέως σε χαρμάνια στιγμιαίου καφέ και σε πιο οικονομικές επιλογές.

Το μεγαλύτερο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής προέρχεται από το Βιετνάμ, την Ινδονησία και την Ινδία. Η παρατεταμένη ξηρασία στις συγκεκριμένες χώρες μπορεί να μειώσει την υγρασία του εδάφους και τα διαθέσιμα αποθέματα νερού.

Η μεγαλύτερη απειλή δεν αφορά απαραίτητα την παραγωγή που βρίσκεται τώρα σε εξέλιξη, αλλά την ανθοφορία που θα καθορίσει τη συγκομιδή της περιόδου 2027-2028.

Οι αγορές έχουν ήδη αρχίσει να υπολογίζουν αυτόν τον κίνδυνο στις μελλοντικές τιμές, χωρίς όμως να υπάρχουν ακόμη στοιχεία που να αποδεικνύουν μεγάλη ζημιά στην τρέχουσα σοδειά.

Ζάχαρη: Οι χώρες που βρίσκονται στη ζώνη κινδύνου

Πιέσεις μπορεί να δεχθεί και η αγορά της ζάχαρης, εάν το Ελ Νίνιο φέρει περιορισμένες βροχοπτώσεις στην Ινδία, στη Νοτιοανατολική Ασία και στην Αυστραλία.

Τα διαθέσιμα παγκόσμια αποθέματα μπορούν αρχικά να συγκρατήσουν τις τιμές. Εάν, όμως, οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες διαρκέσουν για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι φόβοι για την επόμενη παραγωγή θα ενταθούν.

Ιδιαίτερη σημασία θα έχουν και οι αποφάσεις των μεγάλων παραγωγών σχετικά με τις εξαγωγές τους, καθώς τυχόν περιορισμοί μπορούν να ενισχύσουν ακόμη περισσότερο τη μεταβλητότητα.

Φοινικέλαιο: Η επίπτωση θα φανεί αργότερα

Περισσότερο από το 80% της παγκόσμιας παραγωγής φοινικελαίου προέρχεται από την Ινδονησία και τη Μαλαισία.

Οι φοίνικες διαθέτουν βαθύ ριζικό σύστημα και μπορούν να αντέξουν για ένα διάστημα στη μειωμένη βροχόπτωση. Για αυτόν τον λόγο, η επίδραση του Ελ Νίνιο δεν αναμένεται να είναι άμεση.

Τα πρώτα προβλήματα στην παραγωγή μπορούν να εμφανιστούν προς το τέλος του 2026, ενώ ο κίνδυνος περιορισμένης προσφοράς ενδέχεται να γίνει εντονότερος στις αρχές του 2027.

Η εξέλιξη έχει ευρύτερη σημασία, καθώς το φοινικέλαιο χρησιμοποιείται σε μεγάλο αριθμό προϊόντων, από τρόφιμα και γλυκίσματα μέχρι καλλυντικά και είδη προσωπικής φροντίδας.

Η Αυστραλία κρατά το κλειδί για τα σιτηρά

Στο επίκεντρο βρίσκεται και η Αυστραλία, ένας από τους σημαντικότερους εξαγωγείς σιταριού στον κόσμο.

Τα ισχυρά επεισόδια Ελ Νίνιο έχουν συνδεθεί στο παρελθόν με χαμηλότερες αποδόσεις σε σιτάρι, κριθάρι και ελαιοκράμβη. Μια μεγάλη πτώση της αυστραλιανής παραγωγής θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά το παγκόσμιο εμπόριο και τις διεθνείς τιμές.

Προς το παρόν, οι καλλιέργειες βρίσκονται σε καλή έως πολύ καλή κατάσταση, χάρη στις σχεδόν φυσιολογικές χειμερινές βροχοπτώσεις. Καθοριστικός παράγοντας θα είναι η χρονική στιγμή κατά την οποία μπορεί να εμφανιστούν ξηρές συνθήκες.

Εάν η έλλειψη βροχής συμπέσει με κρίσιμα στάδια ανάπτυξης των φυτών, οι απώλειες στην παραγωγή μπορεί να είναι σημαντικά μεγαλύτερες.

Η πρώτη μεγάλη ζημιά ήρθε από τη θάλασσα

Οι πιο άμεσες συνέπειες έχουν καταγραφεί στην παραγωγή ιχθυάλευρων και ιχθυελαίων, τα οποία χρησιμοποιούνται κυρίως στις ζωοτροφές για τις υδατοκαλλιέργειες.

Η ποσόστωση για την αλιευτική περίοδο Μαΐου-Ιουλίου 2026 στο Περού ήταν κατά 36% χαμηλότερη σε σύγκριση με έναν χρόνο νωρίτερα. Η τελική αλιεία εκτιμάται ότι έφτασε μόλις στο 25% της συγκεκριμένης ποσόστωσης.

Η περιορισμένη παραγωγή έχει μειώσει την παγκόσμια προσφορά. Οι τιμές των ιχθυάλευρων έχουν υπερδιπλασιαστεί μέσα σε έναν χρόνο, ενώ εκείνες των ιχθυελαίων έχουν αυξηθεί περισσότερο από τρεις φορές από τον Ιούλιο του 2025.

Απειλή και για τις εμπορικές διαδρομές

Το Ελ Νίνιο δεν απειλεί μόνο τις καλλιέργειες. Μπορεί να προκαλέσει προβλήματα και στη μεταφορά των εμπορευμάτων.

Η πτώση της στάθμης των ποταμών στη Βραζιλία ενδέχεται να δυσκολέψει τη μεταφορά σιτηρών με φορτηγίδες, δημιουργώντας καθυστερήσεις και αυξάνοντας το κόστος.

Παράλληλα, η ξηρασία στην Κεντρική Αμερική μπορεί να περιορίσει τα διαθέσιμα αποθέματα νερού στη Διώρυγα του Παναμά. Σε μια τέτοια περίπτωση, θα μειωθεί ο αριθμός ή το επιτρεπόμενο φορτίο των πλοίων που μπορούν να τη διασχίσουν.

Τι σημαίνει για τις τιμές στα ράφια

Η άνοδος των διεθνών τιμών δεν μεταφέρεται αυτομάτως και με την ίδια ένταση στον καταναλωτή. Μεσολαβούν τα αποθέματα των επιχειρήσεων, τα συμβόλαια αγοράς, οι συναλλαγματικές ισοτιμίες, το ενεργειακό κόστος και οι δαπάνες μεταφοράς.

Ωστόσο, εάν οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες περιορίσουν την παραγωγή για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι εταιρείες τροφίμων και ποτών θα βρεθούν αντιμέτωπες με ακριβότερες και λιγότερο διαθέσιμες πρώτες ύλες.

Οι αγορές έχουν ήδη αρχίσει να αντιδρούν σε αυτό το ενδεχόμενο. Η πραγματική έκταση των επιπτώσεων, όμως, θα εξαρτηθεί από την ένταση και τη διάρκεια του Ελ Νίνιο, αλλά και από το πότε ακριβώς θα πλήξει κάθε παραγωγική περιοχή.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News