Ελλη Μπαρμπαγιάννη: «Η τέχνη, για μένα, είναι περιπέτεια, παιχνίδι, γρίφος»

-Εντονότερες αναμνήσεις από τα παιδικά σας χρόνια;

Οι αφηγήσεις του παραμυθά παππού μου, που έμπλεκε τις ιστορίες των ανθρώπων με τους μύθους. Ξετύλιγε εικόνες και συναισθήματα, τροφοδοτώντας με υλικό τη φαντασία μου. Κοιτώντας πίσω, βλέπω στιγμές μεγάλης χαράς και μια οικογένεια-φωλιά αγάπης, τρυφερότητας και ασφάλειας.

-Σπουδάσατε στο Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία του Παν/μίου Πατρών. Στην επιλογή αυτή τι σας οδήγησε;

Η σχέση μου με τον πατέρα μου που ήταν ένας χαρισματικός δάσκαλος. Μου έδωσε κίνητρο για γνώση και με έκανε και να αγαπήσω την διαδικασία της μάθησης. Δηλαδή το να διδάσκεις και να διδάσκεσαι.

-Ακολούθησε, έπειτα, η Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Να υποθέσω ότι το μικρόβιο το καλλιτεχνικό είχε γίνει ιδιαίτερα απαιτητικό;

Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, όταν με ρωτούσαν τι ήθελα να γίνω όταν μεγαλώσω, απαντούσα δασκάλα και ζωγράφος. Οπότε, η εισαγωγή στο Παιδαγωγικό ήρθε φυσικά. Σταδιακά όμως, συνειδητοποίησα ότι λειτουργούσε σαν ένα ενδιάμεσο στάδιο, γιατί δεν είχε υποχωρήσει ποτέ μέσα μου η επιθυμία να γίνω εικαστικός. Οταν ολοκληρώθηκε ο πρώτος κύκλος, αυτονόητα προχώρησα στο δεύτερο.

-Στην Πάτρα, αλήθεια, τι σας έφερε για μόνιμη εγκατάσταση;

Η Πάτρα ήταν η πόλη που φοίτησα και έζησα στον πρώτο κύκλο των σπουδών μου και πολύ εύκολα οδηγήθηκα σε αυτήν μου την επιλογή όταν προέκυψαν προσωπικοί λόγοι. Ηταν μια οικεία και αγαπημένη πόλη.

– Διδάσκετε Εικαστικά στη Β’ Εκπαίδευση, ενώ έχετε διδάξει ζωγραφική στο Εικαστικό Εργαστήρι του Δήμου Ρίου και στο Εικαστικό Εργαστήρι του Δήμου Πατρέων. Τι αγαπάτε στη διδασκαλία, τι ίσως σας ζορίζει και τι εισπράττετε από τους μαθητές σας;

Καταρχήν αγαπάω και υποστηρίζω το δημόσιο σχολείο, πιστεύω βαθιά στις ίσες ευκαιρίες στην Εκπαίδευση. Παρότι συνεχώς βάλλεται και απαξιώνεται, τόσο από το κράτος, όσο και από την κοινωνία, είναι ένας ζωντανός και δημιουργικός χώρος που καθημερινά μπορούν να συμβούν μικρά «θαύματα», δίνοντας ελπίδα και προοπτική για κάτι καλύτερο. Το σχολείο είναι μια κοινότητα, και ο μόνος δρόμος για τον εξανθρωπισμό του ανθρώπου, είναι να καλλιεργήσουμε αυτή την αίσθηση της κοινότητας και να μοιραστούμε ένα κοινό όραμα για έναν καλύτερο κόσμο. Για να απαντήσω πιο συγκεκριμένα στην ερώτησή σας, αγαπώ την εφηβική παρόρμηση, τη νεανική ορμή, την αγάπη και την εμπιστοσύνη που απλόχερα μας δείχνουν οι μαθητές και την αβίαστη εμπλοκή τους με την τέχνη. Με ζορίζει ότι το ελληνικό σχολείο συνεχώς υποβαθμίζεται, υποχρηματοδοτείται, πιέζει με τεράστιο όγκο δουλειάς τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές, μας αφήνει αβοήθητους χωρίς υποστηρικτικές δομές (ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς) και, το κυριότερο, ωθεί σε μια μηχανιστική αντίληψη της γνώσης χωρίς να δίνει προτεραιότητα στην τέχνη και στη δημιουργική σκέψη. Αυτό, σιγά-σιγά, με βαραίνει πολύ. Ομως, όσο προχωράνε τα χρόνια, μεγαλώνει η αγάπη μου για τα παιδιά και η πεποίθησή μου ότι η Τέχνη λειτουργεί παρηγορητικά, είναι ψυχοθεραπευτική, δίνει φτερά στις ψυχές των ανθρώπων, επουλώνει τραύματα… Και πιστέψτε με. Τα παιδιά σήμερα είναι πολύ πληγωμένα, καθώς όλα γύρω μας είναι σκληρά και δυστοπικά.

-Εσείς και η ζωγραφική. Πείτε μας γι’ αυτή τη σχέση.

Η ύπαρξη της τέχνης στη ζωή μου είναι αυτονόητη, γιατί είναι ο τρόπος για να αντιλαμβάνομαι τον κόσμο και τον εαυτό μου, για να εκφράζομαι και να ζω μια παράλληλη ζωή, πιο εσωτερική, πιο δική μου.

-Μετά, λοιπόν, από 4 ατομικές εκθέσεις στην Πάτρα και πολλές ομαδικές σε Ελλάδα και εξωτερικό, παρουσιάζετε αυτές τις ημέρες (έως 10 Ιουλίου) τη νέα σας έκθεση «Τόπος της τελευταίας συνάθροισης» στο Φετιχιέ Τζαμί στη Ναύπακτο. Θα μας ξεναγήσετε στο σύμπαν αυτών σας των δημιουργικών;

Με αφορμή το Φετιχιέ Τζαμί, το σημαντικό αυτό τοπόσημο της καστροπολιτείας της Ναυπάκτου, δημιούργησα ένα εικαστικό περιβάλλον προκειμένου να συνδέσω εικόνες και έννοιες όπως η ζωή, ο θάνατος, η μνήμη, η ιστορία, η συνύπαρξη-συνάθροιση, η ιερότητα, το τραύμα και η ίαση. Δημιουργώ ένα σκηνικό με κατασκευές από ποικίλα υλικά όπως νήματα, πηλό, γυαλί, μέταλλο, ξύλο, όπου ο χώρος υποδέχεται και αγκαλιάζει τα έργα δημιουργώντας ένα ευρύτερο έργο. Ηταν ένα στοίχημα για μένα να δεθούν αρμονικά και να συνομιλήσουν το μνημείο και τα έργα μου, διατηρώντας την ισορροπία που απαιτείται αλλά και την ατμόσφαιρα που έτσι κι αλλιώς πλανάται στον χώρο.

-Με τον συνδυασμό της εκπαιδευτικής/καλλιτεχνικής πορείας σας και τους ρόλους σας ως σύζυγος και μητέρα δύο παιδιών, πώς τα πάτε; Εχετε βρει το «κλειδί» για να είστε όλοι ευχαριστημένοι;

Δεν υπάρχει συνταγή. Οι ρόλοι συχνά συγκρούονται. Κάθε φορά βάζεις προτεραιότητες ανάλογα με το τι είναι πιο αναγκαίο να γίνει. Ολα όσα επιλέγουμε να κάνουμε στη ζωή δεν προχωρούν αυτονόητα. Χρειάζονται φροντίδα και πολλή δουλειά. Οι σχέσεις με τα παιδιά, τον σύντροφο, τους μαθητές είναι σα δεντράκια που πρέπει καθημερινά να τα περιποιείσαι για να αποδώσουν καρπούς. Το να είσαι γονιός, ίσως είναι το πιο διαρκές, μεγάλο, αγωνιώδες αλλά και δημιουργικό έργο της ζωής του ανθρώπου και προϋποθέτει ανθεκτικότητα, ειλικρίνεια και υπέρβαση. Η Τέχνη πάλι, για μένα, είναι μια διαρκής πρόκληση που κάνει πιο ενδιαφέρουσα τη ζωή. Είναι περιπέτεια, παιχνίδι και γρίφος που μπαίνω μέσα σ’ αυτόν με χαρά και διάθεση μικρού παιδιού. Είναι ο τρόπος για να παίζω σαν ενήλικας, να διατηρώ την παιδική μου ματιά.

-Τις όποιες δυσκολίες, γενικά, με τι όπλα τις αντιμετωπίζετε;

Με δουλειά και ειλικρίνεια.

-Ονειρεύεστε να…

…γίνει η μεγάλη ανατροπή. Η δυστοπία των ημερών να μετατραπεί σε ένα κόσμο δίκαιο, χωρίς πόλεμο, πείνα, εκμετάλλευση. Να βγούμε από την καταστροφική τροχιά της κλιματικής αλλαγής, να δώσουμε προοπτική στα παιδιά… Τότε ξυπνάω και ξαναρχίζω από την αρχή.