Επί προσωπικού – Διονύσης Καρατζάς: Ο ποιητής που έμεινε φεύγοντας
Ο Κωνσταντίνος Μάγνης σκιαγραφεί την προσωπογραφία του Διονύση Καρατζά
Πράγματι, ο ήρωας δεν ξέφυγε από την πόλη, όπως προφήτευσε ο διάσημος στίχος. Ομως δεν πρόκειται για την καταδίκη που κατέστησε νομοτελειακή ο Καβάφης, αλλά για επιλογή.
Ο Διονύσης Καρατζάς, δημιουργός και ήρωας της δικής του ποίησης μόνο για λίγο έφυγε από την Πάτρα, όσο χρειάστηκε για να σπουδάσει στη Φιλολογική Σχολή του Πανεπιστημίου της Αθήνας και να εργαστεί ως φιλόλογος στην Αμαλιάδα.
Σχετικά σύντομα το επάγγελμα τον έφερε στην πόλη όπου γεννήθηκε, το 1950. Στην Πάτρα λοιπόν, όπου εργάστηκε ως εκπαιδευτικός και δημιούργησε ως λογοτέχνης για πάνω από μισό αιώνα.
Τα πρώτα του ώριμα δείγματα κόμισε εις την τέχνη από τις στήλες του θρυλικού περιοδικού Υδρία, στην οποία διατέλεσε συνεργάτης από το 1973 έως το 1985. Οι σταθμοί υπήρξαν αλλεπάλληλοι: ιδρυτικό μέλος στον θεσμό του Συμποσίου Ποίησης, Εταιρεία Συγγραφέων, Ενωση Δημιουργών Ελληνικού Τραγουδιού.
Οι τυπικοί όροι ενός συμβατικού βιογραφικού όμως δεν περιγράφουν το εκτόπισμα και τα επιτεύγματα του ανθρώπου, που δεν υπήρξε ούτε στενά περιφερειακός ούτε βέβαια περιθωριακός λογοτέχνης, αλλά απέκτησε πανελλήνια αναφορά και αναγνώριση σε εθνική εμβέλεια. Μιλούν οι 17 ποιητικές συλλογές του, το Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών, οι μεταφράσεις του έργου του σε πολλές γλώσσες, η συστηματική συμπερίληψη ποιημάτων του σε έγκριτες ανθολογίες, οι παρουσιάσεις, οι εγκωμιαστικές κριτικές. Και βέβαια, πάνω από όλα λάμπει ο ήλιος της σύμπραξής του με τον τιτάνιο Μίκη Θεοδωράκη.
Εχοντας ο Διονύσης Καρατζάς υπερβεί το τείχος που εμποδίζει έναν ποιητή της ελληνικής περιφέρειας να διεκδικήσει την προσοχή, το ενδιαφέρον, την προβολή και την υποστήριξη που δικαιούται με γνώμονα την ποιότητά του, βρέθηκε το 1986 στο Βραχάτι, στο περιώνυμο κτήμα του Μίκη Θεοδωράκη, ο οποίος τον κάθισε στο σκαμνί από το οποίο είχαν περάσει ένας Ρίτσος και ένας Ελύτης. Και του έπαιξε στο πιάνο μουσική που είχε συνθέσει, μελοποιώντας δικούς του στίχους.
Ακολούθησαν τέσσερις κύκλοι τραγουδιών με τον εθνικό μας συνθέτη, αλλά και συνεργασίες με πολλούς καταξιωμένους δημιουργούς, όπως ο Ηλίας Ανδριόπουλος και ο Γιώργος Ανδρέου κι άλλοι συνθέτες.
Μνημειώδες το περιστατικό της πρώτης ραδιοφωνικής μετάδοσης των Προσώπων του Ηλίου, όταν χιλιάδες ακροατές έστειλαν κασέτα για να τους ηχογραφηθεί το έργο. Τον καιρό εκείνο, ένας μεγάλος συνθέτης μπορούσε να καταστήσει δημοφιλή και ανάρπαστο έναν ποιητή. Σήμερα οι ποιητές δεν έχουν τέτοια διαστημικά οχήματα για να πετύχουν την αναγνώριση.
Ο Διονύσης Καρατζάς ευτύχησε στην ίδια του την πόλη να ζήσει μέρες ζωντανής επικοινωνίας με το κοινό, την εποχή όπου η «Υδρία» και το Συμπόσιο Ποίησης, με ενορχηστρωτή και εμπνευστή τον Σωκράτη Σκαρτσή, δονούσαν μια πολυπληθή τάξη ανήσυχων, ρομαντικών και οραματικών ανθρώπων γύρω από την ποίηση και τα γράμματα. Η Πάτρα ήταν συμπρωτεύουσα της δημιουργίας.
Η άνοιξη εκείνη δεν είχε ανάλογη συνέχεια.
Ακολούθησαν η έξαρση του Διεθνούς Φεστιβάλ και η ιστορική πρόκληση της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας.
Η πόλη, ατυχώς, δεν υπερασπίστηκε ούτε τη δυναμική του πρώτου, ούτε την ευκαιρία της δεύτερης. Παρέμειναν ενεργά κάποια δημιουργικά κύτταρα, με τον Διονύση Καρατζά στην πρώτη παραγωγική γραμμή. Καμία όαση όμως δεν αναιρεί την έρημο που την περιβάλλει.
Το οικτρό είναι ότι για τη μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών η ξηρασία αυτή δεν συνιστά βαριά έλλειψη, ενώ η μικρή πλειοψηφία που πάσχει, μάλλον μεμψιμοιρεί παρά οργανώνεται για να προσδώσει μια δυναμική πνευματικής αντεπίθεσης. Αλλά βέβαια απουσιάζει ο οργανωτικός πόλος, καθώς ο Δήμος Πατρέων δεν φιλοδοξεί να παίξει τέτοιο ρόλο, καθώς οι κινήσεις του διέπονται από μια περιχαρακωμένη φιλοσοφία, αν και μάλλον δείχνει να έχει παραιτηθεί και από αυτήν.
Ο ποιητής, ωστόσο, συνεχίζει απτόητος. Φέρει άραγε ο ίδιος ευθύνη αν οι επίγονοι δεν έχουν το ανάστημα των παλιότερων; Ισως δεν ήταν το στοιχείο του η δημιουργία μιας «σχολής» και το πότισμα του περιβάλλοντος χώρου. Αλλά είναι αλήθεια ότι ποτέ δεν απομονώθηκε, δεν κρύφτηκε από την κοινωνία, δεν αποτέλεσε αυτόνομη νησίδα. Σίγουρα ο ίδιος μπόρεσε να τρυπήσει τους ορίζοντές του. Την ίδια στιγμή η πόλη δεν ανέπτυξε και δεν διαθέτει θεσμούς-φυτώρια, παρά μόνο μεμονωμένους μαχητές και τόπους συνάντησης με ισχνή κοινωνική αναφορά. «Η πόλις θα σ’ ακολουθεί» προφήτευσε ο Καβάφης. Ναι, αλλά όχι με τον τρόπο που θα ήθελες.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
Από το Δίκτυο
Αλουμινόχαρτο πίσω από το καλοριφέρ: βοηθάει πραγματικά;
Η Razer συνεργάζεται με το End of Abyss και φέρνει διαδραστικό φωτισμό στα Mako X
Πολιτική Εκδήλωση – Συζήτηση από τη Νέα Αριστερά Αχαΐας
Fleece τον χειμώνα: ζεστό ναι, αθώο πάντα;
Μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη να αποφασίζει για την εργασία σου; Οι νέοι κανόνες που ετοιμάζει η Ελλάδα
