Επτά στα δέκα σπίτια αντιμέτωπα με περιορισμούς στη θέρμανση: Κρυώνουν και πληρώνουν

Σωτήρης Παπανδρέου

Με πολύ δυσκολότερες συνθήκες από εκείνες που αντιμετωπίζει ο μέσος Ευρωπαίος μπαίνουν στον φετινό χειμώνα χιλιάδες οικογένειες της Δυτικής Ελλάδας. Και το παράδοξο είναι διπλό, καθώς τα ελληνικά νοικοκυριά χρειάζονται περισσότερη ενέργεια για να ζεστάνουν τα σπίτια τους, γιατί μεγάλο μέρος αυτής χάνεται μέσα από παλιά, ανεπαρκώς μονωμένα και ενεργοβόρα κτίρια.

Η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στην κορυφή της ευρωπαϊκής κατάταξης ως προς την αδυναμία επαρκούς θέρμανσης της κατοικίας. Το 2025 το 18,1% του πληθυσμού δήλωσε ότι δεν μπορούσε να διατηρήσει το σπίτι του επαρκώς ζεστό, όταν ο μέσος όρος στην ΕΕ ήταν μόλις 8,8%. Δηλαδή, η ελληνική επίδοση παραμένει υπερδιπλάσια της ευρωπαϊκής.

Στη Δυτική Ελλάδα η εικόνα είναι ακόμη σκληρότερη. Η έρευνα του Περιφερειακού Παρατηρητηρίου Κοινωνικής Ενταξης καταγράφει ότι σχεδόν επτά στα δέκα νοικοκυριά αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην έγκαιρη κάλυψη των ενεργειακών αναγκών τους, ενώ περισσότερα από τα μισά περιορίζουν τη θέρμανση ή την ψύξη του σπιτιού.

Διαβάστε επίσης: Εκτεταμένη ενεργειακή φτώχεια στη Δυτική Ελλάδα: Στέρηση θέρμανσης για 7 στα 10 νοικοκυριά

Το 45% των ερωτηθέντων διαθέτει πάνω από το ένα πέμπτο του μηνιαίου εισοδήματός του μόνο για λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας. Η «εξοικονόμηση», επομένως, δεν προέρχεται πάντοτε από καλύτερα κουφώματα, θερμομόνωση ή σύγχρονα συστήματα θέρμανσης. Για χιλιάδες οικογένειες σημαίνει απλώς ότι ο καυστήρας ανάβει λιγότερες ώρες ή και καθόλου. Το 56% δηλώνει ότι περιορίζει «συχνά» ή «πάντα» τη θέρμανση εξαιτίας του κόστους, ενώ μόνο το 14% δεν χρειάστηκε ποτέ να μειώσει την ενεργειακή του κατανάλωση για οικονομικούς λόγους.

Ακριβή θέρμανση, παλιό κτιριακό απόθεμα και νοικοκυριά που περιορίζουν βασικές ανάγκες για να αντεπεξέλθουν στο κόστος

Η πίεση δεν κατανέμεται ομοιόμορφα. Η Ηλεία εμφανίζεται ιδιαίτερα εκτεθειμένη, συγκεντρώνοντας μεγάλο τμήμα του ευάλωτου πληθυσμού, ενώ στην Αχαΐα η κατάσταση εμφανίζεται συγκριτικά καλύτερη. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα είναι μικρό. Ειδικά για χαμηλόμισθους, ανέργους, πολυμελείς οικογένειες και ενοικιαστές, το ενεργειακό κόστος έχει εξελιχθεί σε μόνιμη πηγή ανασφάλειας.

Ενδεικτικό του χάσματος ανάμεσα στην «πράσινη μετάβαση» και την καθημερινότητα είναι ότι το 78% των ερωτηθέντων δεν έχει συμμετάσχει ούτε εξετάζει τη συμμετοχή σε πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης, ενώ μόλις το 3% δηλώνει ότι έχει ήδη ενταχθεί.

Και οι προσδοκίες μόνο αισιόδοξες δεν είναι: το 86% περιμένει νέες αυξήσεις στο ενεργειακό κόστος μέσα στο επόμενο εξάμηνο. Το βασικό άγχος για το 62% είναι εάν θα μπορέσει να πληρώσει τους επόμενους λογαριασμούς.

Πολυτέλεια το πετρέλαιο θέρμανσης

Το δεύτερο σκέλος της ενεργειακής εξίσωσης βρίσκεται στα σπίτια. Η Πάτρα είναι μια πόλη που μεγάλωσε οικοδομικά κυρίως τις δεκαετίες του ’60, του ’70 και του ’80, με μεγάλο τμήμα των πολυκατοικιών της να προηγείται των σύγχρονων απαιτήσεων θερμομόνωσης.

Τα επίσημα στοιχεία της Απογραφής Κτιρίων της ΕΛΣΤΑΤ αποκαλύπτουν το μέγεθος του προβλήματος σε επίπεδο Περιφέρειας. Από τα 325.088 κτίρια της Δυτικής Ελλάδας, τα 188.339 έχουν ανεγερθεί έως και το 1980, δηλαδή περίπου το 58% του συνολικού κτιριακού αποθέματος. Μόνο την εικοσαετία 1961-1980 κατασκευάστηκαν περισσότερα από 111.000 κτίρια. Αντίθετα, την περίοδο από το 2011 και μετά προστέθηκαν μόλις 6.960 ολοκληρωμένα κτίρια.

Πρόκειται για κρίσιμη διαφορά, καθώς μεγάλο μέρος των κτιρίων προ του 1980 δημιουργήθηκε πριν από την ουσιαστική εφαρμογή απαιτήσεων θερμομόνωσης. Το αποτέλεσμα είναι οικίες στις οποίες απαιτείται περισσότερη ενέργεια για να επιτευχθεί η ίδια θερμοκρασία.

Στην Πάτρα υπάρχει κινητικότητα στα προγράμματα αναβάθμισης, αλλά η κλίμακα παραμένει μικρή σε σχέση με τις ανάγκες. Την περίοδο 2024-2025 εντάχθηκαν στο «Εξοικονομώ» 1.009 κατοικίες στην Πάτρα, αριθμός από τους υψηλότερους μεταξύ των μεγάλων πόλεων, χωρίς όμως να μπορεί να αλλάξει από μόνος του τη συνολική εικόνα ενός τεράστιου και γερασμένου αποθέματος κατοικιών. Το «Εξοικονομώ 2025» στοχεύει σε εξοικονόμηση πρωτογενούς ενέργειας άνω του 30% και αναβάθμιση κάθε επιδοτούμενης κατοικίας κατά τουλάχιστον τρεις ενεργειακές κατηγορίες.

Το 58% του κτιριακού αποθέματος της Δυτικής Ελλάδας είναι με παλιές προδιαγραφές θερμομόνωσης

Και πάνω σε αυτό το ήδη δύσκολο περιβάλλον έρχεται φέτος το πετρέλαιο θέρμανσης.

Η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι επιδιώκει, με τις παρεμβάσεις που θα εξειδικευθούν πριν αρχίσει η διάθεση στις 15 Οκτωβρίου, η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης να βρεθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο. Πρόκειται μέχρι στιγμής για στόχο και όχι για οριστικοποιημένη τιμή λιανικής.

Το πρόβλημα είναι ότι ακόμη και το 1,75 ευρώ απέχει πολύ από όσα πλήρωναν οι καταναλωτές στην έναρξη της περσινής περιόδου. Τον Οκτώβριο του 2025 η διάθεση ξεκίνησε περίπου στα 1,09-1,12 ευρώ το λίτρο.

Η διαφορά είναι τεράστια: σε μια παραγγελία 1.000 λίτρων, η μετάβαση από τα 1,11 στα 1,75 ευρώ μεταφράζεται θεωρητικά σε περίπου 640 ευρώ επιπλέον κόστος, πριν συνυπολογιστούν επιδόματα ή άλλες ενισχύσεις.

Για μια πόλη όπως η Πάτρα, όπου χιλιάδες διαμερίσματα εξακολουθούν να εξαρτώνται από κεντρική ή ατομική θέρμανση πετρελαίου και μεγάλο μέρος των κατοικιών χάνει ενέργεια λόγω παλαιότητας, το φετινό στοίχημα δεν είναι απλώς «πόσο θα ανάψει ο καυστήρας». Είναι πόσα νοικοκυριά θα μπορέσουν να τον ανάψουν όσο πραγματικά χρειάζεται.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News