Ερη Ρίτσου: «Μ’ αρέσει να φτιάχνω ιστορίες με το μυαλό μου, αλλά βαριέμαι το γράψιμο»

Κρίστυ Κουνινιώτη

Μετρά τέσσερα μυθιστορήματα για ενήλικες, μια συλλογή διηγημάτων και έξι παιδικά βιβλία. Στο νέο της βιβλίο «Το Κάστρο της Θυραμιάς» πλέκει μια ιστορία εποχής που κυλάει σαν νεράκι και δεν σε αφήνει να την αφήσεις από τα χέρια σου. Συμβάλλει σ’ αυτό και η κινηματογραφική της γραφή.

Η Ερη Ρίτσου μιλάει στην εφημερίδα «Πελοπόννησος» για το βιβλίο και τις ηρωίδες της, τη σημερινή θέση της γυναίκας αλλά και για τη στάση της απέναντι στα έργα και τους δημιουργούς τους. Κι ακόμα, θυμάται αγαπημένες στιγμές που μοιραζόταν με τον πατέρα της, Γιάννη Ρίτσο.

 -Το νέο σας μυθιστόρημα, εκτυλίσσεται στο παρελθόν, με τις γυναίκες να υποτάσσονται, αναγκαστικά, στα κοινωνικά «πρέπει». Πώς γεννήθηκε η ιδέα;

Μια που η ιστορία μου είναι «εποχής», η θέση της γυναίκας ήταν εξ αρχής δεδομένη, όπως δεδομένη ήταν και η «υποταγή» της. Ηθελα να δω πώς η γυναίκα θα μπορούσε να ξεφύγει κατά κάποιο τρόπο, κι αν όντως υπήρχε τρόπος να ξεφύγει, από τα επιβεβλημένα στο φύλο της.

 -Κεντρικές ηρωίδες σας η Στεφανία και η Λόπη. Η πρώτη, κόρη πλούσιας οικογένειας, οδηγείται σε έναν επιβεβλημένο -χωρίς έρωτα- γάμο, η δεύτερη, υπηρέτρια, πορεύεται με στόχο την οικονομική ευμάρεια. Τι σας έκανε να τις πλάσετε κατ’ αυτόν τον τρόπο;

Θεώρησα πως θα έχει ενδιαφέρον οι δυο ηρωίδες να ανήκουν σε διαφορετικές κοινωνικές τάξεις, πράγμα που θα καθόριζε και τις συμπεριφορές τους. Η Στεφανία είναι δέσμια των κανόνων που θέτει η κοινωνική της θέση και τους αποδέχεται παρ’ όλο που οι επιθυμίες της είναι διαφορετικές. Οι προσπάθειες της Λόπης από την άλλη έχουν σαν στόχο το να ξεφύγει από τη δική της τάξη και να ανέλθει κοινωνικά, ο μόνος δε τρόπος που διαθέτει για να το πετύχει είναι να αποχτήσει χρήματα.

 -Η Στεφανία και ο ξάδελφός της Λεωνίδας, τον οποίο ερωτεύεται, έχουν πάθος με τη λογοτεχνία. Για εσάς πώς λειτουργεί;

Στο νεαρό ζευγάρι δάνεισα τη δική μου αγάπη για τη λογοτεχνία και ιδιαίτερα για τους βικτωριανούς συγγραφείς της πρώτης βικτωριανής περιόδου, που μαζί με τους Ρώσους και τον Μπαλζάκ είναι η αδυναμία μου.

 -Το Κάστρο της Θυραμιάς είναι τόπος εγκλωβισμού για τη Στεφανία. Ο δρόμος που αυτή επιλέγει στο τέλος του βιβλίου σας, χωρίς να κάνουμε σπόιλερ, είναι δικαιολογημένος στα δικά σας τα μάτια;

Είναι πάντα ένα πρόβλημα να μιλάει κανείς για τις συμπεριφορές των ηρώων του χωρίς να αποκαλύπτει λεπτομέρειες που μπορεί να προδώσουν καταστάσεις και να απογοητεύσουν τον αναγνώστη αποκαλύπτοντάς του «τον δολοφόνο στο αστυνομικό». Νομίζω πως το αν είναι δικαιολογημένη η όχι η επιλογή της Στεφανίας θα πρέπει να το κρίνει ο αναγνώστης. Να πω, όμως, πως η σκληρή -για τους άλλους- απόφαση που παίρνει, είναι η δική της «επανάσταση» στην προσπάθειά της να απελευθερωθεί από τον ρόλο που ορίστηκε να παίξει, φαινομενικά με δική της επιλογή, και που την παγίδευσε σε μια ανούσια και ελλειμματική ζωή.

 -Αν γινόταν, με ποια από τις δύο ηρωίδες σας θα θέλατε να καθίσετε να πιείτε έναν καφέ και τι θα τη ρωτούσατε;

Εχω την εντύπωση πως η πορεία της Λόπης παρουσιάζει μεγαλύτερο ενδιαφέρον, γιατί απαίτησε μεγαλύτερη εκ μέρους της δράση. Αν καθόμασταν για καφεδάκι, θα ήθελα να τη ρωτήσω κατά πόσο αισθάνεται ικανοποιημένη απ’ τη ζωή της έχοντας πετύχει τον στόχο της να αποκτήσει οικονομική ευμάρεια.

 -Ολες οι ηρωίδες του βιβλίου σας ζουν σε έναν κόσμο όπου οι γυναίκες δεν είχαν κατακτήσει όσα σήμερα. Πώς βλέπετε αυτές τις κατακτήσεις σε συνδυασμό με τις αδιανόητες γυναικοκτονίες;

Οσες κι αν είναι οι κατακτήσεις των γυναικών στο μεταξύ χρονικό διάστημα, οι ανισότητες παραμένουν σε ένα μεγάλο βαθμό, στην εργασία, στο σπίτι, στην αντιμετώπιση γενικά. Τα πατριαρχικά πρότυπα εξακολουθούν να ισχύουν μετατρέποντας τη γυναίκα σε «κτήμα». Οι γυναικοκτονίες είναι το ορατό και τραγικό αποτέλεσμα. Πίσω από κλειστές πόρτες, οι γυναίκες θύματα ενδοοικογενειακής βίας είναι πολύ λιγότερο και σε πολύ λιγότερες περιπτώσεις ορατές.

 – Σε παλαιότερη συνέντευξή μας, είχατε πει ότι γράφετε κυρίως για δική σας διασκέδαση. Πώς σας ειδοποιεί το «μέσα» σας ότι έχει έρθει η ώρα να εκφραστείτε γραπτά;

Μ’ αρέσει να φτιάχνω ιστορίες με το μυαλό μου. Μιλάω μοναχή μου παίζοντας τον ρόλο του ενός ή του άλλου χαρακτήρα. Το κακό είναι πως βαριέμαι το γράψιμο, έτσι οι ιστορίες μου δεν αποτυπώνονται, χάνονται και ξεχνιούνται. Καμιά φορά, άμα υποχωρεί κάπως η τεμπελιά μου ή παρουσιαστεί κάποιο πρόβλημα, όπως για παράδειγμα τώρα την άνοιξη, που είχα ξεμείνει από ίντερνετ και δεν είχα τι να κάνω το βράδυ, κάθομαι και γράφω κάποια απ’ αυτές.

 – «Εγώ πιστεύω πως ο πατέρας μου δεν έγραψε ποίηση για να έχω εγώ προίκα» δηλώσατε για την απαγόρευση της εκτέλεσης τραγουδιών του Μάνου Χατζιδάκι, από τον γιο του, σε συναυλία του Μανώλη Μητσιά. Τι γεύση σάς άφησε όλη αυτή η φασαρία που ξέσπασε;

Η επικαιρότητα των ημερών ήταν η αφορμή για να δηλώσω την πάγια θέση μου, την οποία έχω εκφράσει και στο παρελθόν. Τα όσα είπα αφορούν μόνο εμένα, τη δική μου στάση και δεν αφορούν κανέναν άλλο, για τον απλούστατο λόγο ότι δεν μπορώ να μιλήσω για κανέναν μην ξέροντας τις συνθήκες μέσα στις οποίες λειτουργούν οι άλλοι. Η δική μου στάση υπαγορεύεται από την άποψή μου πως το έργο ενός δημιουργού υπάρχει γιατί ήταν ανάγκη του δημιουργού να το δημιουργήσει και να το προσφέρει στην κοινωνία. Επιπλέον, πιστεύω πως ένα αξιόλογο έργο δεν μπορεί να βλαφτεί από μια ανεπιτυχή προσέγγιση. Αν εγώ που δεν έχω φωνή βγω στην πλατεία και τραγουδήσω τον «Επιτάφιο», δεν πρόκειται να πει κανείς «χάλια ποίημα», «απαίσιος ποιητής ο Ρίτσος», «ατάλαντος ο Θεοδωράκης». Θα πουν όλοι «Μα είναι στα καλά της αυτή η Ρίτσου; Τι βγαίνει και τραγουδάει αφού δεν έχει φωνή». Θέλω να πω δηλαδή πως το πώς αντιμετωπίζει και προσεγγίζει κανείς ένα λογοτεχνικό κείμενο, ένα θεατρικό έργο, ένα τραγούδι, κ.λπ., αντανακλά στον ίδιο και όχι στο έργο ή στον δημιουργό του.

 -Η Στεφανία, μικρή, πήγαινε για ψάρεμα με τον πατέρα της. Εσείς με τον δικό σας πατέρα τι σας άρεσε να κάνετε;

Εμένα μου άρεσε να πηγαίνουμε μαζί στη θάλασσα για κολύμπι, να ζωγραφίζουμε και να μαθαίνω τους καινούργιους χορούς που χόρευαν στην Αθήνα που μου έδειχνε όταν ερχόταν για διακοπές στη Σάμο.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News