Δεν αρκεί να είσαι έξυπνος: Τι κάνει τους άλλους να σε εκτιμούν περισσότερο

Ο άνθρωπος που βρίσκει πρώτος τη σωστή απάντηση δεν είναι απαραίτητα κι εκείνος που κερδίζει τον μεγαλύτερο σεβασμό. Η εξυπνάδα μπορεί να προκαλεί θαυμασμό, όμως μια νέα επιστημονική μελέτη δείχνει ότι το κοινωνικό κύρος συνδέεται περισσότερο με κάτι διαφορετικό: την ικανότητα να αξιοποιούμε όσα γνωρίζουμε προς όφελος μιας ομάδας.

Ερευνητές από τη Νορβηγία εξέτασαν πώς η γνωστική ικανότητα επηρεάζει την εκτίμηση που δείχνουμε στους άλλους. Το βασικό τους εύρημα ήταν ότι οι συμμετέχοντες απέδιδαν μεγαλύτερο σεβασμό και αναγνώριζαν περισσότερες ηγετικές ικανότητες σε όσους έδιναν αποτελεσματικότερες λύσεις σε ένα κοινό πρόβλημα.

Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Evolution and Human Behavior, βασίστηκε σε ένα πείραμα με 175 φοιτητές πανεπιστημίων της Νορβηγίας και εξέτασε μια ενδιαφέρουσα πλευρά της ανθρώπινης συμπεριφοράς: τι μας κάνει να εκτιμούμε κάποιον και να είμαστε πρόθυμοι να αναγνωρίσουμε την αξία της γνώμης του.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Τα 10 χαρακτηριστικά των έξυπνων ανθρώπων, δεν (τους) φτάνει μόνο το υψηλό IQ

Ένα πείραμα με 175 φοιτητές και ένα πρόβλημα επιβίωσης

Οι επιστήμονες οργάνωσαν τη διαδικασία γύρω από ένα υποθετικό σενάριο που απαιτούσε στρατηγική σκέψη και σωστή κατανομή εργασίας.

Αρχικά, οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ένα γνωστικό τεστ 16 ερωτήσεων, το οποίο αξιολογούσε την αναγνώριση αριθμητικών και οπτικών μοτίβων, τη λογική σκέψη και την ικανότητα νοητικού χειρισμού τρισδιάστατων σχημάτων.

Στη συνέχεια, κλήθηκαν να σχεδιάσουν πώς μια ομάδα ανθρώπων θα μπορούσε να συγκεντρώσει αρκετή τροφή για να περάσει τον χειμώνα.

Το πρόβλημα είχε μια κρίσιμη δυσκολία. Όσο περισσότερες ώρες εργάζονταν τα μέλη της ομάδας τόσο περισσότερη τροφή μπορούσαν να συλλέξουν, αλλά παράλληλα αυξανόταν η κόπωσή τους.

Η πρόκληση ήταν να βρεθεί η κατάλληλη ισορροπία ανάμεσα στην παραγωγή τροφής και την καταπόνηση των ανθρώπων, ώστε η ομάδα να πετύχει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.

Κάθε φοιτητής είχε πέντε λεπτά για να επεξεργαστεί τη στρατηγική του. Ακολούθησε συζήτηση με έναν δεύτερο συμμετέχοντα, στον οποίο παρουσίασε τη λύση και εξήγησε το σκεπτικό του μέσα σε ένα λεπτό.

Στο πείραμα σχηματίστηκαν 85 πλήρη ζευγάρια, επιτρέποντας στους επιστήμονες να συγκρίνουν την πραγματική γνωστική επίδοση κάθε ατόμου με την εντύπωση που δημιουργούσε στον συνομιλητή του.

Τι έκανε κάποιον να κερδίζει περισσότερο σεβασμό

Μετά την ανταλλαγή των προτάσεων, οι φοιτητές αξιολόγησαν ιδιωτικά ο ένας τον άλλον.

Οι ερωτήσεις δεν αφορούσαν αποκλειστικά το πόσο έξυπνο θεωρούσαν τον συνομιλητή τους. Εξέταζαν επίσης τον σεβασμό και τον θαυμασμό που του απέδιδαν, τις ηγετικές του ικανότητες και το πόσο χρήσιμος θα μπορούσε να είναι για την ομάδα.

Για τις αξιολογήσεις κοινωνικού κύρους χρησιμοποιήθηκε κλίμακα από το 1 έως το 7.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι είχαν υψηλότερες βαθμολογίες στο γνωστικό τεστ έτειναν να παρουσιάζουν καλύτερες λύσεις στο πρόβλημα της συλλογής τροφής.

Αυτή η καλύτερη επίδοση συνδεόταν με υψηλότερες αξιολογήσεις σεβασμού και ηγετικής αξίας.

Το σημαντικότερο, ωστόσο, προέκυψε από τη στατιστική ανάλυση. Όταν οι ερευνητές συνυπολόγισαν την επίδοση στην ομαδική δοκιμασία, η άμεση σχέση ανάμεσα στη γνωστική ικανότητα και στο κοινωνικό κύρος δεν ήταν στατιστικά σημαντική.

Αντίθετα, η σύνδεση που περνούσε μέσα από την αποτελεσματική επίλυση του κοινού προβλήματος ήταν στατιστικά σημαντική.

Με απλά λόγια, οι πιο ικανοί συμμετέχοντες δεν κέρδιζαν απαραίτητα μεγαλύτερο σεβασμό επειδή διέθεταν υψηλότερες γνωστικές ικανότητες. Η αναγνώριση συνδεόταν με το πόσο αποτελεσματικά μπορούσαν να τις χρησιμοποιήσουν σε μια δραστηριότητα που αφορούσε ολόκληρη την ομάδα.

Γιατί άλλο είναι ο σεβασμός και άλλο η εξουσία

Η μελέτη εξετάζει μια θεωρία της εξελικτικής ψυχολογίας, γνωστή ως υπόθεση της συνεργατικής νοημοσύνης (Coalitional Intelligence Hypothesis).

Η θεωρία υποστηρίζει ότι η ανθρώπινη ευφυΐα ενδέχεται να εξελίχθηκε εν μέρει επειδή διευκόλυνε τη συνεργασία και την αντιμετώπιση κοινών δυσκολιών.

Για παράδειγμα, σε μια ομάδα ανθρώπων που έπρεπε να εξασφαλίσει τροφή ή να οργανώσει μια σύνθετη δραστηριότητα, εκείνος που μπορούσε να σχεδιάσει αποτελεσματικότερα τις κινήσεις της θα προσέφερε ένα σημαντικό πλεονέκτημα σε όλους.

Οι υπόλοιποι θα είχαν έτσι έναν λόγο να εκτιμούν τη γνώμη του και να του αναγνωρίζουν κύρος.

Εδώ βρίσκεται και η διάκριση ανάμεσα στην εξουσία που στηρίζεται στον φόβο και στην επιρροή που αποκτά κάποιος επειδή οι άλλοι αναγνωρίζουν τις ικανότητές του.

Στη δεύτερη περίπτωση, ο σεβασμός προσφέρεται οικειοθελώς. Οι άνθρωποι θεωρούν ότι αξίζει να ακούσουν ένα πρόσωπο επειδή οι γνώσεις και η κρίση του μπορούν να τους ωφελήσουν.

Η νορβηγική έρευνα προσφέρει αρχική εμπειρική υποστήριξη σε αυτή τη θεωρία, χωρίς να αποδεικνύει από μόνη της πώς εξελίχθηκε η ανθρώπινη νοημοσύνη.

Μπορούμε να αντιληφθούμε την εξυπνάδα κάποιου μέσα σε δύο λεπτά;

Το πείραμα έδωσε στους επιστήμονες τη δυνατότητα να εξετάσουν και μια δεύτερη πτυχή της ανθρώπινης κρίσης: πόσο καλά εκτιμούμε τις γνωστικές ικανότητες ενός ανθρώπου όταν τον γνωρίζουμε ελάχιστα.

Οι συμμετέχοντες δεν είχαν πρόσβαση στις πραγματικές βαθμολογίες των συνομιλητών τους. Μπορούσαν να βασιστούν μόνο στην απάντηση που άκουσαν και στον τρόπο με τον οποίο εκείνοι εξήγησαν τη συλλογιστική τους.

Παρά τον περιορισμένο χρόνο, οι εκτιμήσεις τους παρουσίασαν θετική συσχέτιση με τις πραγματικές επιδόσεις στο γνωστικό τεστ.

Το εύρημα υποδηλώνει ότι μια σύντομη συζήτηση γύρω από ένα συγκεκριμένο πρόβλημα μπορεί να δώσει κάποιες ενδείξεις για τις γνωστικές ικανότητες ενός ανθρώπου.

Δεν σημαίνει, βέβαια, ότι δύο λεπτά συζήτησης αρκούν για μια αξιόπιστη εκτίμηση της συνολικής ευφυΐας του. Στη συγκεκριμένη διαδικασία, οι συνομιλητές είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν πώς προσέγγισε ο άλλος ένα απαιτητικό πρόβλημα.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τη δουλειά και τις ανθρώπινες σχέσεις

Η διάκριση ανάμεσα στην κατοχή γνώσεων και στην αποτελεσματική αξιοποίησή τους έχει ενδιαφέρον και πέρα από το πανεπιστημιακό πείραμα.

Σε μια επαγγελματική ομάδα, για παράδειγμα, ένας εργαζόμενος μπορεί να διαθέτει σημαντική τεχνογνωσία, αλλά η συμβολή του να γίνεται περισσότερο αντιληπτή όταν βοηθά στην αντιμετώπιση μιας κοινής δυσκολίας.

Αντίστοιχα, σε μια παρέα ή μια συνεργασία, μια πρόταση μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερη βαρύτητα όταν προσφέρει μια εφαρμόσιμη λύση σε κάτι που απασχολεί περισσότερους ανθρώπους.

Πρόκειται για πιθανές εφαρμογές της ερευνητικής υπόθεσης, καθώς η συγκεκριμένη μελέτη δεν εξέτασε πραγματικούς εργασιακούς χώρους, φιλίες ή μακροχρόνιες ανθρώπινες σχέσεις.

Οι επιστήμονες εργάστηκαν με περιορισμένο δείγμα Νορβηγών φοιτητών, οι οποίοι αξιολόγησαν ο ένας τον άλλον έπειτα από μια σύντομη επαφή και την παρουσίαση ενός υποθετικού προβλήματος. Παράγοντες όπως η αυτοπεποίθηση, η άνεση στην ομιλία και η προσωπικότητα ενδέχεται επίσης να επηρέασαν τις εντυπώσεις τους.

Η έρευνα δεν αποδεικνύει ότι η επίλυση προβλημάτων προκαλεί από μόνη της μεγαλύτερο σεβασμό ούτε ότι αρκεί για να γίνει κάποιος ηγέτης.

Δείχνει, όμως, ότι στη συγκεκριμένη δοκιμασία η αναγνώριση της ευφυΐας συνδεόταν με την αξία που μπορούσε να προσφέρει η χρήση της στους άλλους, προσθέτοντας ένα νέο στοιχείο στην επιστημονική συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνεται το κοινωνικό κύρος.

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News