Το καρτούν του Όργουελ με τα κρυφά λεφτά της CIA

Αλεξάνδρα Παναγοπούλου

Ενα καρτούν για τα ζώα που επαναστατούν εναντίον του αφεντικού τους είχε έναν χρηματοδότη που δεν εμφανιζόταν στους τίτλους: τη CIA. Η «Φάρμα των Ζώων» του 1954, των Τζον Χάλας και Τζόι Μπάτσελορ, κρύβει πίσω από τα σχέδιά της μια ιστορία μυστικής χρηματοδότησης και πολιτικής παρέμβασης.

Η αφορμή για να την ξαναδούμε έρχεται από το Βρετανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου, το BFI. Η νέα αποκατάσταση της ταινίας σε 4K ξεκίνησε την πορεία της στις βρετανικές αίθουσες στις 23 Οκτωβρίου 2026. Στο επίκεντρο επιστρέφει έτσι μια διασκευή που απέκτησε τη δική της, εξαιρετικά οργουελική παρασκηνιακή ιστορία.

Η επανάσταση πέρασε από το φίλτρο του Ψυχρού Πολέμου

Στη νουβέλα του Τζορτζ Όργουελ, τα καταπιεσμένα ζώα μιας φάρμας διώχνουν τον άνθρωπο που τα εκμεταλλεύεται, με την ελπίδα ότι θα χτίσουν μια δικαιότερη κοινωνία. Σταδιακά, όμως, τα γουρούνια συγκεντρώνουν την εξουσία και η υπόσχεση της ισότητας μετατρέπεται σε καινούργια τυραννία. Η επανάσταση αποκτά τους δικούς της προνομιούχους.

Οπως τεκμηριώνει ο επιμελητής του BFI Τζεζ Στιούαρτ, η CIA συμμετείχε κρυφά στη χρηματοδότηση της κινηματογραφικής παραγωγής. Η εμπλοκή της δεν αναφερόταν στην οθόνη ή στη διαφημιστική εκστρατεία, ενώ σε μεγάλο βαθμό την αγνοούσαν ακόμη και άνθρωποι που εργάστηκαν στην ταινία. Η αλήθεια αποκαλύφθηκε πολλά χρόνια αργότερα.

Στο κλίμα του Ψυχρού Πολέμου, η σάτιρα της Ρωσικής Επανάστασης και της ανόδου του Στάλιν προσφερόταν για αντικομμουνιστική αξιοποίηση. Ομως το βιβλίο περιείχε και στοιχεία λιγότερο βολικά για τη συγκεκριμένη στόχευση. Σύμφωνα με την έρευνα του BFI, πλευρές που άγγιζαν την υποκρισία της Δύσης στις σχέσεις της με τη Σοβιετική Ρωσία υποβαθμίστηκαν ή αφαιρέθηκαν.

Το τέλος είχε τη δική του πολιτική αποστολή

Στις καθοριστικές παρεμβάσεις περιλαμβανόταν και το απαισιόδοξο τέλος του πρωτοτύπου. Οι αλλαγές που ζητούσαν οι χρηματοδότες διαμόρφωσαν μια διαφορετική κατάληξη, προσαρμοσμένη στις προπαγανδιστικές ανάγκες της εποχής. Η μεταφορά ενός βιβλίου στην οθόνη έγινε ταυτόχρονα και επιλογή του μηνύματος που θα έφτανε στους θεατές.

Αυτό δίνει στη «Φάρμα των Ζώων» ένα δεύτερο επίπεδο ανάγνωσης. Ο θεατής μπορεί να παρακολουθεί την ιστορία της εξουσίας μέσα στη φάρμα και, συγχρόνως, να αναρωτιέται ποια εξουσία επηρέασε την ίδια την αφήγηση. Ο αθέατος χρηματοδότης γίνεται μέρος της συζήτησης για ένα έργο αφιερωμένο στη χειραγώγηση.

Η αποκατάσταση επαναφέρει και την ευκαιρία να εκτιμηθεί η ίδια η τέχνη της ταινίας, πέρα από το παρασκήνιο της παραγωγής της. Το BFI έχει προγραμματίσει την κυκλοφορία της σε 4K UHD και Blu-ray στις 23 Νοεμβρίου 2026. Εβδομήντα και πλέον χρόνια μετά, το ερώτημα για το ποιος πληρώνει μια ιστορία και πόσο επηρεάζει τον τρόπο που τη βλέπουμε παραμένει ανοιχτό.

Διαβάστε επίσης: Η Φάρμα των Ζώων: Από την Ελπίδα στην Εξουσία

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News