Γιώργος Αυγερόπουλος στο pelop: «Η Ελλάδα κάνει τεράστιο λάθος με τις εξορύξεις»

Στην Αρκτική, το μόνιμα παγωμένο έδαφος λιώνει και υποχωρεί. Μαζί του καταρρέουν δρόμοι, κτίρια και εγκαταστάσεις που κατασκευάστηκαν πάνω του. Την ίδια ώρα, η τήξη ανοίγει νέους θαλάσσιους δρόμους και διευκολύνει την πρόσβαση σε κοιτάσματα ορυκτών καυσίμων. Η καταστροφή που απειλεί ολόκληρες κοινότητες αντιμετωπίζεται από κράτη και εταιρείες ως νέα επενδυτική και γεωπολιτική ευκαιρία.

Αυτή η αντίφαση βρίσκεται στον πυρήνα του «Mankind’s Folly – Η ύβρις της ανθρωπότητας», της τελευταίας ταινίας του Γιώργου Αυγερόπουλου. Βρίσκεται και στον πυρήνα της συνέντευξής του στο pelop.gr, στην οποία ο δημοσιογράφος και δημιουργός ντοκιμαντέρ μιλά ευθέως για το πετρελαϊκό λόμπι, τις πολιτικές ηγεσίες που χρηματοδοτούνται από αυτό, τις εταιρείες που προσπαθούν να διατηρήσουν παγωμένο το έδαφος κάτω από τις εγκαταστάσεις τους για να συνεχίσουν τις εξορύξεις και ένα οικονομικό σύστημα που απαιτεί αδιάκοπη ανάπτυξη πάνω σε έναν πλανήτη με πεπερασμένους πόρους.

Ο Γιώργος Αυγερόπουλος χαρακτηρίζει «τεράστιο λάθος» την προώθηση εξορύξεων υδρογονανθράκων στις ελληνικές θάλασσες και αναφέρεται ειδικά στο Ιόνιο και στην Ελληνική Τάφρο. Καταγγέλλει το χρηματιστήριο άνθρακα ως «ξέπλυμα» και «κολυμπήθρα» των μεγάλων εταιρειών, κατονομάζει τον Ντόναλντ Τραμπ, τον Βλαντίμιρ Πούτιν και εκπροσώπους της τεχνολογικής και οικονομικής ελίτ και ασκεί κριτική στους δημοσιογράφους που εξακολουθούν να παρουσιάζουν ως «φυσικές» καταστροφές φαινόμενα τα οποία συνδέονται με την ανθρώπινη δραστηριότητα.

Σημειώνεται πως  το ντοκιμαντέρ «Mankind’s Folly» θα προβληθεί την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου, στις 21:00, στο πλαίσιο των Μαρκατίων 2026. Η προβολή θα πραγματοποιηθεί στον υπαίθριο χώρο της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αχαΐας, στη συμβολή των οδών Υψηλάντου και Γεροκωστοπούλου, σε συνεργασία με την Οικολογική Κίνηση Πάτρας.

Η ύβρις της ανθρωπότητας

Για την κλιματική κρίση δεν μας λείπει πλέον η γνώση. Ποιο πολιτικό και οικονομικό συμφέρον μετατρέπει αυτή τη γνώση σε διαρκή αναβολή; Ποιος κερδίζει από τον χρόνο που χάνεται;

Οι άνθρωποι που δεν θέλουν να αλλάξει απολύτως τίποτα. Αυτή είναι η πολύ μεγάλη οικονομική και πολιτική ελίτ του πλανήτη.

Όσοι αφελώς συντάσσονται με τη λογική «έλα μωρέ, δεν γίνεται τίποτα, δεν τρέχει τίποτα, έτσι κάνει ο πλανήτης, ο πλανήτης αναπνέει» και με όλα αυτά τα ανακριβή και χαζά που ακούμε, αρνούνται την πραγματικότητα. Οι άνθρωποι αυτοί, άθελά τους, συντάσσονται με τους πιο πλούσιους και δυνατούς του πλανήτη, οι οποίοι δεν θέλουν να αλλάξει απολύτως τίποτα.

Συντάσσονται με το λόμπι των ορυκτών καυσίμων, με το «drill, baby, drill» του Τραμπ και με τον στρατηγικό στόχο του Πούτιν να εξορυχθούν οι φυσικοί πόροι της Αρκτικής.

Υπάρχουν άνθρωποι που πραγματικά δεν θέλουν να αλλάξει απολύτως τίποτα, επειδή βγάζουν πάρα πολλά λεφτά από αυτό. Είναι το πετρελαϊκό λόμπι και οι πολιτικοί που πολλές φορές χρηματοδοτούνται από αυτό.

Στην Αρκτική, η τήξη των πάγων και του παγωμένου εδάφους ανοίγει νέους θαλάσσιους δρόμους και πρόσβαση σε κοιτάσματα. Τι λέει για το παγκόσμιο σύστημα το γεγονός ότι αντιμετωπίζει την καταστροφή που προκαλεί ως νέα επενδυτική και γεωπολιτική ευκαιρία;

Είναι πραγματικά η επιτομή της ύβρεως της ανθρωπότητας. Βλέπεις τι γίνεται, όλα τα σημάδια είναι εκεί, βλέπεις ότι ο πλανήτης υπερθερμαίνεται. Υπάρχουν οι προειδοποιήσεις και οι μελέτες των επιστημόνων, τα αποτελέσματα των οποίων είναι πραγματικά τρομακτικά. Και εσύ σε όλο αυτό βλέπεις την ευκαιρία να βγάλεις περισσότερα χρήματα.

Αυτό που αναφέρετε είναι απλώς ένα παράδειγμα. Δεν μπορούμε να το χαρακτηρίσουμε διαφορετικά από την απόλυτη αλαζονεία του ανθρώπινου είδους. Αυτή η αλαζονεία και η δίψα για περισσότερο κέρδος, για να βγουν από παντού χρήματα, είναι αυτό που μας φέρνει κάθε ημέρα που περνάει πιο κοντά στο χείλος της καταστροφής.

Δεν έχουμε μάθει τίποτα από τις τραγωδίες για την αλαζονεία και την ύβρη;

Όχι, απολύτως τίποτα δεν έχουμε μάθει. Και κάποια στιγμή, ξέρετε, μετά την ύβρη έρχεται η νέμεση.

Το θέμα είναι ότι η νέμεση θα είναι εξαιρετικά σκληρή. Είναι πραγματικά εντυπωσιακό ότι το ευφυέστερο είδος του πλανήτη σχεδιάζει αυτή τη στιγμή την ίδια του την καταστροφή. Αν το σκεφτεί κάποιος, χρειάζονται τεράστιες ποσότητες αλαζονείας για να λέμε ότι μπορούμε να συνεχίσουμε να κάνουμε ακριβώς ό,τι κάνουμε.

Να απελευθερώνουμε όλο και μεγαλύτερες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα, μεθανίου και άλλων αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα και ταυτόχρονα να συνεχίσουμε να ζούμε όπως ζούμε.

Είναι φοβερό το γεγονός ότι δεν έχουμε καταλάβει, και αυτό λείπει πραγματικά από τον δημόσιο διάλογο, πως το μοντέλο με το οποίο έχουμε οργανώσει τις κοινωνίες μας είναι αυτό που μας φέρνει στο χείλος της καταστροφής. Όλα όσα συζητάμε ακουμπούν στο ίδιο το μοντέλο. Είναι τόσο βαθύ.

Δηλαδή στον καπιταλισμό, να το πούμε. Στον τρόπο με τον οποίο έχουμε οργανώσει τις κοινωνίες μας, στον τρόπο με τον οποίο καταναλώνουμε, παράγουμε και εξορύσσουμε όλο και περισσότερο, μέσα στο εξαιρετικά λανθασμένο μοντέλο της αέναης ανάπτυξης.

Πιστεύουμε ότι οι οικονομίες μας μπορούν να αναπτύσσονται κάθε χρόνο, συνεχώς και συνεχώς και συνεχώς, πάνω σε έναν πλανήτη με πεπερασμένους πόρους. Μαθηματικά δεν βγαίνει. Αυτό πρέπει να καταλάβει ο κόσμος. Θα έπρεπε ήδη να έχει αρχίσει να απαιτεί από τους ηγέτες του κάτι γι’ αυτό. Δεν μπορείς να συνεχίσεις να παράγεις και να αναπτύσσεσαι συνεχώς πάνω σε έναν πλανήτη με πεπερασμένους πόρους.

Οι πετρελαϊκές εταιρείες προσαρμόζουν τις εγκαταστάσεις τους στις νέες συνθήκες για να συνεχίσουν τις εξορύξεις. Το κράτος εξακολουθεί να λειτουργεί ως ελεγκτής τους ή έχει μετατραπεί σε διαχειριστή των κινδύνων που αναλαμβάνουν;

Ακόμη και η διαχείριση του κινδύνου είναι ένας ρόλος που το κράτος δεν θέλει να παίξει. Ο σύγχρονος νεοφιλελευθερισμός, ο οποίος έχει επικρατήσει στις κοινωνίες σχεδόν όλου του κόσμου, προστάζει ότι το κράτος δεν πρέπει να έχει ούτε περίπτερο, πόσο μάλλον ελεγκτικούς μηχανισμούς απέναντι στις πετρελαϊκές εταιρείες.

Αυτό που κάνουν σήμερα οι πετρελαϊκές εταιρείες στην Αρκτική είναι επίσης η επιτομή της ύβρεως της ανθρωπότητας και της αποτυχίας της να συνειδητοποιήσει τι συμβαίνει.

Το μονίμως παγωμένο έδαφος, το permafrost, λιώνει και καταρρέει, συμπαρασύροντας ό,τι έχει χτιστεί πάνω του, μαζί και τις εγκαταστάσεις των εταιρειών ορυκτών καυσίμων. Αντί να χτυπήσει ένα τεράστιο καμπανάκι σε όλους, οι πετρελαϊκές εταιρείες έχουν βρει τρόπο να διατηρούν το permafrost παγωμένο κάτω από τις εγκαταστάσεις τους.

Τοποθετούν ειδικές συσκευές που ονομάζονται thermosyphons. Τραβούν τη θερμότητα από το υπέδαφος και τη διοχετεύουν στην ατμόσφαιρα, ώστε να κρατούν το permafrost παγωμένο και σκληρό όσο γίνεται περισσότερο, για να αντέχει τις βαριές εγκαταστάσεις τους. Και έτσι οι πετρελαϊκές εταιρείες συνεχίζουν την ίδια δραστηριότητα που ευθύνεται για το λιώσιμο του permafrost. Είναι πραγματικά οξύμωρο και ανόητο.

Έχουμε δει μια τεράστια πλατφόρμα, η οποία μεταφερόταν διά ξηράς για να τοποθετηθεί σε συγκεκριμένο σημείο, να καταρρέει επειδή υποχώρησε το permafrost κάτω από τον παγωμένο δρόμο στον οποίο κινούνταν. Βλέπεις ένα τεράστιο ανθρώπινο δημιούργημα να καταρρέει με πάταγο στο έδαφος.

Αυτό θα έπρεπε να μας κρατήσει σε εγρήγορση και να ανάψει όλα τα λαμπάκια του συναγερμού. Ο άνθρωπος, όμως, εφευρίσκει τρόπους για να παρακάμπτει τα προβλήματα. Κλείνει τα μάτια ή βάζει το κεφάλι στην άμμο σαν τη στρουθοκάμηλο και κάνει πως τα προβλήματα δεν υπάρχουν.

Το permafrost έπαιξε καθοριστικό ρόλο και στην καταστροφή στο Νεπάλ. Στην αρχή κυκλοφόρησε η είδηση ότι κατέρρευσε ένας παγετώνας. Οι μελέτες που δημοσιεύθηκαν στη συνέχεια έδειξαν ότι κατέρρευσε ένα μεγάλο κομμάτι του βουνού, επειδή έλιωσε το permafrost που συγκρατούσε τα πετρώματα. Έφυγε ολόκληρο το βουνό, συμπαρασύροντας τον παγετώνα που βρισκόταν πάνω του.

Έτσι αντιλαμβανόμαστε το μέγεθος των καταστροφών που θα κληθούμε να παρακολουθήσουμε από εδώ και στο εξής. Είναι τρομακτικές οι καταστροφές που έρχονται.

Με τον τρόπο με τον οποίο συνεχίζουμε να ζούμε ως ανθρωπότητα, πιέζουμε τα συστήματα της Γης προς την κατάρρευσή τους. Και αν τα συστήματα της Γης καταρρεύσουν, τότε οποιοσδήποτε πόλεμος, οποιαδήποτε γενοκτονία και οποιαδήποτε συμφορά έχει γνωρίσει η ανθρωπότητα σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας της δεν θα είναι τίποτα μπροστά σε αυτό που θα ζήσουμε.

Το χρήμα μιλάει και τελείωσε

Παρά τις προειδοποιήσεις, κάποιοι χαρακτηρίζουν μη ρεαλιστική την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, ενώ αντιμετωπίζουν την εγκατάλειψη οικισμών και τη μετεγκατάσταση πληθυσμών ως αναπόφευκτες. Ποιος διαθέτει την εξουσία να αποφασίζει τι θεωρείται ρεαλιστικό;

Το χρήμα είναι αυτό που μιλάει. Και δυστυχώς βλέπουμε ότι το χρήμα μετράει περισσότερο από τις ψήφους.

Δεν έχει σημασία αν έχεις μια δεξιά κυβέρνηση, μια αριστερή κυβέρνηση, μια κυβέρνηση Εργατικών ή Συντηρητικών, Δημοκρατικών ή Ρεπουμπλικανών. Το χρήμα είναι αυτό που μιλάει και τελείωσε.

Οι άνθρωποι που λένε ότι δεν είναι ρεαλιστική η αποσύνδεσή μας από τα ορυκτά καύσιμα είναι ακριβώς οι ίδιοι άνθρωποι που τρίβουν τα χέρια τους για τα πολλά δολάρια ή ευρώ που θα τους φέρουν οι εξορύξεις πετρελαίου. Είναι μια εξαιρετικά κοντόφθαλμη λογική. Κανονικά, τα ορυκτά καύσιμα θα έπρεπε να έχουν εγκαταλειφθεί χθες.

Η Ελλάδα κάνει ένα τεράστιο λάθος αυτή τη στιγμή, βάζοντας μπροστά την εξόρυξη υδρογονανθράκων από τις θάλασσές της. Και μάλιστα σε εξαιρετικά δύσκολες περιοχές, με πολύ μεγάλα βάθη και έντονη σεισμική δραστηριότητα, μέσα στην Ελληνική Τάφρο και στο Ιόνιο. Γίνεται επίσης πάρα πολύ καθυστερημένα.

Αυτή τη στιγμή βιώνουμε το τέλος των ορυκτών καυσίμων με κρότο, με πολέμους. Και νομίζω πως αυτό θα εξακολουθήσει να συμβαίνει μέχρι τη στιγμή που οι εταιρείες θα βρουν έναν άλλον τρόπο για να βγάζουν τα ίδια ή ακόμη περισσότερα χρήματα.

Από τη στιγμή που αυτός ο τρόπος δεν έχει βρεθεί, θα συνεχίσουν να κάνουν αυτό που ξέρουν να κάνουν καλά. Τα καλύτερα μυαλά που απασχολούν αυτές οι εταιρείες κάνουν σήμερα μελέτες για το πώς θα εξορύξουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο από βάθος 3.000 μέτρων. Πρόκειται προφανώς για ένα δύσκολο τεχνολογικό επίτευγμα.

Θα μπορούσαν να ασχολούνται με το πώς θα κατασκευαστεί η super-duper μπαταρία, η οποία θα διαρκεί πάρα πολύ, θα κοστίζει λίγο, θα μπορεί να ανακυκλώνεται εύκολα, δεν θα διαλύει το περιβάλλον και δεν θα κατασκευάζεται από υλικά των οποίων η εξόρυξη βλάπτει τις τοπικές κοινότητες.

Αυτό δεν συμβαίνει. Δεν έχουμε καταλάβει ότι ζούμε υπό deadline. Αυτό είναι το πρόβλημα.

Όταν η ανθρωπότητα καταλαβαίνει ότι ζει υπό deadline, κάτι κάνει. Στην πρόσφατη επιδημία του κορονοϊού βρεθήκαμε όλοι μπροστά σε κάτι εντελώς άγνωστο. Άνθρωποι πέθαιναν, δεν ξέραμε τι ακριβώς ήταν. Τα καλύτερα μυαλά της ανθρωπότητας κάθισαν, σκέφτηκαν και βρήκαν ένα εμβόλιο. Κακό, καλό, πρόχειρο, ξεπρόχειρο, κάτι έγινε.

Υπάρχει και ένα φρικτό παράδειγμα: ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος, όταν όλα τα στρατόπεδα έψαχναν να βρουν το υπερόπλο που θα εξολοθρεύσει τον αντίπαλο. Τα καλύτερα μυαλά της ανθρωπότητας δούλεψαν για να βρεθεί η ατομική βόμβα.

Δεν έχουμε καταλάβει πού μας οδηγεί έως το τέλος του αιώνα αυτό που βιώνουμε σήμερα. Επειδή δεν το καταλαβαίνουμε, συνεχίζουμε να κάνουμε ακριβώς ό,τι κάνουμε. Αυτή τη στιγμή θα έπρεπε να μιλάμε για το ποιο νέο σύστημα θα οργανώσει τις κοινωνίες μας, τον τρόπο με τον οποίο παράγουμε και τον τρόπο με τον οποίο καταναλώνουμε. Αυτό θα έπρεπε να είναι η κουβέντα. Πρέπει να το συζητάμε κάθε ημέρα.

Πώς μπορεί να υπάρξει δίκαιη μετάβαση όταν τα οικονομικά βάρη καταλήγουν συνήθως στους πολίτες, ενώ τα κέρδη και οι κρατικές ενισχύσεις παραμένουν στις εταιρείες; Μπορεί μια κλιματική πολιτική να πετύχει όταν βιώνεται ως ακόμη μία μορφή ανισότητας;

Έτσι είναι, ακριβώς όπως το λέτε. Έτσι ακριβώς βιώνεται.

Ό,τι έχει ανακοινωθεί μέχρι σήμερα στο υψηλότερο επίπεδο ηγεσίας, είτε στην Ευρώπη είτε στην Αμερική, στην Κίνα, στη Ρωσία ή οπουδήποτε αλλού, έχει να κάνει με ημίμετρα. Φτάσαμε στη γελοιότητα του πλαστικού καλαμακίου.

Όταν ο κόσμος ακούει τις φράσεις «κλιματική κρίση» και «μέτρα», λέει: «Άλλη μία φορά θα πληρώσω εγώ τώρα; Δεν υπάρχει περίπτωση».

Βρισκόμαστε στην ανοησία του χρηματιστηρίου άνθρακα, το οποίο είναι ένα ξέπλυμα των μεγάλων εταιρειών. Αυτό συμβαίνει. Είναι μια ωραία κολυμπήθρα για να ξεπλένουν τις αμαρτίες τους.

Ανάλογα με το πόσο ρυπαίνουν, μπορούν να αγοράσουν μονάδες άνθρακα από το χρηματιστήριο και να λένε ότι εξισορροπούν το αποτύπωμά τους. Οι άνθρωποι που υποστηρίζουν σθεναρά το υπάρχον σύστημα, τον καπιταλισμό δηλαδή, λένε ότι ο πλανήτης θα σωθεί με τα χρήματα. Ο πλανήτης δεν θα σωθεί ποτέ με τα χρήματα.

Πρέπει να καταλάβουμε ότι έχουμε κάνει ένα τεράστιο λάθος. Πρέπει να σταματήσουμε αυτό που κάνουμε και να εφεύρουμε κάτι καλύτερο. Δεν θα είναι καθόλου εύκολο για όλους μας.

Θα μου πείτε τώρα: «Αυτό δεν είναι μεγάλη ουτοπία; Έχουμε μεγαλώσει μέσα σε αυτό το σύστημα». Και εδώ θα πω όχι, δεν είναι ουτοπία. Τα συστήματα δεν είναι γραμμένα στην πέτρα. Πριν από τον καπιταλισμό υπήρχε κάτι άλλο.

Υπάρχουν πολύ σοβαρές μελέτες επιστημόνων και πανεπιστημίων που λένε ότι πρέπει να περάσουμε στη φάση του degrowth, της αποανάπτυξης. Να παράγουμε λιγότερο, να καταναλώνουμε λιγότερο, να δουλεύουμε λιγότερο και ταυτόχρονα να εγγυόμαστε την επιβίωση του καθενός πάνω σε αυτόν τον πλανήτη.

Τα μοντέλα τους βγαίνουν. Δεν υπάρχει ούτε η πολιτική βούληση ούτε η δική μας δύναμη να πάμε κόντρα στη δύναμη των ισχυρών.

Η κλιματική κρίση απαιτεί αποφάσεις σε πολύ μικρότερο χρόνο από εκείνον που έχουμε συνηθίσει. Πώς μπορούν να ληφθούν χωρίς να οδηγηθούμε σε αποφάσεις που δεν θα έχουν κοινωνικό έλεγχο και δημοκρατική νομιμοποίηση;

Δεν νομίζω ότι αυτό θα γίνει ποτέ από την κορυφή. Θα πρέπει να αρχίσει από τη βάση, όταν οι άνθρωποι καταλάβουν πια ότι η ζωή τους γίνεται αβίωτη. Όταν αρχίσουν οι άνθρωποι να πεθαίνουν.

Αυτή τη στιγμή, η πολιτική και οικονομική ελίτ όλου του πλανήτη κάνει πολέμους και παράγει όπλα. Σε αυτό το σημείο βρισκόμαστε.

Οι συζητήσεις περί κλιματικής κρίσης και όλα αυτά που λέμε τώρα μεταξύ μας έχουν φύγει τελείως από το τραπέζι, από την οπτική τους, από την ατζέντα τους. Ο άνθρωπος με τη μεγαλύτερη εξουσία στον κόσμο, ο Ντόναλντ Τραμπ, δεν πιστεύει καν στην κλιματική κρίση. Στην Ευρώπη αναδύονται ακροδεξιά κόμματα που κινούνται στην ίδια κατεύθυνση.

Δεν υπάρχει καμία ελπίδα αν περιμένουμε από αυτούς. Η ελπίδα βρίσκεται στη βάση, σε όλους εμάς. Όταν δούμε τις ζωές μας και την καθημερινότητά μας να καταστρέφονται, όταν δεν μπορούμε πλέον να ζήσουμε στον τόπο μας, όταν άνθρωποι ξεριζώνονται από τα σπίτια τους και σηκώνονται να φύγουν, κάτι που ήδη συμβαίνει, τότε θα πρέπει να αρχίσουμε να πιέζουμε τις πολιτικές ηγεσίες και να επιλέγουμε ηγέτες με βάση αυτό.

Τα οικοσυστήματα πρέπει να αποκτήσουν νομική υπόσταση. Να έχουν, δηλαδή, δικαιώματα. Αν κάποιος σκοτώσει ένα οικοσύστημα, του βάλει φωτιά ή το μολύνει, πρέπει να κατηγορείται με βαριές κατηγορίες για ecocide, για οικοκτονία. Αυτό έχει ήδη συμβεί σε ορισμένες χώρες.

Πρέπει επίσης να αναβιώσουμε τα οικοσυστήματα που έχουν πεθάνει. Στο Μεντεγίν της Κολομβίας, όπου έβραζαν τα καλοκαίρια, αποφάσισαν να φυτέψουν 800.000 δέντρα και δύο εκατομμύρια φυτά. Η θερμοκρασία έπεσε κατά δύο έως τρεις βαθμούς Κελσίου.

Τέτοιου είδους πράγματα πρέπει να γίνουν. Ταυτόχρονα, πρέπει να βγούμε από αυτή την αδιέξοδη ιδέα της αέναης ανάπτυξης.

Βλέπεις, για παράδειγμα, περιοχές της Ανδαλουσίας που πλήττονται τρελά από την ξηρασία και έχουν τη μεγαλύτερη συγκέντρωση πισίνων στην Ευρώπη. Υπάρχουν 85.000 υπαίθριες πισίνες, επειδή ο τουρισμός πρέπει να πηγαίνει καλά και ο τουρίστας πρέπει να έχει πισίνα για να κάνει μπάνιο.

Στην ίδια περιοχή καλλιεργούνται υποτροπικές καλλιέργειες που απαιτούν τεράστιες ποσότητες νερού, επειδή κάποιοι έπεισαν τους αγρότες ότι θα βγάλουν τρομερά λεφτά και ότι ολόκληρη η Ευρώπη θα αγοράζει μάνγκο και αβοκάντο από αυτούς.

Δεν έχουμε νερό; Δεν πειράζει, θα πάρουμε από τη θάλασσα, θα βάλουμε εργοστάσια αφαλάτωσης, τα οποία καταστρέφουν τη χλωρίδα και την πανίδα της θάλασσας.

Όλο αυτό είναι ένα λάθος μοντέλο. Όσο γρηγορότερα το συνειδητοποιήσουμε, τόσο μεγαλύτερες πιθανότητες έχουν τα παιδιά μας και τα παιδιά των παιδιών μας να ζήσουν καλά σε αυτόν τον πλανήτη. Αυτή την υποχρέωση έχουμε.

Και πληρώνει τα σπασμένα

Γιατί ένα ζήτημα τέτοιας κλίμακας δεν επηρεάζει ακόμη την εκλογική συμπεριφορά όσο θα περίμενε κανείς; Γιατί η πολιτική αδυνατεί να εκπροσωπήσει εκείνους που δεν ψηφίζουν σήμερα, τις επόμενες γενιές που θα πληρώσουν τις σημερινές αποφάσεις;

Επειδή το μοντέλο που έχει επικρατήσει είναι το νεοφιλελεύθερο μοντέλο. Στην οπτική του δεν υπάρχουν όλα αυτά που συζητάμε τώρα. Υπάρχει μόνο ανάπτυξη κάθε χρόνο.

Καμία οικονομία και κανένα μέγεθος δεν μπορούν να αναπτύσσονται συνεχώς κατά 3%. Με απλά μαθηματικά, μια οικονομία που αναπτύσσεται διαρκώς διπλασιάζεται, στη συνέχεια γίνεται τετραπλάσια και στο τέλος οδηγείται στο άπειρο. Δεν γίνεται. Δεν μπορεί.

Τα αποθέματα γλυκού νερού που έχει ο πλανήτης είναι δεδομένα. Το γλυκό νερό αποτελεί περίπου το 3% του νερού του πλανήτη. Με αυτό μπορούμε να ζήσουμε. Δεν μπορούμε να παράξουμε νερό. Τελεία. Δεν μπορούμε.

Η λογική θα έλεγε ότι πρέπει να αναπτυσσόμαστε με βάση τα διαθέσιμα υδάτινα αποθέματα. Αυτό δεν συμβαίνει.

Ο Θεός αυτή τη στιγμή είναι το χρήμα. Πρέπει να βγάζουμε περισσότερα χρήματα κάθε χρόνο. Πώς θα βγάζουμε περισσότερα χρήματα; Αναπτύσσοντας συνεχώς τον τουρισμό.

Μα είναι υπερκορεσμένος. Οι περιοχές πλήττονται από ξηρασία. Δεν πειράζει, θα βάλουμε εργοστάσια αφαλάτωσης.

Πρέπει να εξορύξουμε περισσότερα ορυκτά καύσιμα. Λιώνει το permafrost; Δεν πειράζει, θα δούμε τι θα κάνουμε. Θα βάλουμε συστήματα από κάτω.

Αυτή είναι η ιδέα: πρέπει συνεχώς να παράγουμε περισσότερο, πρέπει να αναπτυσσόμαστε περισσότερο. Είναι ακριβώς η λειτουργία του καρκίνου. Είναι η νοοτροπία του καρκίνου.

Οι άνθρωποι που λένε ότι το ανθρώπινο είδος είναι ο καρκίνος στο σώμα του πλανήτη έχουν απόλυτο δίκιο. Η διαφορά είναι ότι ο πλανήτης δεν θα πεθάνει. Ο πλανήτης κάποια στιγμή θα γίνει τέτοιος ώστε ο άνθρωπος να μην μπορεί να ζήσει πάνω του.

Και η μεγάλη οικονομική και τεχνολογική ελίτ —μιλάω για τον Μασκ, τον Τιλ, την Palantir και όλους τους μεγάλους τεχνοκαπιταλιστές— δεν σκέφτεται τη ζωή στη Γη. Σκέφτεται τη δική της ζωή, όχι τη ζωή στη Γη. Ετοιμάζει άλλους πλανήτες για μετοίκηση.

Η μόνη αισιοδοξία που τρέφω βρίσκεται στον ίδιο τον κόσμο. Ο κόσμος, όμως, πρέπει να καταλάβει ακριβώς τι συμβαίνει και να μην κοιτάζει την αποψάρα της κυρίας Τασίας και του κυρίου Γιώργου στο Facebook.

Ποια ευθύνη έχουν οι δημοσιογράφοι;

Τεράστια ευθύνη. Οι καταστροφές που οφείλονται στην κλιματική κρίση παρουσιάζονται ως «φυσικές καταστροφές». Δεν τονίζεται το γεγονός ότι εμείς τις έχουμε προκαλέσει.

Από τη Βιομηχανική Επανάσταση έχουμε αλλάξει τα πάντα ταχύτατα. Μέσα σε 140 χρόνια έχουμε αυξήσει τη θερμοκρασία περισσότερο απ’ όσο σε εκατομμύρια χρόνια.

Στο Fairbanks της Αλάσκας, για παράδειγμα, η θερμοκρασία αυξήθηκε κατά εννέα βαθμούς Κελσίου μέσα στα τελευταία 12.000 χρόνια. Το ένα τρίτο αυτής της αύξησης, δηλαδή τρεις βαθμοί Κελσίου, καταγράφηκε από το 1970 και μετά. Κατά τη διάρκεια της δικής μου ζωής.

Αυτό το βλέπουμε και στη Μεσόγειο, η οποία είναι η δεύτερη ταχύτερα θερμαινόμενη περιοχή του πλανήτη μετά την Αρκτική. Οι αλλαγές συμβαίνουν πλέον κατά τη διάρκεια της ζωής ενός ανθρώπου. Είναι εύκολα αντιληπτές. Υπάρχουν άνθρωποι που μεγάλωσαν με ένα κλίμα Α και αυτή τη στιγμή ζουν με ένα κλίμα Β.

Στο «Inferno» στρέφεστε στη Μεσόγειο, όπου έχουμε κλιματική πίεση, εξορύξεις, μαζικό τουρισμό και μεγαλύτερο ανταγωνισμό για το νερό. Πρόκειται για σύγκρουση ανάμεσα στην ανάπτυξη και στο περιβάλλον ή, βαθύτερα, για σύγκρουση γύρω από το ποιος έχει το δικαίωμα να ορίζει τι σημαίνει ανάπτυξη και ποιες απώλειες θεωρούνται αποδεκτές;

Δεν έχουμε καταλάβει την έκταση και το μέγεθος του φαινομένου. Ακούμε συνεχώς ότι είχαμε τον θερμότερο Φεβρουάριο, τον θερμότερο Μάρτιο, τον θερμότερο Ιούλιο, τον θερμότερο Αύγουστο και πάει λέγοντας.

Κάθε φορά ακούμε ότι έσπασε το ένα ρεκόρ, έσπασε το άλλο ρεκόρ. Σπάει το ένα, σπάει το άλλο, ωραία. Δεν υπάρχει, όμως, η συνειδητοποίηση ότι εμείς τα προκαλούμε όλα αυτά, με τον τρόπο με τον οποίο έχουμε χτίσει τις ίδιες μας τις ζωές, την οικονομία και τις κοινωνίες μας. Αυτό είναι το ζήτημα.

Η Μάλαγα έχει τα περισσότερα γήπεδα γκολφ στην Ευρώπη. Για να παραμένουν πράσινα, καταναλώνουν την ίδια ποσότητα νερού που θα κατανάλωνε μια πόλη 480.000 κατοίκων επί έναν χρόνο. Αντιλαμβάνεστε ότι το μοντέλο είναι στρεβλό, είναι λάθος.

Υπάρχει τεράστιο πρόβλημα και, αν δεν αλλάξουμε μοντέλο, δεν θα βγούμε ζωντανοί. Πρέπει να αρχίσουμε να το συζητάμε και να το λέμε.

Ακούω συχνά το «there is no alternative». Δεν είναι έτσι. Πρέπει να εφεύρουμε κάτι καινούργιο. Δεν πρέπει να επιστρέψουμε σε παλιές λύσεις. Πρέπει να εφεύρουμε κάτι.

Αν οι επιστήμονες πουν «κοιτάξτε, φτιάχνεται ο καπιταλισμός, θα αλλάξουμε ένα, δύο, πέντε, δεκαπέντε πράγματα και μπορεί να λειτουργήσει», να το συζητήσουμε. Το ερώτημα είναι αν φτιάχνεται αυτό το σύστημα. Γιατί υπάρχει βαθιά ριζωμένη στο μυαλό των ανθρώπων η πεποίθηση ότι ο πλανήτης, αν είναι να σωθεί, θα σωθεί μόνο με τα χρήματα.

Η μικρομεσαία τάξη που καλείται να πληρώσει το κόστος ούτε γήπεδα γκολφ χρησιμοποιεί ούτε πισίνες διαθέτει.

Και πληρώνει τα σπασμένα. Ακριβώς.

Αν συνεχίσουμε με τον ίδιο τρόπο, πριν το περιβάλλον γίνει τελείως αβίωτο για όλους, οι πρώτοι που θα την πληρώσουν θα είναι οι πολύ φτωχοί σε όλο τον πλανήτη. Οι άνθρωποι που δεν μπορούν να αντιδράσουν και δεν έχουν διέξοδο.

Ο Ζούκερμπεργκ, διαβάζω, έχει φτιάξει ένα καταφύγιο για να προστατεύεται από τις κλιματικές καταστροφές και από έναν ενδεχόμενο πυρηνικό όλεθρο. Ο κύριος Γιάννης απέναντι, στον Νέο Κόσμο όπου μένω εγώ, δεν έχει αυτή τη δυνατότητα.

Θα ανοίξει το κλιματιστικό του και θα προσπαθήσει να αντέξει ένα καλοκαίρι με 50 βαθμούς Κελσίου. Και εδώ έρχεται η άγνοια των ανθρώπων: «Εντάξει, θα τη βγάλουμε. Θα ανοίξω το κλιματιστικό».

Διάβαζα κάτι τέτοιο κάτω από μια είδηση για μια περιοχή της Ινδίας, όπου η θερμοκρασία είχε ξεπεράσει τους 50 βαθμούς. Είχε φτάσει σε τέτοιο σημείο, ώστε τα πουλιά έπεφταν από τον ουρανό την ώρα που πετούσαν και κατέληγαν στις στέγες των σπιτιών.

Κάποιος έγραφε στα σχόλια: «Δεν πειράζει, έτσι γίνεται, εγώ θα ανοίγω το κλιματιστικό». Δεν μπορεί να σκεφτεί ότι δεν θα υπάρχει ηλεκτρικό δίκτυο που να αντέξει όλη αυτή τη ζήτηση.

Η φτωχή και η μεσαία τάξη θα είναι οι πρώτες που θα βιώσουν τις επιπτώσεις ενός περιβάλλοντος το οποίο θα γίνει ανυπόφορο, με μια δραματική μείωση της ποιότητας της ζωής τους.

Αυτό δεν αφορά μόνο τη δική μας γενιά. Θα το ζήσουν σίγουρα τα παιδιά μας και τα παιδιά των παιδιών μας. Αυτό ακριβώς πρέπει να παλέψουμε.

Και όταν ο κόσμος πηγαίνει στην κάλπη, πρέπει να επιλέγει τους ανθρώπους που έχουν στο μυαλό τους πρώτα το οικοσύστημα και όχι τα λεφτά.

Η προβολή στα Μαρκάτια 2026

Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου | 21:00
Υπαίθριος χώρος Εφορείας Αρχαιοτήτων Αχαΐας
Υψηλάντου και Γεροκωστοπούλου

Προβολή του ντοκιμαντέρ «Mankind’s Folly – Η ύβρις της ανθρωπότητας» του Γιώργου Αυγερόπουλου, σε συνεργασία με την Οικολογική Κίνηση Πάτρας.

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News