Γκάντι Άιζενκοτ: Ο στρατηγός που θέλει να εκτοπίσει τον Νετανιάχου – Οι οικογενειακές απώλειες και το σκληρό στρατιωτικό παρελθόν

Ο Γκάντι Άιζενκοτ δεν διαθέτει τη ρητορική άνεση του Μπενιαμίν Νετανιάχου ούτε την εικόνα ενός πολιτικού που κινείται με ευκολία στους διαδρόμους της εξουσίας. Με αυστηρή φυσιογνωμία, συγκρατημένη παρουσία και μια οικογενειακή τραγωδία που συνδέθηκε άμεσα με τον πόλεμο στη Γάζα, ο πρώην αρχηγός του ισραηλινού στρατού επιχειρεί να διεκδικήσει την πρωθυπουργία, προβάλλοντας ένα διαφορετικό προφίλ από εκείνο του επί χρόνια κυρίαρχου της ισραηλινής πολιτικής σκηνής.

Η προσωπική του διαδρομή, ωστόσο, δεν είναι η μοναδική παράμετρος που καθορίζει την πολιτική του ταυτότητα. Πίσω από την εικόνα του μετριοπαθούς αντιπάλου του Νετανιάχου βρίσκεται ένας στρατιωτικός με σημαντικό ρόλο σε επιχειρήσεις που έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, ιδιαίτερα στον Λίβανο και στα παλαιστινιακά εδάφη.

Σε εκτενές δημοσίευμά του, το Al Jazeera επιχειρεί να σκιαγραφήσει το προφίλ του 66χρονου πολιτικού, αναδεικνύοντας τόσο την προσωπική του ιστορία όσο και τις αντιφάσεις της στρατιωτικής και πολιτικής του διαδρομής.

Από το Μαρόκο στην κορυφή του ισραηλινού στρατού

Ο Γκάντι Άιζενκοτ γεννήθηκε στην Τιβεριάδα, από γονείς που είχαν μεταναστεύσει στο Ισραήλ από το Μαρακές και την Καζαμπλάνκα του Μαρόκου. Μεγάλωσε στο Εϊλάτ, τη νότια πόλη-λιμάνι της χώρας, μακριά από τα πολιτικά και οικονομικά κέντρα της ισραηλινής ελίτ.

Σε ηλικία 18 ετών κατατάχθηκε στον στρατό και ακολούθησε μια μακρά στρατιωτική σταδιοδρομία, η οποία τον οδήγησε στην ηγεσία του Γενικού Επιτελείου των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων. Κατείχε τη θέση του αρχηγού του στρατού από το 2015 έως το 2019.

Η κοινωνική και οικογενειακή του προέλευση αποτελεί στοιχείο της δημόσιας εικόνας του. Σε αντίθεση με τον Νετανιάχου, που προέρχεται από οικογένεια Ασκεναζί Εβραίων, ο Άιζενκοτ έχει ρίζες στη μιζραχί κοινότητα, δηλαδή στους Εβραίους με καταγωγή από τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.

Το Al Jazeera σημειώνει ότι η συγκεκριμένη καταγωγή τού προσδίδει μια διαφορετική πολιτική ταυτότητα, καθώς ορισμένοι ψηφοφόροι της κοινότητας θεωρούν ότι εκφράζει αυθεντικότερα την κοινωνική τους διαδρομή.

Μετά την αποστρατεία του ακολούθησε την πορεία αρκετών ανώτατων αξιωματικών, περνώντας στην πολιτική. Συμμετείχε στην κυβέρνηση εθνικής ενότητας που σχηματίστηκε μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, προτού βρεθεί απέναντι στον Νετανιάχου.

Ο θάνατος του γιου και των δύο ανιψιών του

Η προσωπική ιστορία του Άιζενκοτ σημαδεύτηκε από τρεις απώλειες που συνδέονται με τον πόλεμο στη Γάζα.

Τον Δεκέμβριο του 2023 σκοτώθηκε ο γιος του, Γκαλ Άιζενκοτ, κατά τη διάρκεια στρατιωτικής επιχείρησης στην Τζαμπάλια, στη βόρεια Γάζα. Μόλις μία ημέρα αργότερα, η οικογένεια βυθίστηκε ξανά στο πένθος, καθώς σκοτώθηκε και ο ανιψιός του, Μαόρ.

Η τραγωδία δεν σταμάτησε εκεί. Τον Νοέμβριο του 2024 έχασε τη ζωή του στη Γάζα και ένας ακόμη ανιψιός του, ο Γιόγκιεβ Πάζι.

Οι τρεις θάνατοι διαμόρφωσαν καθοριστικά την προσωπική και δημόσια εικόνα του. Για αρκετούς Ισραηλινούς, ο Άιζενκοτ εκπροσωπεί έναν άνθρωπο που έχει βιώσει άμεσα το κόστος του πολέμου, σε αντίθεση με την εικόνα πολυτέλειας και αποστασιοποίησης που αποδίδουν επικριτές τους στην οικογένεια Νετανιάχου.

Το δημοσίευμα χρησιμοποιεί δύο χαρακτηρισμούς από τα γίντις για να περιγράψει την εικόνα του: «menschy», που παραπέμπει σε έναν αξιοπρεπή και έντιμο άνθρωπο, και «schlumpy», που αποδίδει μια κάπως ατημέλητη και άχαρη εξωτερική παρουσία.

Το δόγμα Νταχίγια και οι στρατιωτικές επιχειρήσεις

Η εικόνα του πολιτικού που διαφοροποιείται από τον Νετανιάχου δεν αποτυπώνει, σύμφωνα με το Al Jazeera, ολόκληρη τη στρατιωτική διαδρομή του Άιζενκοτ.

Το δημοσίευμα τον συνδέει με τη διαμόρφωση του λεγόμενου «δόγματος Νταχίγια», μιας στρατιωτικής προσέγγισης που σχετίζεται με τη χρήση εκτεταμένης και δυσανάλογης ισχύος, καθώς και με την καταστροφή υποδομών και κατοικημένων περιοχών ως μέσο άσκησης πίεσης στον αντίπαλο.

Η ονομασία προέρχεται από τη συνοικία Νταχίγια, στα νότια προάστια της Βηρυτού, η οποία υπέστη εκτεταμένες καταστροφές κατά τον πόλεμο Ισραήλ – Χεζμπολάχ το 2006.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το δημοσίευμα, κατά τη διάρκεια εκείνης της σύγκρουσης σκοτώθηκαν 1.109 άνθρωποι στον Λίβανο, εκ των οποίων περίπου 860 ήταν άμαχοι.

Αργότερα, ως αρχηγός του ισραηλινού στρατού, ο Άιζενκοτ επέβλεψε στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη, αεροπορικά πλήγματα εναντίον ιρανικών στόχων, αλλά και την παροχή οπλισμού σε αντικαθεστωτικούς αντάρτες στη Συρία.

Πρόκειται για μια πλευρά της διαδρομής του που βρίσκεται στο επίκεντρο της κριτικής, καθώς αναδεικνύει τη συνέχεια ανάμεσα στη στρατιωτική στρατηγική του Ισραήλ και στην πολιτική του παρουσία.

Η δυσκολία των πολιτικών συμμαχιών

Παρά το γεγονός ότι υπηρέτησε στην ίδια κυβέρνηση με τον Νετανιάχου, ο Άιζενκοτ φέρεται να είχε εκφράσει τη δυσαρέσκειά του για τη συμμετοχή ακροδεξιών υπουργών, όπως ο Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ και ο Μπετσαλέλ Σμότριτς.

Η πολιτική του απόσταση από την ακροδεξιά, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι διαθέτει αυτομάτως την ευελιξία που απαιτείται για τη συγκρότηση μιας κυβέρνησης με διαφορετικές πολιτικές και ιδεολογικές αφετηρίες.

Η πρόκληση είναι ιδιαίτερα σύνθετη, καθώς για να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία θα πρέπει να αναζητήσει συνεργασίες με κόμματα που μέχρι σήμερα αποτελούσαν παραδοσιακούς συμμάχους του Νετανιάχου, αλλά και να εξετάσει τη δυνατότητα εξωτερικής στήριξης από αραβικές πολιτικές δυνάμεις.

Το υπερορθόδοξο κόμμα «Ενωμένος Ιουδαϊσμός της Τορά», το οποίο αρνήθηκε να στηρίξει τον Νετανιάχου, αναμένεται να θέσει ως βασικό όρο τη διατήρηση της εξαίρεσης των υπερορθόδοξων νέων από τη στρατιωτική θητεία.

Από την άλλη πλευρά, τα κόμματα που εκπροσωπούν τους Παλαιστίνιους πολίτες του Ισραήλ αναμένεται να ζητήσουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις για την αντιμετώπιση της εγκληματικότητας στις κοινότητές τους και τον περιορισμό της βίας των εποίκων στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη.

Η βουλευτής του αριστερού κόμματος Χαντάς, Άιντα Τούμα-Σουλεϊμάν, εκτιμά ότι ο Άιζενκοτ εμφανίζεται περισσότερο πρόθυμος να συμβιβαστεί με τα υπερορθόδοξα κόμματα, ιδίως στο ζήτημα της στρατιωτικής θητείας, παρά να εξαρτήσει την πολιτική του επιβίωση από την αραβική υποστήριξη.

Η σχέση με τις ΗΠΑ και η κληρονομιά Νετανιάχου

Ακόμη και στην περίπτωση που καταφέρει να σχηματίσει κυβέρνηση, ο Άιζενκοτ θα βρεθεί αντιμέτωπος με μια ιδιαίτερα δύσκολη διεθνή συγκυρία. Η σχέση του Ισραήλ με τις Ηνωμένες Πολιτείες έχει επιβαρυνθεί σημαντικά μετά τον πόλεμο στη Γάζα και τη σύγκρουση με το Ιράν.

Το Al Jazeera επισημαίνει ότι η εικόνα του Ισραήλ στην αμερικανική κοινή γνώμη έχει υποστεί σοβαρή επιδείνωση, ενώ καταγράφει και τις πολιτικές επιπτώσεις της αμερικανικής στρατιωτικής εμπλοκής στην περιοχή.

Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρεται η ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ για τον τερματισμό, μετά το τέλος του έτους, της ετήσιας στρατιωτικής βοήθειας ύψους 3,8 δισ. δολαρίων προς το Ισραήλ, καθώς και οι επικρίσεις Ρεπουμπλικανών στελεχών για τον πόλεμο με το Ιράν.

Ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, ανώτερος ερευνητής του Carnegie Endowment, περιγράφει τη μεταβολή της αμερικανικής κοινής γνώμης μέσα από την αντιπαράθεση δύο εικόνων: από τη μία, την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου και, από την άλλη, τις ανθρώπινες απώλειες και την καταστροφή που ακολούθησαν από τις ισραηλινές επιχειρήσεις.

Όπως σημειώνει, για ένα σημαντικό τμήμα της αμερικανικής κοινωνίας το Ισραήλ δεν αντιμετωπίζεται πλέον με τους όρους της παραδοσιακής εικόνας του αδύναμου συμμάχου, αλλά ως η ισχυρότερη πλευρά μιας σύγκρουσης με τεράστιο ανθρώπινο κόστος.

Για τον Άιζενκοτ, η αποκατάσταση των σχέσεων με την Ουάσιγκτον θα αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες δοκιμασίες, καθώς δεν διαθέτει την επικοινωνιακή άνεση του Νετανιάχου και, σύμφωνα με το δημοσίευμα, δεν αισθάνεται ιδιαίτερα άνετα στις δημόσιες εμφανίσεις στα αγγλικά.

Αλλαγή προσώπου ή αλλαγή πολιτικής;

Το βασικό ερώτημα που αναδεικνύεται από την ανάλυση του Al Jazeera είναι κατά πόσο η ενδεχόμενη πολιτική επικράτηση του Άιζενκοτ θα σηματοδοτήσει ουσιαστική αλλαγή στην κατεύθυνση του Ισραήλ ή απλώς αντικατάσταση του προσώπου στην κορυφή της εξουσίας.

Ο πρώην αρχηγός του στρατού έχει καταφέρει να διαμορφώσει μια εικόνα διαφορετική από εκείνη του Νετανιάχου, με βασικά χαρακτηριστικά την προσωπική απώλεια, τη συγκρατημένη παρουσία και την απόσταση από την ακροδεξιά ρητορική.

Ωστόσο, η στρατιωτική του διαδρομή αποτελεί μέρος της ίδιας κρατικής και στρατηγικής μηχανής που διαμόρφωσε την πολιτική του Ισραήλ τις τελευταίες δεκαετίες. Το παρελθόν του, επομένως, θέτει ερωτήματα για το εύρος των αλλαγών που θα μπορούσε να φέρει μια ενδεχόμενη πρωθυπουργία του, ιδιαίτερα ως προς τη στάση απέναντι στους Παλαιστινίους και τη χρήση στρατιωτικής ισχύος.

Η πολιτική αντιπαράθεση με τον Νετανιάχου είναι δεδομένη. Το εάν θα συνοδευτεί και από διαφορετική στρατηγική για το μέλλον της χώρας παραμένει το μεγάλο ζητούμενο.

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News