Η Αχαΐα αναζητά ακόμη ποιος θα εκφράσει την επόμενη πολιτική ισορροπία

Η πολιτική ζωή του Νομού δεν βρίσκεται σήμερα σε φάση γενικευμένης ανατροπής. Δεν καταγράφεται ένα ισχυρό κύμα που να ανατρέπει τις υπάρχουσες ισορροπίες. Αντίθετα, η έρευνα αποτυπώνει μια διαφορετική πραγματικότητα: από τη μία πλευρά, η Νέα Δημοκρατία εξακολουθεί να διαθέτει το πιο συνεκτικό πολιτικό οικοδόμημα, ενώ από την άλλη, ολόκληρος ο χώρος της αντιπολίτευσης βρίσκεται σε διαδικασία ανασύνθεσης, αναζητώντας ποιος θα εκφράσει το επόμενο μεγάλο πολιτικό ρεύμα.

Το σημαντικότερο εύρημα της έρευνας δεν είναι μόνο ποιο κόμμα προηγείται. Είναι ότι η μεγαλύτερη πολιτική κινητικότητα δεν καταγράφεται ανάμεσα στην κυβέρνηση και την αντιπολίτευση, αλλά μέσα στην ίδια την αντιπολίτευση.

Η Νέα Δημοκρατία διατηρεί το πιο συμπαγές πολιτικό οικοδόμημα

Η κυβερνητική παράταξη εξακολουθεί να εμφανίζει τη μεγαλύτερη συνοχή.

Η κοινωνική της επιρροή παραμένει ευρύτερη από εκείνη των βασικών ανταγωνιστών της, ενώ οι ψηφοφόροι της παρουσιάζουν υψηλότερο βαθμό πολιτικής σταθερότητας και ισχυρότερη σύνδεση με την κυβερνητική προοπτική.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν απώλειες ή δυσαρέσκεια. Σημαίνει όμως ότι οι μετακινήσεις που καταγράφονται δεν συγκροτούν ακόμη έναν ενιαίο αντίπαλο πόλο.

Με άλλα λόγια, η Νέα Δημοκρατία δεν κυριαρχεί επειδή δεν αντιμετωπίζει προβλήματα. Κυριαρχεί επειδή μέχρι σήμερα δεν έχει διαμορφωθεί απέναντί της μια εξίσου συνεκτική εναλλακτική πρόταση.

Η πραγματική μάχη εξελίσσεται στην Κεντροαριστερά   

Εάν υπάρχει ένας χώρος όπου καταγράφονται ουσιαστικές μεταβολές, αυτός είναι ο ευρύτερος προοδευτικός χώρος.

Εκεί συγκεντρώνονται οι μεγαλύτερες μετακινήσεις ψηφοφόρων, οι περισσότερες αναζητήσεις νέας πολιτικής έκφρασης και ο εντονότερος ανταγωνισμός.

Το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να ενισχύσει τον ρόλο του ως βασικού εκφραστή της αντιπολίτευσης. Την ίδια στιγμή, το υπό διαμόρφωση πολιτικό εγχείρημα του Αλέξη Τσίπρα διεκδικεί σημαντικό τμήμα του ίδιου ακροατηρίου, αξιοποιώντας κυρίως την προσωπική πολιτική επιρροή του πρώην πρωθυπουργού.

Η σύγκρουση αυτή δεν αφορά μόνο δύο πολιτικούς σχηματισμούς. Αφορά συνολικά το ποιος θα εκφράσει στο μέλλον τον χώρο της Κεντροαριστεράς.

Το ΠΑΣΟΚ διαθέτει δεξαμενή, αλλά όχι ακόμη πλήρη πολιτική συσπείρωση

Ενα από τα πιο ενδιαφέροντα συμπεράσματα της έρευνας αφορά τη σύνθεση της εκλογικής βάσης του ΠΑΣΟΚ.

Το κόμμα προσελκύει πολίτες με διαφορετικές πολιτικές αφετηρίες και διαφορετικές ιδεολογικές διαδρομές. Η πολυσυλλεκτικότητα αυτή αποτελεί ταυτόχρονα πλεονέκτημα και πρόκληση.

Από τη μία πλευρά, διευρύνει την εκλογική του απήχηση. Από την άλλη, δημιουργεί μια βάση λιγότερο συμπαγή, καθώς μέρος των ψηφοφόρων του δεν εμφανίζει αντίστοιχα υψηλή ταύτιση με την ηγεσία του κόμματος.

Η εικόνα αυτή υποδηλώνει ότι το ΠΑΣΟΚ διαθέτει πολιτικό χώρο ανάπτυξης, αλλά καλείται ακόμη να μετατρέψει την εκλογική του επιρροή σε βαθύτερη πολιτική συσπείρωση.

• Η προσωπική επιρροή του Αλέξη Τσίπρα παραμένει καθοριστικός παράγοντας

Το ενδιαφέρον στοιχείο του υπό διαμόρφωση εγχειρήματος του Αλέξη Τσίπρα είναι ότι η δυναμική του φαίνεται να συνδέεται περισσότερο με το πρόσωπο του πρώην πρωθυπουργού παρά με έναν ήδη διαμορφωμένο κομματικό μηχανισμό.

Η βασική του δεξαμενή εντοπίζεται στους πρώην ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ, χωρίς όμως να περιορίζεται αποκλειστικά εκεί. Καταγράφεται ενδιαφέρον και από πολίτες που κινούνται ευρύτερα στον χώρο της Κεντροαριστεράς.

Αυτό σημαίνει ότι η προσωπική αξιοπιστία του Αλέξη Τσίπρα εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο, το οποίο όμως θα πρέπει να μετατραπεί σε σταθερή κομματική βάση εφόσον το εγχείρημα αποκτήσει οργανωμένη μορφή.

Οι πιο κρίσιμοι ψηφοφόροι δεν είναι οι νεότεροι 

Σε αντίθεση με όσα συχνά υποστηρίζονται στον δημόσιο διάλογο, η μεγαλύτερη πολιτική κινητικότητα δεν καταγράφεται στις μικρότερες ηλικίες. Το σημαντικότερο πεδίο πολιτικού ανταγωνισμού είναι οι παραγωγικές ηλικίες. Πρόκειται για πολίτες που εργάζονται, διατηρούν επιχειρήσεις, μεγαλώνουν οικογένειες και επηρεάζονται άμεσα από την οικονομία, το εισόδημα και την ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών.

Αυτές οι ηλικίες εμφανίζουν σήμερα μεγαλύτερη διάθεση επανεξέτασης της πολιτικής τους επιλογής και αναμένεται να επηρεάσουν καθοριστικά τις επόμενες εξελίξεις.

Η «γκρίζα ζώνη» δεν απέχει από την πολιτική

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ομάδα των πολιτών που δεν έχουν ακόμη καταλήξει σε σταθερή πολιτική επιλογή.

Η έρευνα δείχνει ότι οι πολίτες αυτοί δεν αποτελούν ένα κοινωνικά ομοιογενές σύνολο. Δεν συγκεντρώνονται σε μία ηλικία, σε ένα επάγγελμα ή σε μία περιοχή. Το βασικό χαρακτηριστικό τους είναι διαφορετικό. Δεν αισθάνονται ότι κάποιος πολιτικός χώρος ή κάποια ηγεσία εκφράζει πλήρως τις προσδοκίες τους. Πρόκειται περισσότερο για πολίτες που αναζητούν πειστική εκπροσώπηση παρά για πολίτες που έχουν απομακρυνθεί από την πολιτική.

Το βαθύτερο μήνυμα της έρευνας

Πίσω από τις επιμέρους κομματικές μεταβολές αναδεικνύεται ένα ευρύτερο πολιτικό συμπέρασμα. Η κοινωνία της Αχαΐας δεν εμφανίζεται αδιάφορη απέναντι στην πολιτική.

Αντίθετα, παραμένει ενεργή, παρακολουθεί τις εξελίξεις και εμφανίζεται πρόθυμη να επανεξετάσει τις επιλογές της.

Αυτό που φαίνεται να βρίσκεται σε κρίση δεν είναι η συμμετοχή των πολιτών, αλλά η αίσθηση ότι οι σημερινές πολιτικές δυνάμεις εκφράζουν πλήρως τις ανάγκες και τις προσδοκίες τους.

Η κρίση εκπροσώπησης αποτελεί ίσως το σημαντικότερο πολιτικό μήνυμα της έρευνας.

Περισσότερο από μια τοπική εικόνα

Η Αχαΐα διατηρεί διαχρονικά ιδιαίτερο πολιτικό ενδιαφέρον, καθώς συνδυάζει έντονα αστικά χαρακτηριστικά, παραγωγική δραστηριότητα, πανεπιστημιακή παρουσία και σημαντική κοινωνική ποικιλομορφία. Για τον λόγο αυτό, οι πολιτικές τάσεις που καταγράφονται στον Νομό συχνά συμβαδίζουν με ευρύτερες εθνικές εξελίξεις. Η σημερινή εικόνα δείχνει ότι η επόμενη πολιτική περίοδος δεν θα κριθεί μόνο από τη συσπείρωση των παραδοσιακών κομματικών βάσεων. Θα κριθεί κυρίως από την ικανότητα των πολιτικών δυνάμεων να εκφράσουν τους πολίτες που αναζητούν νέα εκπροσώπηση, να πείσουν τις παραγωγικές ηλικίες και να δημιουργήσουν νέες κοινωνικές συμμαχίες.

Αυτό είναι, τελικά, το σημαντικότερο συμπέρασμα της έρευνας: η πολιτική σταθερότητα και η πολιτική κινητικότητα δεν είναι σήμερα αντιφατικές έννοιες. Συνυπάρχουν. Η Νέα Δημοκρατία διατηρεί το πιο σταθερό πολιτικό οικοδόμημα, όμως η μάχη για το ποιος θα διαμορφώσει τον επόμενο κυρίαρχο πόλο της αντιπολίτευσης παραμένει ανοιχτή. Και αυτή η μάχη είναι πιθανό να καθορίσει όχι μόνο τις εξελίξεις στην Αχαΐα, αλλά και τις ευρύτερες πολιτικές ισορροπίες των επόμενων ετών.