«Η παχυσαρκία είναι νόσος, όχι επιλογή» – Τι λέει στην «Π» ο ενδοκρινολόγος Διονύση Χαρτουμπέκη
Στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πατρών λειτουργεί το ιατρείο παχυσαρκίας, με υπεύθυνο τον ενδοκρινολόγο Διονύση Χαρτουμπέκη, ο οποίος -με αφορμή και το 13ο Πανελλήνιο Συνέδριο Παχυσαρκίας – Σακχαρώδους Διαβήτη – Μεταβολισμού που πραγματοποιείται σήμερα στο Συνεδριακό Κέντρο του Πανεπιστημίου Πατρών- μίλησε στην «Π» για τη μάχη με τη συγκεκριμένη μάστιγα.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι για τουλάχιστον και την επόμενη δεκαετία, η παχυσαρκία θα είναι μια νόσος που θα έχει «χτυπήσει» σχεδόν τους μισούς Ελληνες. Στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πατρών λειτουργεί το ιατρείο παχυσαρκίας, με υπεύθυνο τον ενδοκρινολόγο Διονύση Χαρτουμπέκη, ο οποίος -με αφορμή και το 13ο Πανελλήνιο Συνέδριο Παχυσαρκίας – Σακχαρώδους Διαβήτη – Μεταβολισμού που πραγματοποιείται σήμερα στο Συνεδριακό Κέντρο του Πανεπιστημίου Πατρών- μίλησε στην «Π» για τη μάχη με τη συγκεκριμένη μάστιγα.
-Η παχυσαρκία για πολλούς παραμένει «ζήτημα εμφάνισης». Είναι τελικά νόσος; Πώς ορίζεται ιατρικά και ποιες είναι οι βασικές επιπτώσεις της στην υγεία;
Η παχυσαρκία ευτυχώς έχει αναγνωριστεί -αν και αργά σχετικά- από ιατρικές κοινότητες σε όλο τον κόσμο και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ως νόσος. Ο κλασικός ιατρικός ορισμός είναι η περίσσεια λιπώδους ιστού πέρα από τα φυσιολογικά επίπεδα που είναι απαραίτητα για τη φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού. Στην πράξη βασιζόμαστε απλά στη μέτρηση του ύψους σε μέτρα και του βάρους σε κιλά και τον υπολογισμό του δείκτη μάζας σώματος ΒΜΙ διαιρώντας το βάρος με το τετράγωνο του ύψους. ΒΜΙ μεγαλύτερο του 30 ορίζεται ως παχυσαρκία ενώ μεταξύ 25 και 30 ως υπέρβαρο. Αυτός ο ορισμός έχει βέβαια περιορισμούς καθώς δε λαμβάνει υπόψη τη σύνθεση της μάζας του σώματος όπως το ποσοστό του λίπους και της μυϊκής μάζας. Για αυτό ο ασθενής εκτιμάται και με βάση άλλα κριτήρια όπως την περιφέρεια μέσης: τιμή άνω των 102 εκατοστών στους άνδρες και 88 εκ. στις γυναίκες υποδηλώνει αυξημένη ποσότητα ενδοκοιλιακού λίπους και οφείλουμε να αντιμετωπίζουμε τον ασθενή ως πάσχοντα από παχυσαρκία ακόμη και αν το ΒΜΙ είναι κάτω από 30. Η παχυσαρκία έχει επιπτώσεις σε όλα τα συστήματα του ανθρώπινου οργανισμού, ενδεικτικά αναφέρω τον προδιαβήτη-διαβήτη, το λιπώδες ήπαρ, αρτηριακή υπέρταση, αυξημένο κίνδυνο για εμφράγματα-αγγειακά εγκεφαλικά και καρκίνους, το σύνδρομο υπνικής άπνοιας, τη δυσλιπιδαιμία (αυξημένη χοληστερίνη-τριγλυκερίδια) τις οστεοαρθρίτιδες.
-Ποια είναι σήμερα η εικόνα της παχυσαρκίας στην Ελλάδα; Υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία για την Αχαΐα ή για τον πληθυσμό που απευθύνεται στο ΠΓΝΠ;
Στους ενήλικες η παχυσαρκία εκτιμάται ότι αφορά περίπου το 25-30% του πληθυσμού της Ελλάδας και αν συμπεριλάβουμε και τους ασθενείς με υπέρβαρο φτάνουμε περίπου στο 50% του πληθυσμού. Τα μοντέλα πρόβλεψης δείχνουν μόνο αυξητικές τάσεις για τα επόμενα δέκα έτη και εκτιμάται ότι κοντά στο 35-40% του πληθυσμού θα πάσχει από παχυσαρκία. Δεν υπάρχουν ακριβή συστηματικά στοιχεία για το Νομό Αχαΐας ειδικά. Οι ασθενείς που απευθύνονται στο νοσοκομείο μας για το πρόβλημα βάρους δεν είναι ενδεικτικοί του μέσου όρου της περιοχής καθώς αφορούν δείκτη μάζα σώματος κατά μέσο όρο 38 και άνω.
-Στο ΠΓΝΠ λειτουργεί ιατρείο παχυσαρκίας στο Διαβητολογικό Κέντρο του Ενδοκρινολογικού Τμήματος. Ποια είναι η φιλοσοφία του ιατρείου, σε ποιους απευθύνεται και πώς μπορεί κάποιος να κλείσει ραντεβού;
Εχω την τιμή και την ευθύνη τους τελευταίους 16 μήνες περίπου μετά την επιστροφή μου από το εξωτερικό και την ανάληψη των καθηκόντων μου στο Πανεπιστήμιο Πατρών και στο ΠΓΝΠ για την οργάνωση του ιατρείου παχυσαρκίας στο τμήμα μας. Η επικέντρωση του ιατρείου είναι η συντηρητική μη χειρουργική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Η βασική αρχή είναι η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας ως νόσημα, η σκιαγράφηση του προφίλ του ασθενούς στο πρώτο ραντεβού αναφορικά με το ιστορικό του βάρους στη διάρκεια της ζωής του, τις προσπάθειες που τυχόν έχει κάνει, τις διατροφικές συνήθειες, τη σχέση συναισθήματος με διατροφή, το ιστορικό φυσικής δραστηριότητας, το ιατρικό ιστορικό, την αναζήτηση πιθανών ενδοκρινολογικών παραγόντων που επιτείνουν το πρόβλημα της παχυσαρκίας όπως είναι ο υποθυρεοειδισμός, η υπερκορτιζολαιμία ή σπάνιων γενετικών αιτιών παχυσαρκίας. Το πιο σημαντικό είναι να εμπεδωθεί στη διάρκεια του ραντεβού ότι η παχυσαρκία είναι ένα χρόνιο νόσημα και η αντιμετώπισή της είναι μαραθώνιος και απαιτεί τη συνεργασία των ιατρών που παρακολουθούν τον ασθενή από τον παθολόγο-γενικό οικογενειακό ιατρό ως τους ειδικούς ιατρούς όπως καρδιολόγους, νεφρολόγους, ρευματολόγους, πνευμονολόγους κλπ. Επίσης υπάρχει άμεση επαφή και συνεργασία με το τμήμα βαριατρικής χειρουργικής του νοσοκομείου μας που έχει μακρά παράδοση και είναι κέντρο αναφοράς για παραπομπή των ασθενών που χρειάζεται. Γίνεται επιπλέον έλεγχος με αιματολογικές και απεικονιστικές εξετάσεις έλεγχος για επιπλοκές της παχυσαρκίας. Το ιατρείο απευθύνεται σε ενήλικες ασθενείς με υπέρβαρο ή παχυσαρκία ανεξαρτήτως μεταβολικών επιπλοκών. Τα ραντεβού κλείνονται μέσω του κεντρικού τηλεφωνικού κέντρου 1566 και του myhealth app.
-Πώς αντιμετωπίζετε στο ιατρείο το ψυχολογικό φορτίο που συχνά συνοδεύει την παχυσαρκία;
Αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό ζήτημα. Η παχυσαρκία είναι ένα πολυπαραγοντικό νόσημα και δεν αφορά μόνο την αυξημένη πρόσληψη τροφής, τη μειωμένη φυσική δραστηριότητα αλλά και κληρονομικούς, ορμονικούς, ψυχολογικούς και φαρμακευτικούς παράγοντες. Η ύπαρξη λοιπόν κάποιου ψυχιατρικού νοσήματος ή συνδρομής όπως είναι η κατάθλιψη αλλά ακόμη και το χρόνιο στρες ή μια αγχώδης διαταραχή μπορεί να οδηγεί τον ασθενή σε «συναισθηματική πρόσληψη τροφής». Ορισμένα ψυχοτρόπα φάρμακα επίσης μπορεί να αυξάνουν την όρεξη. Επίσης, η ύπαρξη παχυσαρκίας μπορεί με τη σειρά της να δημιουργεί ένα επιπλέον ψυχολογικό φορτίο στον ασθενή, όπως είναι η ντροπή εμφάνισης σε δημόσιους χώρους, όπως παραλίες, κολυμβητήρια, γυμναστήρια λόγω του πιθανού στιγματισμού του. Για αυτό, είναι πολύ σημαντικό στο πρώτο ραντεβού να εντοπίσει ο ιατρός ασθενείς που όχι μόνο παρουσιάζουν έντονη «συναισθηματική διατροφή» αλλά και ενοχές-αίσθημα κοινωνικού αποκλεισμού ή εκφοβισμο στο κοινωνικό-εργασιακό τους περιβάλλον. Αυτό γίνεται σε συνεργασία με διαιτολόγο που παρευρίσκεται στο πρώτο ραντεβού ασθενών και αν χρειάζεται με τη χρήση κατάλληλων ερωτηματολογίων ώστε οι ασθενείς να απαντάνε σε ευαίσθητα ερωτήματα πιο ελεύθερα και εμπιστευτικά. Στη συνέχεια οι ασθενείς που χρήζει παραπέμπονται σε ψυχολόγους και ψυχιάτρους με τους οποίους υπάρχει άμεση επικοινωνία και συνεργασία. Αυτό είναι πολύ σημαντικό όχι μόνο από ψυχολογικής απόψεως αλλά και για την επίτευξη του μέγιστου θετικού αποτελέσματος από τα φάρμακα της παχυσαρκίας, καθώς η ύπαρξη συναισθηματικής διατροφής-κατάθλιψης οδηγεί σε μειωμένη αποτελεσματικότητα των φαρμάκων στον κορεσμό.
-Τι μήνυμα θα θέλατε να στείλετε σε όσους ενδιαφέρονται για το πρόγραμμα και σκέφτονται να απευθυνθούν στο ιατρείο παχυσαρκίας;
Το πιο βασικό μήνυμα είναι ότι η παχυσαρκία δεν είναι επιλογή τους, αλλά αποτελεί ένα πολυπαραγοντικό νόσημα για το οποίο απευθύνονται στον ιατρό, όπως για ένα άλλο πρόβλημα υγείας π.χ. η αρτηριακή υπέρταση. Επίσης, είναι σημαντικό να γίνει αντιληπτό ότι η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας δεν είναι σπριντ αλλά μαραθώνιος και ο στόχος του ραντεβού δεν είναι απλά η συνταγογράφηση φαρμάκου, αλλά η σύνταξη ενός εξατομικευμένου πλάνου παρακολούθησης. Το πλάνο αυτό μπορεί να συγχρονιστεί σε συνεργασία με τον προσωπικό-οικογενειακό ιατρό του ασθενούς αλλά και ιατρό κάθε ειδικότητας που παραπέμπει τον ασθενή στο ιατρείο παχυσαρκίας. Το πρώτο βήμα θα είναι οι ασθενείς να κάνουν ένα βασικό τσεκ απ με αιματολογικό έλεγχο και ιδανικά ένα υπερηχογράφημα άνω κοιλίας σε συνεργασία με τον παθολόγο-γενικό ιατρό και να είναι έτοιμοι να επενδύσουν χρόνο και ενέργεια στην αντιμετώπιση του πολυπαραγοντικού νοσήματος της παχυσαρκίας.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
