Ηλίας Παπαμόσχος: «Η συγγραφή είναι ένας τρόπος να γίνεις ο εαυτός σου»

-Πότε πρωτονιώσατε την ανάγκη να γράψετε και ποια τα συναισθήματα όταν τη συνειδητοποιήσατε;

Γύρω στα είκοσι το συνειδητοποίησα. Το φανατικό διάβασμα που προηγήθηκε, παραδόξως δεν με υποψίασε. Αισθήματα αντιφατικά γεννήθηκαν, άγχους και αγωνίας και συνάμα λύτρωσης. Ως τότε ήμουν ένας άνθρωπος κυριολεκτικά χαμένος, το πιο τρομακτικό ερώτημα που μου έθεταν ήταν εκείνο το τι θέλεις να γίνεις; Η συγγραφή είναι ένας τρόπος να μάθεις ποιος είσαι, ποιος ήσουν και ποιος θέλεις να είσαι, να γίνεις δηλαδή ο εαυτός σου. Ολα αυτά ξεπηδούν από τα τρυφερά χρόνια, που τα ζεις για λίγο και θέλεις μια ζωή για να τα αποκωδικοποιήσεις κι άλλη μια για να τιμήσεις τη μαγγανεία τους. Γράφοντας πολεμάς για την ψευδαίσθηση ότι, έτσι, ζεις περισσότερες από μια ζωές. Η δυσκολία έγκειται στη υπομονή, τροφοδοτώντας τον να περιμένεις να σου μιλήσει ο εαυτός σου, με γλώσσα υπερατομική.

-Με διηγήματα κάνατε την εμφάνισή σας στα ελληνικά γράμματα. Τι σας ελκύει στη μικρή φόρμα και τι στη μεγάλη, αφού πλέον μετράτε, με την «Ανάληψη», δύο μυθιστορήματα.

Ο όγκος των γεγονότων που θα αφηγηθείς το καθορίζει αυτό, πολύ απλά κάποιες ιστορίες δεν είναι δυνατόν να χωρέσουν στη μικρή φόρμα. Στη μικρή φόρμα με ελκύει η λεπτομέρεια, πώς από το κουκούτσι θα γεννήσεις το δέντρο∙ στο μυθιστόρημα με ελκύει το δάσος.

-Η «Ανάληψη» βασίζεται σε ένα αληθινό γεγονός. Τι σας έκανε να γυρίσετε έναν αιώνα πίσω, για να ζωντανέψετε το ναυάγιο που συνέβη στη λίμνη της Καστοριάς;

Πέρα από το ανθρώπινο δράμα, η άγνοια με ώθησε, το τι συνέβη. Το πνεύμα του συγγραφέα είναι φιλέρευνο και φιλαλήθες. Επίσης δεν πρέπει να φοβάται να εγκολπωθεί το τραύμα και να το σκαλίσει όσο κι αν τον πονά αυτό. Είναι, με μια έννοια, η συνείδηση και η μνήμη του τόπου. Τα τεκμήρια, οι μαρτυρίες, οι τόποι συνιστούν το πρώτο υλικό. Ανεξάρτητα από το πόσα και ποια από όλα τούτα θα τα εκμεταλλευτείς δημιουργικά, όσο πληρέστερη είναι η εικόνα που έχεις τόσο πιο πιθανό είναι να ευδοκιμήσει η επεξεργασία, να ωφεληθεί η δραματουργία.

-Κατά το ήμισυ, το βιβλίο σας μας συστήνει τους ήρωες που βιώνουν την αναμονή του ταξιδιού «μέσα στον ενθουσιασμό και τη χαρά του γλεντιού» και κατά το δεύτερο ήμισυ, γινόμαστε μάρτυρες του θανάτου, του πένθους, του τέλους των προσδοκιών. Ενόσω γράφατε, πώς βιώσατε το πέρασμα από το φως στο σκοτάδι, περιγράφοντας μάλιστα των ηρώων τα όνειρα-κακούς οιωνούς;

Θα πω μόνο το εξής, το μυθιστόρημα αποτελείται από 65 κεφάλαια, τα οποία γράφτηκαν σε διάστημα ισάριθμων ημερών, με ένα διήμερο κενό ανάμεσα στο κεφάλαιο που προηγείται του ναυαγίου και σ’ εκείνο όπου το ναυάγιο περιγράφεται. Το σημείο που φτάνεις εκεί όπου πρέπει να ξαναβυθίσεις στο σκοτάδι αυτούς που ανέσυρες από αυτό είναι το πιο οδυνηρό. Είναι όμως αυτό το τίμημα της συμπάθειας. Οταν έγινε αυτό, το πλήρωσα σωματικά. Η γέννα αυτή του θανάτου μετουσιώθηκε σε πόνο σωματικό, αλλά ζωή δίχως πόνο δεν γεννιέται.

-Κάποιος χαρακτήρας με τον οποίο δεθήκατε περισσότερο και ίσως σας βασάνισε ενόσω τον πλάθατε;

Αναμφίβολα ο ήρωας που με δοκίμασε περισσότερο είναι ο Κακλαμάνος, ο ιδιοκτήτης του βενζινόπλοιου. Κάθε αντιφατικός χαρακτήρας γεννά διχασμό, διχασμό ανάμεσα στην κατανόηση και στην κατάκριση. Ως συγγραφέας κλείνω προς την πρώτη.