Τι προβλέπει το προσχέδιο συμφωνίας ΗΠΑ – Ιράν και γιατί παραμένει εύθραυστο

Οι ΗΠΑ και το Ιράν φέρονται να έχουν καταλήξει σε προσχέδιο συμφωνίας που προβλέπει παράταση της εκεχειρίας, αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και μερική άρση κυρώσεων σε βάρος της Τεχεράνης.

Η συμφωνία, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Reuters, δεν έχει ακόμη λάβει την τελική έγκριση από τις δύο πλευρές. Ωστόσο, εφόσον οριστικοποιηθεί, θα μπορούσε να οδηγήσει σε αποκλιμάκωση μιας κρίσης που έχει προκαλέσει σοβαρές πιέσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Στην πρώτη επίσημη αντίδραση Ιρανού αξιωματούχου μετά τις πληροφορίες περί συμφωνίας, ο Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ έστειλε μήνυμα προς την Ουάσινγκτον, ξεκαθαρίζοντας ότι η Τεχεράνη δεν θα προχωρήσει σε καμία ενέργεια πριν κινηθεί πρώτα η άλλη πλευρά.

Τι προβλέπει το προσχέδιο

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, Ουάσινγκτον και Τεχεράνη έχουν συμφωνήσει σε μνημόνιο κατανόησης που προβλέπει παράταση της εκεχειρίας για ακόμη 60 ημέρες.

Το πλαίσιο περιλαμβάνει επίσης την άρση των περιορισμών στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ, τον τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών και τη χαλάρωση ορισμένων κυρώσεων κατά του Ιράν.

Παρά τις συγκλίσεις, η συμφωνία δεν έχει οριστικοποιηθεί. Από την έναρξη της εκεχειρίας στις αρχές Απριλίου, οι δύο πλευρές εξακολουθούν να διαφωνούν σε κρίσιμα ζητήματα, όπως το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, ο ρόλος της Τεχεράνης στον πόλεμο του Λιβάνου και οι ιρανικές απαιτήσεις για άρση κυρώσεων και αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων.

«Δεν έχουμε φτάσει ακόμη εκεί»

Καθοριστική παραμένει η στάση του Ντόναλντ Τραμπ, καθώς, σύμφωνα με τις πληροφορίες, δεν έχει ακόμη εγκρίνει το σχέδιο συμφωνίας.

Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι οι δύο πλευρές δεν έχουν φτάσει ακόμη σε τελική συμφωνία, αλλά βρίσκονται «πολύ κοντά» και θα συνεχίσουν να εργάζονται προς αυτή την κατεύθυνση.

Ασαφής παραμένει και ο ρόλος του Ισραήλ στις τρέχουσες διαπραγματεύσεις. Το Ισραήλ, μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες, είχε εξαπολύσει την αεροπορική εκστρατεία κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.

Το μήνυμα Γκαλιμπάφ

Από την πλευρά της Τεχεράνης, ο Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ εμφανίστηκε ιδιαίτερα επιφυλακτικός απέναντι στις αμερικανικές δεσμεύσεις.

Όπως ανέφερε, το Ιράν δεν εμπιστεύεται εγγυήσεις και υποσχέσεις, αλλά αξιολογεί μόνο πράξεις. «Δεν θα κάνουμε καμία ενέργεια πριν ενεργήσει η άλλη πλευρά», ήταν το μήνυμά του.

Ο Ιρανός αξιωματούχος πρόσθεσε ότι η Τεχεράνη δεν θεωρεί πως αποσπά παραχωρήσεις μέσω του διαλόγου, αλλά μέσω της στρατιωτικής ισχύος. «Το Ιράν δεν κερδίζει παραχωρήσεις μέσω του διαλόγου αλλά με πυραύλους», είπε, σημειώνοντας ότι στις διαπραγματεύσεις «απλώς τους κάνουμε να καταλάβουν».

Υποστήριξε ακόμη ότι «νικητής οποιασδήποτε συμφωνίας είναι εκείνος που από την επόμενη κιόλας ημέρα είναι καλύτερα προετοιμασμένος για πόλεμο».

Το κρίσιμο πέρασμα του Ορμούζ

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ένα από τα βασικά σημεία της διαπραγμάτευσης.

Από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, γεγονός που καθιστά την ομαλή λειτουργία του κρίσιμη για τις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Το κλείσιμο του περάσματος από το Ιράν προκάλεσε άνοδο στις τιμές της ενέργειας, με την Ουάσινγκτον να θέτει την επαναλειτουργία του ως κορυφαία προτεραιότητα.

Για την Τεχεράνη, όμως, ο έλεγχος του Ορμούζ παραμένει το ισχυρότερο διαπραγματευτικό της χαρτί.

Παράλληλα, εμπορικές νηοπομπές εξακολουθούν να βρίσκονται εγκλωβισμένες στον Περσικό Κόλπο, ενώ το Ιράν υποστηρίζει ότι έχει ποντίσει ναρκοπέδια που ενδέχεται να είναι δύσκολο να εντοπιστούν και να εξουδετερωθούν.

Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει το πιο δύσκολο ζήτημα

Παρά την πρόοδο στο προσχέδιο, το πιο σύνθετο ζήτημα παραμένει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν ότι η Τεχεράνη επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού όπλου, κάτι που η ιρανική κυβέρνηση απορρίπτει, επιμένοντας ότι το πρόγραμμά της έχει αποκλειστικά ειρηνικούς σκοπούς.

Στο επίκεντρο βρίσκεται ο εμπλουτισμός ουρανίου. Ιρανικές πηγές έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι η χώρα θα μπορούσε να δεχθεί τη μεταφορά μέρους των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου σε φιλική χώρα, ώστε να υποβαθμιστούν σε καθαρότητα 5% και να επιστραφούν αργότερα στο Ιράν.

Παραμένουν, ωστόσο, ανοιχτά ερωτήματα για τη διάρκεια της αναστολής του προγράμματος, την τύχη των πυρηνικών εγκαταστάσεων, τα αποθέματα ουρανίου εμπλουτισμένου κατά 20% και 5%, τις προηγμένες φυγοκεντρικές μηχανές, τα ερευνητικά προγράμματα και το καθεστώς διεθνών επιθεωρήσεων.

Κυρώσεις, πύραυλοι και παγωμένα κεφάλαια

Η Ουάσινγκτον επιδιώκει επίσης περιορισμούς στο βαλλιστικό πρόγραμμα του Ιράν, ώστε να μειωθεί η απειλή για το Ισραήλ.

Η Τεχεράνη απορρίπτει αυτό το ενδεχόμενο, υποστηρίζοντας ότι η κατοχή συμβατικών όπλων αποτελεί κυριαρχικό της δικαίωμα.

Παράλληλα, το Ιράν ζητεί την άρση κυρώσεων, την αποδέσμευση δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων από παγωμένα πετρελαϊκά έσοδα και αποζημιώσεις για τις ζημιές που υπέστη κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, το τελευταίο προσχέδιο περιλαμβάνει ακόμη και πρόγραμμα επενδύσεων στο Ιράν, χωρίς όμως να έχουν γίνει γνωστές οι λεπτομέρειες.

Ο παράγοντας Λίβανος

Στη διαπραγμάτευση μπαίνει και ο πόλεμος του Ισραήλ κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο.

Η Τεχεράνη επιμένει ότι οποιαδήποτε συνολική συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει και αυτό το μέτωπο, παρότι Ισραήλ και Λίβανος έχουν πρόσφατα συμφωνήσει σε εκεχειρία.

Οι δύο πλευρές, ωστόσο, συνεχίζουν να αλληλοκατηγορούνται για παραβιάσεις, ενώ το Ισραήλ εντείνει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στον νότιο Λίβανο.

Το Τελ Αβίβ αντιτίθεται σε οποιαδήποτε συμφωνία Ουάσινγκτον – Τεχεράνης που θα μπορούσε να περιορίσει την ελευθερία δράσης του στην περιοχή.

Η τελική έκβαση των συνομιλιών παραμένει αβέβαιη, καθώς το προσχέδιο μπορεί να ανοίγει δρόμο για αποκλιμάκωση, αλλά τα πιο δύσκολα ζητήματα —πυρηνικό πρόγραμμα, πύραυλοι, κυρώσεις και περιφερειακές συγκρούσεις— παραμένουν στο τραπέζι.

۱-ما امتیازات را نه با گفتگو، بلکه با موشک‌‌ها می‌گیریم، در مذاکره فقط آن‌ها را تفهیم می‌کنیم.

۲- هیچ اعتمادی به تضمین‌ها و حرف‌ها نداریم، فقط رفتارها معیار است. اقدامی پیش از اقدام طرف مقابل انجام نخواهد شد.

۳-پیروز هر توافق، کسی است که از فردای آن بهتر برای جنگ آماده شود.

— محمدباقر قالیباف | MB Ghalibaf (@mb_ghalibaf) May 29, 2026

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

• WSJ: Ιρανός μεγιστάνας συνδέεται με συναλλαγές crypto υπέρ των Φρουρών της Επανάστασης
• Σε εκκρεμότητα η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν για 60ήμερη εκεχειρία: Ποιοι πιέζουν τον Τραμπ και δεν υπογράφει

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News