Το Ιράν δεν «έσπασε»: Το λάθος στοίχημα Τραμπ – Νετανιάχου που αλλάζει τη Μέση Ανατολή
Η αντοχή της Τεχεράνης, η κατάρριψη του Apache και ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ δείχνουν ότι η κρίση μπορεί να εξελιχθεί σε μακρά σύγκρουση χωρίς καθαρή νίκη
Ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου υπολόγιζαν ότι μια νίκη επί του Ιράν θα αναδιαμόρφωνε τη Μέση Ανατολή. Η περιοχή πράγματι αλλάζει, αλλά όχι με τον τρόπο που είχαν σχεδιάσει. Το Ιράν δεν έχει ηττηθεί, ενώ ο κίνδυνος πλέον είναι μια παρατεταμένη κρίση που θα κινείται ανάμεσα στη διπλωματική στασιμότητα και την άμεση στρατιωτική σύγκρουση.
Σύμφωνα με ανάλυση του BBC, η βασική εκτίμηση των δύο συμμάχων αποδείχθηκε λανθασμένη: το ιρανικό καθεστώς δεν έσπασε τόσο εύκολα όσο πίστευαν. Αντίθετα, έδειξε μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα και διάθεση να αντέξει το κόστος μιας μακράς αντιπαράθεσης.
Η κατάρριψη αμερικανικού ελικοπτέρου Apache από το Ιράν λειτούργησε ως ακόμη μία υπενθύμιση ότι η Τεχεράνη εξακολουθεί να έχει τη δυνατότητα να προκαλεί πλήγματα στους Αμερικανούς και να συντηρεί την κρίση στα δικά της στρατηγικά μέτρα. Ο Τραμπ δήλωσε ότι το Ιράν κατέρριψε αμερικανικό Apache κοντά στα Στενά του Ορμούζ και ότι οι ΗΠΑ «πρέπει» να απαντήσουν, ενώ οι δύο χειριστές διασώθηκαν χωρίς να τραυματιστούν.
Το Ιράν παίζει για την επιβίωση
Για την ηγεσία του Ιράν, η έννοια της νίκης δεν ταυτίζεται απαραίτητα με μια καθαρή στρατιωτική επικράτηση. Η νίκη μπορεί να σημαίνει επιβίωση του καθεστώτος, ενισχυμένη αποτροπή και αναγνώριση της επιρροής του σε ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία του παγκόσμιου εμπορίου: τα Στενά του Ορμούζ.
Αυτό καθιστά την κρίση πιο δύσκολη για την Ουάσινγκτον και το Τελ Αβίβ. Αν ο στόχος ήταν η γρήγορη αποδυνάμωση της Τεχεράνης, η πραγματικότητα δείχνει ότι το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει εργαλεία πίεσης, στρατιωτικά και γεωπολιτικά.
Η αμερικανική αντίδραση στην κατάρριψη του Apache αναμένεται να κινηθεί σε λεπτή ισορροπία. Από τη μία, ο Τραμπ δεν μπορεί να εμφανιστεί ότι πιέζεται ή υποχωρεί. Από την άλλη, η πλήρης κλιμάκωση θα μπορούσε να τινάξει στον αέρα την αργή και μέχρι στιγμής δύσκολη διπλωματική διαδικασία.
Το γεγονός ότι το πλήρωμα του Apache επέζησε περιορίζει, τουλάχιστον σε πρώτη φάση, την πίεση για μια πολύ σκληρότερη απάντηση. Αν υπήρχαν Αμερικανοί νεκροί, το περιθώριο ελιγμών της Ουάσινγκτον θα ήταν πολύ μικρότερο.
Η δύσκολη έξοδος που ψάχνει ο Τραμπ
Ο Τραμπ χρειάζεται μια διέξοδο που θα μπορεί να παρουσιάσει ως νίκη. Ο πόλεμος δεν είναι δημοφιλής στο εσωτερικό των ΗΠΑ και ο Αμερικανός πρόεδρος επιδιώκει συμφωνία που θα ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ και θα οδηγήσει σε μακροπρόθεσμες συνομιλίες για τα μεγάλα ζητήματα.
Στην κορυφή αυτών των ζητημάτων βρίσκεται το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν και τα ευρύτερα πυρηνικά του σχέδια. Ο στόχος, όμως, αποδεικνύεται πιο δύσκολος από όσο είχε αρχικά υπολογιστεί.
Η παλιά αλήθεια του πολέμου επιστρέφει: είναι ευκολότερο να ξεκινήσεις μια σύγκρουση από το να την τελειώσεις με καθαρή νίκη. Αυτή είναι η παγίδα στην οποία, σύμφωνα με την ανάλυση του BBC, βρίσκονται πλέον Τραμπ και Νετανιάχου.
Το στοίχημα Νετανιάχου με το Ιράν
Για τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου, το Ιράν δεν ήταν ποτέ ένα απλό μέτωπο. Σε όλη την πολιτική του διαδρομή υποστήριζε ότι η πραγματική υπαρξιακή απειλή για το Ισραήλ προέρχεται από την Τεχεράνη και όχι από τους Παλαιστίνιους ή τους Άραβες γείτονες της χώρας του.
Για χρόνια προσπάθησε να πείσει Αμερικανούς προέδρους να στηρίξουν πιο επιθετική γραμμή απέναντι στο Ιράν. Ο Τραμπ ήταν ο σύμμαχος που έδειξε διατεθειμένος να ακολουθήσει αυτή τη στρατηγική.
Μετά την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023, ο Νετανιάχου έλεγε στους Ισραηλινούς ότι η ισχύς του στρατού τους, με τη στήριξη των ΗΠΑ, θα συνέτριβε τους εχθρούς τους και θα άνοιγε τον δρόμο για ένα ασφαλέστερο και πιο ευημερούν μέλλον.
Η επιλογή ήταν η στρατιωτική ισχύς αντί της διπλωματίας. Όμως το αποτέλεσμα δεν είναι η καθαρή στρατηγική νίκη που είχε παρουσιαστεί ως εφικτή.
Τι υποτίμησαν Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ
Οι ΗΠΑ διαθέτουν τον ισχυρότερο στρατό στον κόσμο και το Ισραήλ παραμένει η μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη στη Μέση Ανατολή. Τραμπ και Νετανιάχου έβλεπαν ένα ιρανικό καθεστώς πιεσμένο από κυρώσεις, οικονομική κρίση, κακοδιαχείριση και διαφθορά.
Το Ισραήλ είχε ήδη καταφέρει σοβαρά πλήγματα στους συμμάχους της Τεχεράνης: τη Χαμάς στη Γάζα και τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Ένας ακόμη βασικός σύμμαχος του Ιράν, ο Μπασάρ αλ Άσαντ, είχε χάσει την εξουσία στη Συρία και είχε καταφύγει στη Μόσχα.
Η εικόνα αυτή δημιούργησε την εκτίμηση ότι η Τεχεράνη βρισκόταν κοντά στο σημείο θραύσης. Σύμφωνα με το BBC, η εκτίμηση αυτή αποδείχθηκε υπερβολικά αισιόδοξη.
Οι δύο ηγέτες υποτίμησαν την ανθεκτικότητα, τη σκληρότητα και την πολιτική επιβίωση του ιρανικού καθεστώτος. Υπέθεσαν ότι η εξόντωση της ανώτατης ηγεσίας και στενών συνεργατών της θα προκαλούσε κατάρρευση από μέσα. Μέχρι στιγμής, αυτό δεν συνέβη.
Μια Μέση Ανατολή που αλλάζει χωρίς νικητές
Η Μέση Ανατολή αναδιαμορφώνεται, αλλά όχι μέσα από το σενάριο μιας γρήγορης νίκης ΗΠΑ και Ισραήλ επί του Ιράν. Αντί για καθαρό αποτέλεσμα, η περιοχή κινδυνεύει να περάσει σε μια νέα φάση μόνιμης αστάθειας, όπου κάθε επεισόδιο μπορεί να ξανανοίγει τον δρόμο για στρατιωτική κλιμάκωση.
Το Ιράν δεν έχει υποχωρήσει. Ο Τραμπ χρειάζεται μια συμφωνία που να μπορεί να πουληθεί πολιτικά ως επιτυχία. Ο Νετανιάχου χρειάζεται απόδειξη ότι η μακρά στρατηγική του απέναντι στην Τεχεράνη αποδίδει.
Όμως όσο η Τεχεράνη αντέχει, όσο τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν εργαλείο πίεσης και όσο η διπλωματία δεν παράγει αποτέλεσμα, η κρίση δεν κλείνει. Απλώς αλλάζει μορφή.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- Έκρηξη στα Στενά του Ορμούζ: Νέος συναγερμός μετά τα πλήγματα ΗΠΑ στο Ιράν
- ΗΠΑ και Ιράν ένα βήμα πριν τη συμφωνία; Το μήνυμα Βανς και η σκιά του Ορμούζ
- Ντόναλντ Τραμπ: Το Ιράν κατέρριψε ελικόπτερο των ΗΠΑ στα Στενά του Ορμούζ, οφείλουμε να απαντήσουμε
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
