Καλοκαίρι με «Ρετιρέ» και «Παρά Πέντε»: Γιατί βλέπουμε ξανά τις ίδιες σειρές

Αλεξάνδρα Παναγοπούλου

Το καλοκαίρι στην ελληνική τηλεόραση έχει έναν ήχο γνώριμο. Οι κανονικές σεζόν τελειώνουν, οι ζωντανές εκπομπές αραιώνουν, τα νέα προγράμματα μεταφέρονται για το φθινόπωρο και στις οθόνες επιστρέφουν οι ίδιες σειρές. Το «Ρετιρέ», το «Κωνσταντίνου και Ελένης», τα «Εγκλήματα», το «Ντόλτσε Βίτα», το «Είσαι το Ταίρι μου», οι «Σαββατογεννημένες», το «Στο Παρά Πέντε», το «Άκρως Οικογενειακόν», το «Καφέ της Χαράς», οι «Μεν και οι Δεν», οι «Απαράδεκτοι», οι «Τρεις Χάριτες».

Σειρές που έχουμε δει ξανά και ξανά. Σκηνές που ξέρουμε σχεδόν απ’ έξω. Ατάκες που ακούστηκαν πρώτα στην τηλεόραση και μετά πέρασαν στις παρέες, στα οικογενειακά τραπέζια, στα social media, στα καθημερινά πειράγματα. Παρ’ όλα αυτά, κάθε φορά που πέφτουμε πάνω τους, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να μείνουμε λίγο. Ίσως για ένα επεισόδιο. Ίσως για δέκα λεπτά. Ίσως απλώς για να παίζουν στο βάθος.

Οι καλοκαιρινές επαναλήψεις μοιάζουν με εύκολη λύση των καναλιών, όμως η σχέση του κοινού μαζί τους είναι πιο σύνθετη. Δεν τις βλέπουμε πάντα επειδή δεν έχουμε άλλη επιλογή. Πολλές φορές τις βλέπουμε επειδή ακριβώς δεν χρειάζεται να προσπαθήσουμε. Τις ξέρουμε. Μας ξέρουν κι αυτές, με έναν παράξενο τηλεοπτικό τρόπο.

Διαβάστε επίσης: Από τον ET στα UFO του Πενταγώνου: Γιατί κάθε εποχή φτιάχνει τους δικούς της εξωγήινους

Το «Ρετιρέ» ως απόλυτη καλοκαιρινή επανάληψη

Αν υπάρχει μία σειρά που έχει συνδεθεί σχεδόν μυθικά με την έννοια της επανάληψης, αυτή είναι το «Ρετιρέ». Για πολλούς τηλεθεατές, η επιστροφή του στην οθόνη σημαίνει αυτομάτως καλοκαίρι, μεσημέρι, ανεμιστήρας, ανοιχτή τηλεόραση και μια Αθήνα των αρχών των 90s που μοιάζει πλέον μακρινή, αλλά παραμένει αναγνωρίσιμη.

Το «Ρετιρέ» δεν το βλέπεις απαραίτητα για την πλοκή. Το αφήνεις να παίζει για την ατμόσφαιρα: τις πολυκατοικίες, τα γραφεία, τα τηλέφωνα, τα ρούχα, τις φωνές, τις κουβέντες που απλώνονται σε σαλόνια και κουζίνες. Είναι μια τηλεοπτική χρονοκάψουλα καθημερινότητας. Μια σειρά που σήμερα λειτουργεί σχεδόν σαν άλμπουμ εποχής.

Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και με άλλες παλιές σειρές. Το «Ντόλτσε Βίτα» φέρνει πίσω την αισθητική και το χιούμορ των 90s. Οι «Απαράδεκτοι» και οι «Τρεις Χάριτες» θυμίζουν μια τηλεόραση που έχτιζε χαρακτήρες με έντονη προσωπικότητα. Τα «Εγκλήματα» επέστρεψαν ξανά και ξανά γιατί το μαύρο χιούμορ τους δεν έχασε εύκολα τη θέση του στη μνήμη του κοινού.

Η τηλεόραση του καλοκαιριού θέλει χαμηλή ένταση

Το καλοκαίρι η τηλεόραση αλλάζει ρόλο μέσα στο σπίτι. Τον χειμώνα μπορεί να την παρακολουθείς πιο συγκεντρωμένα. Το καλοκαίρι συχνά μένει ανοιχτή σαν φόντο. Παίζει όσο μαγειρεύεις, όσο γυρίζεις από τη θάλασσα, όσο κάθεσαι στον καναπέ χωρίς πολλή διάθεση για σκέψη, όσο το μεσημέρι απλώνεται αργά και η μέρα μοιάζει λίγο πιο χαλαρή.

Οι επαναλήψεις ταιριάζουν σε αυτή τη χαμηλή ένταση. Δεν χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή. Μπορείς να μπεις στη μέση του επεισοδίου και να καταλάβεις αμέσως τι συμβαίνει. Μπορείς να σηκωθείς, να επιστρέψεις, να χάσεις μια σκηνή και να μη νιώσεις ότι έχασες την ιστορία. Ξέρεις ήδη τους χαρακτήρες, τις σχέσεις, τις συγκρούσεις, τις ατάκες.

Στο «Κωνσταντίνου και Ελένης», η σύγκρουση της Ελένης Βλαχάκη με τον Κωνσταντίνο Κατακουζηνό είναι πια σχεδόν οικιακός ήχος. Στο «Στο Παρά Πέντε», η παρέα της Ντάλιας, της Ζουμπουλίας, του Σπύρου, της Αγγέλας και του Φώτη κουβαλά τη σιγουριά μιας ιστορίας που ξέρουμε πού πηγαίνει. Στο «Είσαι το Ταίρι μου», η Βίκυ, η Στέλλα, ο Γρηγόρης και οι υπόλοιποι χαρακτήρες επιστρέφουν σαν πρόσωπα που δεν χρειάζονται ξανά συστάσεις.

Ξέρουμε τι θα γίνει και αυτό μας ξεκουράζει

Στην εποχή των πλατφορμών, των ατελείωτων επιλογών και των σειρών που περιμένουν στη λίστα «να τις δούμε κάποια στιγμή», μια επανάληψη στην τηλεόραση έχει ένα περίεργο πλεονέκτημα: δεν ζητά απόφαση. Δεν χρειάζεται να ψάξεις, να συγκρίνεις, να διαβάσεις περιλήψεις, να δεις trailer, να ρωτήσεις ποια σειρά αξίζει.

Πέφτεις πάνω σε κάτι γνωστό και μένεις. Αυτό από μόνο του έχει μια ξεκούραση.

Η προβλεψιμότητα, που σε μια καινούργια σειρά θα μπορούσε να θεωρηθεί μειονέκτημα, στις επαναλήψεις γίνεται πλεονέκτημα. Ξέρεις την ατάκα πριν ειπωθεί. Ξέρεις ποιος θα μπει στο δωμάτιο. Ξέρεις πότε θα γελάσεις. Η επανάληψη δεν σε κρατά με αγωνία. Σε κρατά με οικειότητα.

Και αυτό εξηγεί πολλά. Το καλοκαίρι, όταν ο κόσμος θέλει να πέσουν οι ρυθμοί, η τηλεόραση δεν χρειάζεται πάντα να προσφέρει κάτι νέο. Μερικές φορές αρκεί να προσφέρει κάτι που δεν κουράζει.

Οι παλιές σειρές φέρνουν πίσω και τις εποχές τους

Οι επαναλήψεις δεν επιστρέφουν μόνες τους. Μαζί τους επιστρέφουν οι εποχές στις οποίες γυρίστηκαν. Τα διαμερίσματα, οι κουζίνες, τα γραφεία, οι γειτονιές, τα ρούχα, τα σταθερά τηλέφωνα, οι τρόποι ομιλίας, οι τίτλοι αρχής, ακόμη και ο ρυθμός των επεισοδίων.

Το «Ρετιρέ» φέρνει πίσω μια τηλεοπτική Αθήνα πριν από τα κινητά και τα social media. Το «Ντόλτσε Βίτα» θυμίζει μια εποχή όπου η ιδιωτική τηλεόραση πειραματιζόταν με πιο τολμηρές κωμωδίες χαρακτήρων. Τα «Εγκλήματα» έχουν ακόμη εκείνη τη σκοτεινή υπερβολή που τα έκανε να ξεχωρίσουν. Το «Καφέ της Χαράς» κουβαλά τη δική του κωμική επαρχία, με χαρακτήρες που έμειναν αναγνωρίσιμοι για χρόνια.

Ο θεατής δεν βλέπει μόνο επεισόδια. Βλέπει και μια παλιά εκδοχή της τηλεόρασης. Συχνά βλέπει και μια παλιά εκδοχή της δικής του ζωής. Καλοκαίρια στο πατρικό, διακοπές με την τηλεόραση ανοιχτή το μεσημέρι, οικογενειακά τραπέζια, παιδικά ή φοιτητικά χρόνια, εποχές που ίσως δεν ήταν καλύτερες, αλλά έχουν πλέον τη θαμπή γλύκα της απόστασης.

Οι ατάκες έγιναν κοινή μνήμη

Ένας λόγος που οι επαναλήψεις αντέχουν είναι ότι πολλές ελληνικές σειρές δεν έμειναν απλώς σειρές. Έδωσαν χαρακτήρες και ατάκες που έγιναν κοινή γλώσσα. Το «Κωνσταντίνου και Ελένης» εξακολουθεί να ανακυκλώνεται σε memes, σχόλια και καθημερινές αναφορές. Το «Παρά Πέντε» έχει σκηνές που πολλοί θυμούνται σχεδόν λέξη προς λέξη. Το «Είσαι το Ταίρι μου» και οι «Σαββατογεννημένες» έχουν χαρακτήρες που έμειναν στη μνήμη γιατί ήταν υπερβολικοί, αστείοι, ατελείς και άμεσα αναγνωρίσιμοι.

Αυτές οι σειρές έγιναν κομμάτι μιας κοινής τηλεοπτικής παιδείας. Ακόμη και όσοι δεν τις παρακολουθούσαν φανατικά στην πρώτη τους προβολή, τις έμαθαν μέσα από τις επαναλήψεις. Κάπως έτσι, μια σειρά μπορεί να ανήκει ταυτόχρονα σε διαφορετικές γενιές τηλεθεατών. Άλλος την είδε όταν πρωτοπαίχτηκε, άλλος την ανακάλυψε χρόνια μετά, άλλος την έμαθε από αποσπάσματα στο διαδίκτυο.

Η επανάληψη εδώ λειτουργεί σαν ανανέωση μνήμης. Κρατά ζωντανές ατάκες, πρόσωπα και σκηνές που διαφορετικά θα είχαν μείνει μόνο σε παλιές τηλεοπτικές αναφορές.

Η παρέα που δεν ζητά τίποτα

Υπάρχει και κάτι πιο απλό. Οι επαναλήψεις είναι παρέα. Όχι με τον μεγάλο, δραματικό τρόπο. Με τον απλό τρόπο της τηλεόρασης που παίζει στο σπίτι και γεμίζει λίγη σιωπή. Ειδικά το καλοκαίρι, όταν αρκετοί μένουν στην πόλη, όταν άλλοι δουλεύουν ενώ οι περισσότεροι ανεβάζουν φωτογραφίες διακοπών, όταν τα απογεύματα μοιάζουν μεγάλα και αργά, μια γνώριμη σειρά μπορεί να λειτουργήσει σαν μικρό, ακίνδυνο καταφύγιο.

Δεν χρειάζεται να επενδύσεις συναισθηματικά. Δεν χρειάζεται να μάθεις νέους χαρακτήρες. Δεν χρειάζεται να αγχωθείς για το φινάλε. Η σειρά είναι εκεί. Την ξέρεις. Τη βάζεις ή την αφήνεις. Γελάς λίγο, θυμάσαι λίγο, χαζεύεις λίγο.

Αυτός είναι ίσως και ο λόγος που οι επαναλήψεις επιβιώνουν παρά την γκρίνια. Κάθε καλοκαίρι ακούμε το ίδιο: «Πάλι τα ίδια βάζουν». Και κάθε καλοκαίρι, αρκετοί μένουν πάνω στα ίδια επεισόδια λίγο παραπάνω απ’ όσο σκόπευαν.

Γιατί τελικά βλέπουμε ξανά τα ίδια;

Τα κανάλια βάζουν επαναλήψεις για πρακτικούς λόγους. Το πρόγραμμα πρέπει να γεμίσει, οι νέες παραγωγές κοστίζουν, το καλοκαιρινό κοινό είναι πιο χαλαρό, οι δοκιμασμένες σειρές έχουν ακόμη αναγνωρισιμότητα. Αυτή είναι η πλευρά της τηλεόρασης.

Η πλευρά του θεατή, όμως, είναι πιο ενδιαφέρουσα. Βλέπουμε ξανά τις ίδιες σειρές γιατί μας ξεκουράζουν. Γιατί ξέρουμε τι θα γίνει. Γιατί μας θυμίζουν παλιότερες εποχές. Γιατί οι χαρακτήρες τους μπήκαν κάποτε στα σπίτια μας και έμειναν εκεί. Γιατί το καλοκαίρι δεν θέλει πάντα ένταση, καινούργιες πλοκές και βαριά προσοχή.

Από το «Ρετιρέ» και το «Κωνσταντίνου και Ελένης» μέχρι τα «Εγκλήματα», το «Ντόλτσε Βίτα», το «Είσαι το Ταίρι μου» και το «Στο Παρά Πέντε», οι επαναλήψεις δεν είναι μόνο τηλεοπτικό γέμισμα. Είναι ένα είδος καλοκαιρινής συνήθειας. Μια επιστροφή σε κάτι γνώριμο, λίγο αστείο, λίγο παλιό, λίγο δικό μας.

Και κάπως έτσι, όσο κι αν λέμε ότι τα έχουμε δει όλα, όταν πετύχουμε ξανά ένα επεισόδιο στην τηλεόραση, μένουμε. Γιατί μερικές φορές το «πάλι τα ίδια» είναι ακριβώς αυτό που αντέχουμε να δούμε.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News