Τον έκριναν για τη μελαγχολία του: Η αιχμηρή απάντηση του Καρυωτάκη από την Πάτρα
Στα 130 χρόνια από τη γέννησή του, το γράμμα προς τα «Ελληνικά Γράμματα» θυμίζει πώς ο ποιητής υπερασπίστηκε τους στίχους του απέναντι στον Βασίλη Ρώτα
Ο Βασίλης Ρώτας έβλεπε στη μελαγχολία του Καρυωτάκη «πεισματικό κρέμασμα των μούτρων». Από την Πάτρα, ο Κώστας Καρυωτάκης απάντησε με ένα γράμμα που ξεκινούσε με ευχαριστίες και συνέχιζε με μια ευθεία αμφισβήτηση: ο κριτικός είχε εξετάσει τα ποιήματά του ή είχε απλώς εκθέσει τις δικές του προτιμήσεις;
Σήμερα, 30 Οκτωβρίου 2026, συμπληρώνονται 130 χρόνια από τη γέννηση του ποιητή. Η επιστολή της 22ας Φεβρουαρίου 1928, γραμμένη ενώ υπηρετούσε στην Πάτρα, διασώζει τη δική του φωνή σε μια δημόσια διαμάχη για την ποίηση και την απαισιοδοξία του.
Η μελαγχολία στο στόχαστρο
Τα «Ελεγεία και Σάτιρες» είχαν κυκλοφορήσει τον Δεκέμβριο του 1927. Στο βιβλίο συνυπήρχαν ο προσωπικός πόνος και η σάτιρα, η απογοήτευση και η κριτική για τον κόσμο γύρω από τον ποιητή. Η μελαγχολία του, όμως, έγινε η αφορμή για μια ιδιαίτερα αυστηρή βιβλιοκρισία.
Ο Βασίλης Ρώτας ξεκινούσε χαρακτηρίζοντάς τον «Μελαγχολικό παιδί». Θεωρούσε ότι η θλίψη είχε γίνει συνήθεια, έβλεπε εγωκεντρισμό στη στάση του και έκρινε το πάθος του υπερβολικό. Όπως καταγράφει η Έλλη Φιλοκύπρου στην εισαγωγή της ανθολογίας «Εισαγωγή στην ποίηση του Καρυωτάκη», ο κριτικός περίμενε από τον ποιητή να καθοδηγεί και να εμψυχώνει τους άλλους.
Του αναγνώριζε ικανότητα στον στίχο. Η ένστασή του αφορούσε όμως και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετώπιζε τη ζωή. Η αποτίμηση του βιβλίου συνδεόταν έτσι με την αποδοχή ή την απόρριψη της απαισιοδοξίας του δημιουργού του.
Η απάντηση με υπογραφή από την Πάτρα
Στην επιστολή του προς τα «Ελληνικά Γράμματα», ο Καρυωτάκης ζητούσε μια σαφή κρίση για το ίδιο το βιβλίο. Ευχαριστούσε τον κ. Ρώτα για την ενασχόλησή του, αλλά υποστήριζε ότι στις σελίδες της κριτικής του έλειπε η απάντηση στο στοιχειώδες:
«Είναι, δηλαδή, ή δεν είναι ποιήματα τα Ελεγεία και Σάτιρες;»
Έπειτα επέστρεφε το επιχείρημα στον επικριτή του. Αμφισβητούσε αν η αισιόδοξη ματιά του κ. Ρώτα ανταποκρινόταν στην πραγματικότητα περισσότερο από τον δικό του πεσιμισμό. Με αυτή την αντιστροφή, ζητούσε και από την αισιοδοξία να εξηγήσει πού στηριζόταν.
Η επιστολή γράφτηκε σε μια δύσκολη περίοδο της υπηρεσιακής του ζωής. Ο Καρυωτάκης είχε εκλεγεί γενικός γραμματέας της Ένωσης Δημοσίων Υπαλλήλων Αθηνών και, έπειτα από συγκρούσεις με προϊσταμένους του, αποσπάστηκε στη Νομαρχία Πατρών. Στην πόλη τού επιβλήθηκε και πρόστιμο επειδή δεν είχε παρουσιαστεί εμπρόθεσμα. Αυτή ήταν η καθημερινότητα του ανθρώπου από τον οποίο ο κριτικός ζητούσε μια διαφορετική στάση απέναντι στη ζωή.
Η απάντηση δημοσιεύθηκε στα «Ελληνικά Γράμματα» στις 16 Μαρτίου 1928. Η συζήτηση για τη μελαγχολία του δεν έληξε εκεί: όπως επισημαίνει η Έλλη Φιλοκύπρου, οι σχετικές κατηγορίες επανέρχονταν και στη μεταγενέστερη κριτική.
Ο ίδιος, πάντως, είχε αφήσει την τελευταία αιχμή του μέσα στο γράμμα. Λίγο πριν υπογράψει, σημείωνε ότι οι ερωτήσεις του κινδύνευαν να θίξουν και την κατεύθυνση του περιοδικού που του παραχωρούσε χώρο. Ακολουθούσαν η Πάτρα, η ημερομηνία και ο πιο τυπικά ευγενικός αποχαιρετισμός: «Με ιδιαίτερη τιμή».
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
Από το Δίκτυο
ΑΣΕΠ Προκήρυξη 1/2026 Υπουργείου Τουρισμού: Ανακοινώθηκαν οι προσωρινοί πίνακες για 21 θέσεις εκπαιδευτικών
Η Google προτείνει πέντε έξυπνα εργαλεία για φωτογραφίες Halloween με το Gemini
Απότιση φόρου τιμής στους Ήρωες του ’40 στα Σελλά ΦΩΤΟ
Market Pass 2026: Ποιοι δικαιούνται τα νέα vouchers έως 1.000 ευρώ πριν τα Χριστούγεννα – Τι ισχύει με την αίτηση
Η Google παρουσίασε το Gemini 4 Carbon που εντοπίζει κενά ασφαλείας και διορθώνει κώδικα
