Κατερίνα Κωστίου: «Δέκα χρόνια παλεύουμε» – Στην «Π» η διευθύντρια του Εργαστηρίου Αρχειακών Τεκμηρίων και Τύπου του Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου

Κρίστυ Κουνινιώτη

Τα δέκα του χρόνια συμπλήρωσε τον Αύγουστο το Εργαστήριο Αρχειακών Τεκμηρίων και Τύπου του Τμήματος Φιλολογίας [ΕΑΤΤ], του Πανεπιστημίου Πατρών, που ιδρύθηκε με πρωτοβουλία της καθηγήτριας Κατερίνας Κωστίου. Γιορτάζοντας τα γενέθλιά του, διοργανώνει 9-10 Οκτωβρίου στο Πανεπιστήμιο, τη σύνθετη δράση «Αρχείο, Λογοτεχνία, Εκπαίδευση και Πολιτιστική Δημοκρατία», ενταγμένη στο πλαίσιο του «Welcome to UP 2026». Η ιδρύτριά του μιλάει στην «Π» για το «παιδί» της.

-Πριν από δέκα χρόνια δημιουργήσατε το ΕΑΤΤ. Πώς ξεκίνησαν όλα και πώς θα περιγράφατε την πορεία του έως σήμερα;

Ολα ξεκίνησαν από τα φοιτητικά μου χρόνια, καθώς πολύ νωρίς είχα συνειδητοποιήσει τη σπουδαιότητα της τεκμηρίωσης και τη γοητεία του εργαστηρίου του συγγραφέα. Φοιτήτρια ακόμη είχα ταξινομήσει το Αρχείο του Γ.Θ. Βαφόπουλου στη Θεσσαλονίκη, αργότερα το Αρχείο του Γιάννη Σκαρίμπα στο ΕΛΙΑ και το Αρχείο του Γιώργου Σεφέρη στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη.
Η έως σήμερα πορεία ήταν χαρά και κούραση, ενθουσιασμός αλλά και απογοητεύσεις. Ομως το ΕΑΤΤ κατάφερε να έχει μια σημαντική παρουσία. Το ενδιαφέρον είναι ότι περισσότερο το αναγνωρίζουν και το εκτιμούν σε ξένα πανεπιστήμια, όπου με κάλεσαν να το παρουσιάσω ακόμη στο ξεκίνημά του: στο πανεπιστήμιο του Αμστερνταμ, στο πανεπιστήμιο του Παλέρμο, στο πανεπιστήμιο της Κύπρου…

-Το πρώτο αρχείο που παραχωρήθηκε στο ΕΑΤΤ ήταν εκείνο του Αργύρη Χιόνη το 2017 και στη συνέχεια ακολούθησαν αρχεία σημαντικών λογοτεχνών και περιοδικών. Με ποια κριτήρια αποφασίζετε ότι αξίζει να διασωθεί και να μελετηθεί ένα αρχείο;

Η πρόσκτηση αρχειακού υλικού γίνεται με ρυθμό συμβατό με τη δυναμική του Εργαστηρίου και η επιλογή των αρχείων με κριτήριο τις ερευνητικές επιλογές και δυνατότητες του ανθρώπινου δυναμικού. Μας ενδιαφέρει να αποκτήσουμε αρχειακό υλικό μέσα από το οποίο να εκπαιδεύσουμε νέες γενιές φιλολόγων στη στέρεα και πολυδιάστατη επιστήμη της αξιοποίησης των τεκμηρίων. Δεν δεχόμαστε οποιοδήποτε αρχείο μάς προταθεί, αλλά αρχεία που μπορούμε να μελετήσουμε. Συνήθως η πρόσκτηση αρχείων γίνεται μετά από δική μας πρόταση, καθώς έχουμε χαράξει μια συγκεκριμένη αρχειακή πολιτική που περιλαμβάνει λογοτεχνικά περιοδικά και συγγραφείς της μεταπολεμικής ή της μεταπολιτευτικής Ελλάδας.

-Τι διαφοροποιεί το ΕΑΤΤ από άλλους φορείς λογοτεχνικών αρχείων;

Η βασική διαφορά είναι ότι το ΕΑΤΤ δεν είναι αποθετήριο και χώρος φύλαξης, αλλά ερευνητικός φορέας ενταγμένος σε ακαδημαϊκό θεσμικό πλαίσιο, που έχει συνδέσει το αρχειακό υλικό με την εκπαιδευτική διαδικασία και την έρευνα. Τα αρχεία που έχουμε στο ΕΑΤΤ-19 μέχρι στιγμής-είναι αρχεία που ερευνούμε και μελετάμε κυρίως στο Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών. Ο τρόπος αξιοποίησης των αρχείων από τους νέους ερευνητές φαίνεται από την ένταξη της έρευνάς τους στα συνέδρια που οργανώνει το ΕΑΤΤ. Πολλές εργασίες τους διοχετεύονται εκεί ή στην Ψηφιακή βιβλιοθήκη ή στο αποθετήριο Νημερτής της Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης του Πανεπιστημίου Πατρών (https://nemertes.library.upatras.gr/collections

-Το ΕΑΤΤ είναι ενεργό και στον χώρο των εκδόσεων. Τι καινούργιο μπορεί να φέρει στην επιφάνεια μια έκδοση που βασίζεται σε ανέκδοτα ή λιγότερο γνωστά τεκμήρια;

Το ΕΑΤΤ έχει ιδρύσει δύο εκδοτικές σειρές, που ονομάζονται «Εξ αρχείων» και «Εξ αδιαιρέτου». Η πρώτη περιλαμβάνει εκδόσεις αρχειακού υλικού και η δεύτερη μελέτες έγκριτων μελετητών και νεόκοπων ερευνητών. Oπως μπορείτε να δείτε στην ιστοσελίδα μας (https://eatt.philology.upatras.gr/) ήδη υπάρχει μια πλούσια για το μέγεθος του φορέα εκδοτική δραστηριότητα. Η μελέτη των τεκμηρίων αποκαλύπτει τα δίκτυα σχέσεων, την προσωπικότητα ή τη διαδρομή ενός συγγραφέα, δηλαδή το εργαστήρι του ή ακόμη φωτίζει την εποχή. Eνα αρχείο είναι πάντα απρόβλεπτο: ένας άγνωστος βυθόςˑ κάθε κατάδυση μπορεί να φέρει στην επιφάνεια λογής θησαυρούς ή αδρανή υλικά, ακόμη και σπαράγματα ναυαγίων.

-Σήμερα το ΕΑΤΤ συνομιλεί και με την ψηφιακή τεχνολογία. Πώς θα θέλατε να δείτε να εξελίσσεται στο μέλλον το 10χρονο σήμερα «παιδί» σας;

Η ψηφιακή τεχνολογία προσφέρει πολλές δυνατότητες σήμερα σε σχέση με τα αρχεία. Αλλά φυσικά χρειάζεται χρηματοδότηση. Δέκα χρόνια παλεύουμε με απίστευτες ώρες εθελοντικής δουλειάς και συντηρούμαστε χάρη στην υποστήριξη της Διοίκησης του Πανεπιστημίου Πατρών και του πρύτανή μας που καταλαβαίνει ότι οι Ανθρωπιστικές Επιστήμες είναι απαραίτητες και όχι πολυτέλεια. Και ευτυχώς υπάρχουν και οι φίλα προσκείμενοι συγγραφείς και ακαδημαϊκοί που βοηθούν ποικιλοτρόπως ή χαρισματικές/οί φοιτήτριες και φοιτητές μας αφοσιωμένοι στη Νεοελληνική Φιλολογία. Αλλά δεν σας το κρύβω πως έχω πολλή αγωνία για το μέλλον, χωρίς να χάνω την ελπίδα μου πως κάποτε θα τελειώσει η πνευματική λειψυδρία, θα αλλάξει η εκπαιδευτική πολιτική και το «παιδί μου» θα συνεχίσει να προκόβει. Τουλάχιστον χαίρομαι που θα το αφήσω σε καλά χέρια, στους άξιους και τις άξιες νεότερους και νεότερες συναδέλφους μου.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News