Από τα προεκλογικά «θα» στον λογαριασμό: Πώς θα κοστολογούνται οι υποσχέσεις των κομμάτων

Γιώτα Δημητρίου

Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, τα πολιτικά κόμματα θα μπορούν να ζητούν από μία ανεξάρτητη αρχή να υπολογίζει πόσο κοστίζουν συγκεκριμένες προεκλογικές προτάσεις τους και πώς επηρεάζουν τα δημόσια έσοδα και τις κρατικές δαπάνες.

Η διαδικασία του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου (ΕΔΣ) θα ανοίξει την 1η Νοεμβρίου 2026 και θα είναι απολύτως προαιρετική. Κανένα κόμμα δεν υποχρεώνεται να καταθέσει το πρόγραμμά του για έλεγχο, ενώ κάθε πολιτικός φορέας που θα επιλέξει να συμμετάσχει θα μπορεί να υποβάλει, μία φορά ανά κοινοβουλευτική περίοδο, έως 10 προτάσεις.

Το ΕΔΣ δεν θα αποφασίζει εάν ένα μέτρο είναι σωστό, αποτελεσματικό ή κοινωνικά δίκαιο. Θα υπολογίζει αποκλειστικά τον δημοσιονομικό του αντίκτυπο: πόσα χρήματα θα κοστίσει, ποια έσοδα μπορεί να μειώσει ή να αυξήσει και ποιες πρόσθετες δαπάνες θα δημιουργήσει.

Έως 10 μέτρα και μία αίτηση ανά κοινοβουλευτική περίοδο

Δικαίωμα συμμετοχής έχουν όλα τα πολιτικά κόμματα που λειτουργούν νόμιμα και μπορούν να λάβουν μέρος στις βουλευτικές εκλογές.

Κάθε κόμμα θα ορίζει έναν εξουσιοδοτημένο εκπρόσωπο, ο οποίος θα αποτελεί το μοναδικό σημείο επικοινωνίας με το ΕΔΣ. Ο εκπρόσωπος δεν είναι απαραίτητο να είναι βουλευτής, καθώς μπορεί να προέρχεται από την ομάδα συμβούλων ή υποστήριξης του πολιτικού φορέα.

Οι προτάσεις θα κατατίθενται με μία ενιαία γραπτή αίτηση και θα παρουσιάζονται χωριστά, βάσει συγκεκριμένου υποδείγματος. Εάν υποβληθούν περισσότερα μέτρα, το ίδιο το κόμμα θα πρέπει να καθορίσει τη σειρά με την οποία επιθυμεί να εξεταστούν.

Στην πρώτη εφαρμογή του συστήματος, το ανώτατο όριο ορίζεται στις 10 προτάσεις ανά πολιτικό φορέα, λόγω των διαθέσιμων τεχνικών και ανθρώπινων πόρων του Συμβουλίου.

Η προθεσμία των 120 ημερών

Οι αιτήσεις θα μπορούν να υποβάλλονται από την 1η Νοεμβρίου 2026 και, κανονικά, έως το αργότερο 120 ημέρες πριν από την αναμενόμενη ημερομηνία των εκλογών.

Τα κόμματα θα μπορούν να απευθύνονται στο ΕΔΣ και μετά την προθεσμία. Σε αυτή την περίπτωση, όμως, δεν θα είναι βέβαιο ότι η κοστολόγηση θα έχει ολοκληρωθεί πριν από τις κάλπες.

Παράλληλα, το ΕΔΣ δεν θα παραδίδει ούτε θα δημοσιεύει αποτελέσματα κατά τις τελευταίες 30 ημέρες πριν από τις εκλογές, προκειμένου να διατηρεί τη θεσμική του ουδετερότητα.

Ποια μέτρα μπορούν να κοστολογηθούν

Για να γίνει δεκτή προς εξέταση, μία πρόταση θα πρέπει να είναι συγκεκριμένη και όχι μία γενική πολιτική εξαγγελία. Θα πρέπει να αναφέρει με σαφήνεια:

• ποιους πολίτες ή επιχειρήσεις αφορά
• ποια ακριβώς αλλαγή προτείνεται
• πότε θα αρχίσει να εφαρμόζεται
• πόσο θα διαρκέσει
• εάν υπάρχουν εξαιρέσεις
• ποια νομοθετική ρύθμιση απαιτείται

Το μέτρο θα πρέπει επίσης να είναι σύμφωνο με το Σύνταγμα, το ευρωπαϊκό δίκαιο και τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας.

Κατά προτεραιότητα θα εξετάζονται παρεμβάσεις με δημοσιονομικό αποτύπωμα ενδεικτικά άνω των 50 εκατ. ευρώ ετησίως. Το ποσό λειτουργεί ως κριτήριο προτεραιότητας και όχι ως αυτόματος αποκλεισμός κάθε μικρότερου μέτρου.

Σύμφωνα με το επίσημο Τεχνικό Υπόμνημα του ΕΔΣ, στις προτάσεις που μπορούν ευκολότερα να κοστολογηθούν περιλαμβάνονται αλλαγές:

• στη φορολογία εισοδήματος
• στον ΦΠΑ και στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης
• στα κοινωνικά επιδόματα
• στους μισθούς του Δημοσίου
• στις συντάξεις

Ποιες εξαγγελίες μπορεί να μείνουν εκτός

Το ΕΔΣ διευκρινίζει ότι δεν είναι τεχνικά δυνατό να κοστολογηθεί κάθε πολιτική εξαγγελία.

Μπορούν να εξαιρεθούν ή να εξεταστούν μόνο κατ’ εξαίρεση προτάσεις που αφορούν:

• μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα
• σύνθετα έργα υποδομών
• παρεμβάσεις με πολύ υψηλό βαθμό αβεβαιότητας
• πολιτικές με κυρίως έμμεσες και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην οικονομία

Η δυνατότητα εξέτασής τους θα εξαρτάται από το εάν υπάρχουν επαρκή στοιχεία και αξιόπιστη μέθοδος υπολογισμού.

Τι ακριβώς θα υπολογίζει το ΕΔΣ

Η πρώτη εκτίμηση θα αφορά την άμεση μεταβολή στα δημόσια έσοδα ή στις κρατικές δαπάνες.

Για παράδειγμα, εάν προτείνεται η μείωση ενός φορολογικού συντελεστή, το ΕΔΣ θα υπολογίζει αρχικά πόσα έσοδα θα χάσει το Δημόσιο, θεωρώντας ότι η φορολογητέα βάση παραμένει ίδια.

Εφόσον υπάρχουν αξιόπιστα δεδομένα, θα μπορεί να συνυπολογίζει και την άμεση αλλαγή στη συμπεριφορά πολιτών ή επιχειρήσεων. Δεν θα περιλαμβάνονται, όμως, στη βασική κοστολόγηση ευρύτερες προβλέψεις για το πώς ένα μέτρο ενδέχεται να επηρεάσει μακροπρόθεσμα το σύνολο της οικονομικής δραστηριότητας.

Για την εξασφάλιση των απαραίτητων στοιχείων, το Συμβούλιο θα συνεργάζεται με φορείς όπως η ΑΑΔΕ, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, ο e-ΕΦΚΑ και η ΕΛΣΤΑΤ.

Τι θα δημοσιοποιείται

Κατά τη διάρκεια της επεξεργασίας, το περιεχόμενο των προτάσεων θα παραμένει εμπιστευτικό.

Μετά την επίσημη επιβεβαίωση του αιτήματος, το ΕΔΣ θα αναρτά στην ιστοσελίδα του μόνο:

• το όνομα του πολιτικού κόμματος
• τον συνολικό αριθμό των προτάσεων που κατέθεσε

Το περιεχόμενο των μέτρων δεν θα αποκαλύπτεται σε αυτό το στάδιο. Η τελική κοστολόγηση θα δημοσιεύεται με έγγραφη εξουσιοδότηση του κόμματος. Εάν δεν συμπληρωθεί το σχετικό έντυπο αποδοχής, το ΕΔΣ διατηρεί το δικαίωμα να δημοσιοποιήσει την εκτίμησή του.

Το Συμβούλιο δεν θα σχολιάζει πολιτικά τις προτάσεις, αλλά θα μπορεί να παρεμβαίνει δημόσια εάν ένα κόμμα παρουσιάσει παραποιημένα μία εκτίμηση ή ισχυριστεί ανακριβώς ότι αυτή προέρχεται από το ΕΔΣ.

Η αρμοδιότητα κοστολόγησης ανατέθηκε στο Συμβούλιο με το άρθρο 48 του νόμου 5045/2023, ενώ το νέο πλαίσιο αναπτύχθηκε με τεχνική βοήθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Την αποκλειστική ευθύνη για τη μεθοδολογία, τις παραδοχές και τα τελικά αποτελέσματα θα φέρει το ίδιο το ΕΔΣ.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

• Θερμό επεισόδιο στο κυλικείο της Βουλής: Κωνσταντοπούλου και Πολύζου ξανά πρόσωπο με πρόσωπο
• Το σχέδιο «Αριστοτέλης» και η Αχαΐα: Ο Τσίπρας επενδύει στην αυτοδιοίκηση
• Δόμνα Μιχαηλίδου: «Είμαι βαθιά ευγνώμων στην πυρηνική οικογένεια» – Η απάντηση μετά τις αντιδράσεις

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News