ΗΠΑ – Ιράν: Με καθυστέρηση οι κρίσιμες συνομιλίες στο Πακιστάν, χαμηλά ο πήχης για συμφωνία
Με καθυστέρηση ξεκινούν στο Ισλαμαμπάντ οι κρίσιμες συνομιλίες ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν, σε μια προσπάθεια να κρατηθεί όρθια η εύθραυστη εκεχειρία. Το κλίμα παραμένει βαρύ, με την Τεχεράνη να δηλώνει ανοιχτά ότι δεν εμπιστεύεται την Ουάσινγκτον και τις δύο πλευρές να πηγαίνουν στο τραπέζι με διαφορετικές απαιτήσεις.
Μετά από καθυστέρηση σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό, οι συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν στο Πακιστάν μπαίνουν τελικά σε τροχιά, με το Ισλαμαμπάντ να φιλοξενεί μια συνάντηση που όλοι αναγνωρίζουν ως κρίσιμη, αλλά ελάχιστοι εμφανίζονται πρόθυμοι να προεξοφλήσουν ως καθοριστική για συμφωνία. Οι αντιπροσωπείες των δύο πλευρών βρίσκονται ήδη στην πακιστανική πρωτεύουσα, όμως το κλίμα μόνο ώριμο για εύκολη συνεννόηση δεν μοιάζει, καθώς η δυσπιστία παραμένει βαθιά και τα ανοιχτά μέτωπα στη Μέση Ανατολή συνεχίζουν να βαραίνουν το τραπέζι.
Η αμερικανική αποστολή έφτασε στο Ισλαμαμπάντ με επικεφαλής τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, συνοδευόμενο από τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ. Από την ιρανική πλευρά, η αντιπροσωπεία έχει ως βασικά πρόσωπα τον πρόεδρο του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ και τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί. Σύμφωνα με Reuters και Associated Press, πρόκειται για τις υψηλότερου επιπέδου επαφές ανάμεσα στις δύο χώρες εδώ και δεκαετίες, γεγονός που από μόνο του δείχνει το βάρος της σημερινής συνάντησης.
Καθυστέρηση στην έναρξη και παρασκήνιο με τον Πακιστανό πρωθυπουργό
Οι συνομιλίες δεν ξεκινούν με το χρονοδιάγραμμα που αρχικά αναμενόταν. Διεθνή μέσα μεταδίδουν ότι πριν από την ουσιαστική έναρξη των επαφών θα προηγηθούν συναντήσεις των δύο αντιπροσωπειών με τον Πακιστανό πρωθυπουργό Σεχμπάζ Σαρίφ, ο οποίος επιχειρεί να κρατήσει τον ρόλο του μεσολαβητή σε μια εξαιρετικά εύθραυστη διαδικασία. Το Πακιστάν έχει επενδύσει πολιτικά σε αυτή τη διαμεσολάβηση και παρουσιάζει τις σημερινές επαφές ως οριακό σημείο για το αν η περιοχή θα κινηθεί προς αποκλιμάκωση ή προς νέα έκρηξη.
Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο είναι ότι οι συνομιλίες δεν αναμένεται να έχουν τη μορφή μιας κλασικής κοινής διαπραγμάτευσης στο ίδιο τραπέζι. Το μοντέλο που προκρίνεται είναι έμμεσες επαφές με πακιστανική διαμεσολάβηση, καθώς η έλλειψη εμπιστοσύνης είναι τόσο έντονη που ακόμη και η μορφή της συνάντησης αποτυπώνει το βάθος της απόστασης ανάμεσα στις δύο πλευρές. Εδώ δεν μιλάμε για ένα τραπέζι όπου όλοι προσέρχονται με διάθεση συμβιβασμού, αλλά για μια προσπάθεια να κρατηθεί ζωντανός ένας δίαυλος που μπορεί πολύ εύκολα να τιναχτεί στον αέρα.
Η Τεχεράνη προσέρχεται χωρίς εμπιστοσύνη
Το Ιράν δεν έκρυψε από την πρώτη στιγμή τη δυσπιστία του. Ο Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ δήλωσε ανοιχτά ότι η Τεχεράνη προσέρχεται με καλές προθέσεις, αλλά χωρίς εμπιστοσύνη προς τις ΗΠΑ, παραπέμποντας στις προηγούμενες αποτυχημένες απόπειρες συνεννόησης και στις αθετημένες, όπως λέει, δεσμεύσεις της Ουάσινγκτον. Η στάση αυτή δεν είναι ρητορική υπερβολή της στιγμής· είναι στην πραγματικότητα η κεντρική θέση με την οποία το Ιράν μπαίνει σε όλη τη διαδικασία.
Η ιρανική πλευρά επιμένει ότι δεν μπορεί να υπάρξει σοβαρή πρόοδος αν προηγουμένως δεν αντιμετωπιστούν δύο βασικά ζητήματα: η κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο και η αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων. Παράλληλα, βάζει ξανά στο τραπέζι την άρση κυρώσεων και τη συζήτηση για το πυρηνικό της πρόγραμμα και για το καθεστώς στα Στενά του Ορμούζ. Με απλά λόγια, η Τεχεράνη δεν πηγαίνει στο Ισλαμαμπάντ για μια στενή τεχνική συζήτηση περί εκεχειρίας, αλλά για ένα πολύ ευρύτερο πακέτο απαιτήσεων.
Η αμερικανική προειδοποίηση και ο χαμηλός πήχης
Από την αμερικανική πλευρά, ο Τζέι Ντι Βανς φρόντισε πριν ακόμη φτάσει στο Πακιστάν να στείλει το δικό του μήνυμα. Προειδοποίησε το Ιράν να μην επιχειρήσει «παιχνίδια» με την Ουάσινγκτον, ξεκαθαρίζοντας ότι η αμερικανική διαπραγματευτική ομάδα δεν θα δείξει ανοχή σε καθυστερήσεις και ελιγμούς. Την ίδια ώρα, όμως, τόσο το Reuters όσο και το AP μεταδίδουν ότι στην Ουάσινγκτον οι προσδοκίες παραμένουν χαμηλές, ακριβώς επειδή οι δύο πλευρές φτάνουν στο Ισλαμαμπάντ με διαφορετική ανάγνωση ακόμη και για το τι καλύπτει η εκεχειρία.
Η βασική διαφορά αφορά και πάλι τον Λίβανο. Οι ΗΠΑ έχουν ξεκαθαρίσει ότι δεν θεωρούν πως η εκεχειρία με το Ιράν καλύπτει το μέτωπο Ισραήλ – Χεζμπολάχ. Ο ίδιος ο Βανς είχε δηλώσει τις προηγούμενες ημέρες ότι το ζήτημα του Λιβάνου δεν συμπεριλήφθηκε στη συμφωνία, παρότι η ιρανική πλευρά και η πακιστανική διαμεσολάβηση εμφανίζονταν να το ερμηνεύουν διαφορετικά. Αυτή η ασυμφωνία είναι από μόνη της αρκετή για να φανεί πόσο ρευστό και ασαφές παραμένει το έδαφος πάνω στο οποίο προσπαθούν να χτίσουν συνομιλίες.
Τα Στενά του Ορμούζ και το πραγματικό βάρος της διαπραγμάτευσης
Πίσω από τη ρητορική των συνομιλιών υπάρχει και το σκληρό γεωοικονομικό διακύβευμα. Η λειτουργία των Στενών του Ορμούζ παραμένει κρίσιμο θέμα για τις ΗΠΑ, για τις αγορές ενέργειας και για τη συνολική σταθερότητα στην περιοχή. Το Ιράν έχει χρησιμοποιήσει το συγκεκριμένο σημείο ως βασικό μοχλό πίεσης, περιορίζοντας τη διέλευση και προκαλώντας διεθνή ανησυχία για τις επιπτώσεις στις ροές πετρελαίου και στις τιμές. Αυτό είναι ένα από τα βασικά σημεία που θέλει να ανοίξει η αμερικανική πλευρά στο Ισλαμαμπάντ.
Γι’ αυτό και οι συνομιλίες στο Πακιστάν δεν είναι μια στενή, διμερής υπόθεση. Είναι ένα τραπέζι στο οποίο συμπυκνώνονται η εκεχειρία, η ενεργειακή ασφάλεια, οι αμερικανοϊρανικές σχέσεις, το λιβανικό μέτωπο και το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Όλα αυτά εξηγούν γιατί η έναρξη μπορεί να καθυστερεί, αλλά κανείς δεν αντιμετωπίζει τη σημερινή ημέρα ως μια απλή διπλωματική διαδικασία ρουτίνας.
Κρίσιμη συνάντηση, χωρίς εύκολες αυταπάτες
Η συνολική εικόνα που προκύπτει είναι πως οι συνομιλίες ξεκινούν με βαρύ πολιτικό φορτίο και χωρίς αυταπάτες για άμεσο αποτέλεσμα. Η Τεχεράνη εμφανίζεται δύσπιστη και απαιτητική, η Ουάσινγκτον πιέζει για ουσία και ταχύτητα, ενώ το Πακιστάν προσπαθεί να κρατήσει το πλαίσιο όρθιο ως μεσολαβητής. Το αν θα βγει κάτι απτό από αυτή τη διαδικασία μένει να φανεί. Προς το παρόν, το μόνο βέβαιο είναι ότι το Ισλαμαμπάντ φιλοξενεί μια συνάντηση που μπορεί να κρίνει αν η τωρινή εκεχειρία θα πάρει έστω μια στοιχειώδη πολιτική μορφή ή αν θα αποδειχθεί απλώς μια μικρή ανάπαυλα πριν από την επόμενη έκρηξη.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
