Την αποκαλούσαν «Madame Lagaffe»: Η δικηγόρος χωρίς σπουδές στα οικονομικά που έφτασε στην κορυφή της ΕΚΤ

Όταν ανέλαβε την προεδρία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας το 2019, η Κριστίν Λαγκάρντ δεν είχε σπουδάσει οικονομικά ούτε είχε εργαστεί ποτέ σε κεντρική τράπεζα. Ορισμένοι παράγοντες των αγορών την αντιμετώπιζαν ως κίνδυνο για την αξιοπιστία του θεσμού. Επτά χρόνια αργότερα, η πρώτη γυναίκα επικεφαλής της ΕΚΤ ετοιμάζεται να αποχωρήσει, έχοντας περάσει από την πανδημία, την ενεργειακή κρίση και τη μεγαλύτερη πληθωριστική έξαρση στην ιστορία της ευρωζώνης.

Η ανακοίνωση της Πέμπτης (29/10/2026) ότι θα εγκαταλείψει τη θέση της στις 7 Φεβρουαρίου 2027, περίπου εννέα μήνες πριν από την ολοκλήρωση της θητείας της, κλείνει ένα ιδιαίτερο κεφάλαιο για την ευρωπαϊκή οικονομία. Παράλληλα, ανοίγει μια συζήτηση που ξεπερνά την οικονομική πολιτική και αγγίζει την ανεξαρτησία της ΕΚΤ από τις κυβερνήσεις.

Η ιστορία της Λαγκάρντ, όπως αποτυπώνεται σε εκτενές δημοσίευμα του Reuters, είναι γεμάτη αντιφάσεις. Από τη δικηγορία και το ειρωνικό προσωνύμιο «Madame Lagaffe», που παραπέμπει στη γκάφα, έφτασε να διευθύνει έναν από τους ισχυρότερους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς του κόσμου.

Η γυναίκα που δεν ήξερε πόσο διαρκεί η θητεία της

Η επιλογή της Λαγκάρντ για την προεδρία της ΕΚΤ είχε προκαλέσει επιφυλάξεις από την πρώτη στιγμή. Μέχρι τότε, οι επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας προέρχονταν από τον χώρο των οικονομικών και της νομισματικής πολιτικής.

Εκείνη ήταν δικηγόρος, με μακρά πορεία στη γαλλική πολιτική και στους διεθνείς οικονομικούς οργανισμούς. Είχε διατελέσει υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας και γενική διευθύντρια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, αλλά δεν διέθετε την τεχνοκρατική διαδρομή των προκατόχων της.

Μια προσωπική της παραδοχή αποτύπωσε χαρακτηριστικά το πόσο διαφορετική ήταν η αφετηρία της: όταν αποδέχθηκε τη θέση, πίστευε ότι η θητεία του προέδρου της ΕΚΤ διαρκούσε πέντε χρόνια, ενώ στην πραγματικότητα διαρκεί οκτώ.

Η Λαγκάρντ, ωστόσο, δεν επιχείρησε να παρουσιάσει τον εαυτό της ως παραδοσιακή οικονομολόγο. Ανέπτυξε έναν τρόπο διοίκησης βασισμένο στην επικοινωνία, στις διαπραγματεύσεις και στην προσπάθεια συνεννόησης μεταξύ διαφορετικών πλευρών.

Από τη δικηγορία στο Σικάγο μέχρι το ΔΝΤ

Πριν αποκτήσει κεντρικό ρόλο στην ευρωπαϊκή οικονομική πολιτική, η Λαγκάρντ είχε χτίσει καριέρα στη δικηγορία, περνώντας πολλά χρόνια στον επιχειρηματικό κόσμο του Σικάγου.

Το 2005 μπήκε στη γαλλική πολιτική, χωρίς να προέρχεται από την παραδοσιακή κομματική διαδρομή. Οι πρώτες αστοχίες της συνέβαλαν στην καθιέρωση του προσωνυμίου «Madame Lagaffe».

Σύντομα, όμως, αναδείχθηκε σε σημαντικό στέλεχος της κυβέρνησης του Νικολά Σαρκοζί. Ως υπουργός Οικονομικών χρειάστηκε να διαχειριστεί τις συνέπειες της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008.

Ακολούθησε η ηγεσία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρωπαϊκή κρίση χρέους απειλούσε τη σταθερότητα του ευρώ.

Η Ελλάδα αποτέλεσε ένα από τα δυσκολότερα κεφάλαια αυτής της διαδρομής. Το ΔΝΤ συμμετείχε στα προγράμματα διάσωσης που συνοδεύτηκαν από αυστηρή δημοσιονομική προσαρμογή, ενώ η Λαγκάρντ προκάλεσε έντονες αντιδράσεις όταν κάλεσε τους Έλληνες να πληρώνουν τους φόρους τους, την ώρα που η χώρα βρισκόταν αντιμέτωπη με βαθιά οικονομική ύφεση.

Το 2018 υποστήριξε επίσης τη χορήγηση χρηματοδότησης ύψους 57 δισ. δολαρίων στην Αργεντινή, επί προεδρίας Μαουρίσιο Μάκρι. Το πρόγραμμα δεν κατάφερε να αποτρέψει τη νομισματική κατάρρευση και την ύφεση, αποτελώντας μία από τις πιο αμφιλεγόμενες επιλογές της θητείας της στο ΔΝΤ.

Η φράση που αναστάτωσε τις αγορές το 2020

Η πρώτη μεγάλη δοκιμασία της Λαγκάρντ στην ΕΚΤ ήρθε λίγους μήνες μετά την ανάληψη των καθηκόντων της.

Τον Μάρτιο του 2020, με την πανδημία να προκαλεί αναταράξεις στις διεθνείς αγορές, δήλωσε ότι ο ρόλος της ΕΚΤ δεν ήταν να περιορίζει τις διαφορές στις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων.

Η αναφορά στα λεγόμενα spreads ερμηνεύθηκε ως μήνυμα ότι η κεντρική τράπεζα δεν θα παρενέβαινε για να προστατεύσει χώρες που αντιμετώπιζαν αυξημένο κόστος δανεισμού, όπως η Ιταλία.

Η αντίδραση των αγορών ήταν άμεση. Ακολούθησαν μαζικές πωλήσεις ομολόγων, με τη Λαγκάρντ να ανασκευάζει γρήγορα τη δήλωσή της.

Λίγο αργότερα, η ΕΚΤ προχώρησε σε έκτακτες αγορές ομολόγων, συμβάλλοντας στη σταθεροποίηση των αγορών εν μέσω πανδημίας.

Το περιστατικό ανέδειξε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της θέσης: μια φράση του επικεφαλής της ΕΚΤ μπορεί να επηρεάσει το κόστος δανεισμού ολόκληρων κρατών μέσα σε λίγα λεπτά.

Από την πανδημία στη μάχη κατά του πληθωρισμού

Η υγειονομική κρίση δεν ήταν η τελευταία μεγάλη αναταραχή που χρειάστηκε να αντιμετωπίσει.

Η ανάκαμψη μετά την πανδημία, οι δυσκολίες στις εφοδιαστικές αλυσίδες και η ενεργειακή κρίση που επιδεινώθηκε μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022 οδήγησαν σε ιστορική άνοδο του πληθωρισμού.

Η ΕΚΤ αντέδρασε με μια σειρά ταχύτατων αυξήσεων επιτοκίων, επιχειρώντας να συγκρατήσει τις τιμές.

Οι αποφάσεις αυτές είχαν άμεσες συνέπειες για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, καθώς αύξησαν το κόστος εξυπηρέτησης δανείων, ιδιαίτερα όσων είχαν κυμαινόμενο επιτόκιο.

Η πολιτική συνέβαλε στην αποκλιμάκωση του πληθωρισμού, αν και η κεντρική τράπεζα δέχθηκε κριτική επειδή αρχικά υποτίμησε τη διάρκεια και την ένταση των πληθωριστικών πιέσεων.

Η επόμενη περίοδος δεν προδιαγράφεται ευκολότερη. Στις 29 Οκτωβρίου 2026, την ημέρα ανακοίνωσης της αποχώρησης της Λαγκάρντ, η ΕΚΤ διατήρησε αμετάβλητα τα βασικά επιτόκια, με το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,50%.

Στην απόφασή της επισήμανε ότι η νέα άνοδος των ενεργειακών τιμών δημιουργεί κινδύνους για τον πληθωρισμό και την οικονομική ανάπτυξη.

Το διαφορετικό μοντέλο διοίκησης

Εκεί όπου η Λαγκάρντ φαίνεται πως άφησε ιδιαίτερο αποτύπωμα είναι στη λειτουργία της ίδιας της ΕΚΤ.

Ο προκάτοχός της, Μάριο Ντράγκι, είχε συνδέσει το όνομά του με τη διαχείριση της κρίσης του ευρώ, ακολουθώντας όμως ένα περισσότερο συγκεντρωτικό μοντέλο ηγεσίας.

Η Λαγκάρντ προτίμησε να επιδιώκει συμφωνίες και να γεφυρώνει τις διαφωνίες μεταξύ των διοικητών των εθνικών κεντρικών τραπεζών.

Οι αντιθέσεις ανάμεσα στις χώρες που παραδοσιακά υποστηρίζουν αυστηρότερη νομισματική πολιτική και εκείνες που δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στην ανάπτυξη δεν εξαφανίστηκαν. Η νέα πρόεδρος, ωστόσο, προσπάθησε να διαμορφώσει ένα διαφορετικό κλίμα συζήτησης.

Συχνά χρησιμοποιούσε απλή γλώσσα και καθημερινά παραδείγματα, αποφεύγοντας την περίπλοκη οικονομική ορολογία. Το αντισυμβατικό αυτό ύφος αποτελεί και βασικό στοιχείο της διαδρομής που παρουσιάζει στην αυτοβιογραφία της, με τίτλο Lady First.

Γιατί η πρόωρη αποχώρηση προκαλεί πολιτικές αντιδράσεις

Η ανακοίνωση της παραίτησης έφερε ξανά στο προσκήνιο τη σχέση της νομισματικής πολιτικής με τις πολιτικές εξελίξεις.

Με την αποχώρησή της στις 7 Φεβρουαρίου 2027, οι σημερινοί Ευρωπαίοι ηγέτες θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν τον επόμενο πρόεδρο της ΕΚΤ πριν από τις γαλλικές προεδρικές εκλογές.

Το χρονοδιάγραμμα έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι δημοσκοπήσεις στη Γαλλία καταγράφουν ισχυρή δυναμική της ακροδεξιάς, δημιουργώντας ερωτήματα για τον μελλοντικό πολιτικό συσχετισμό.

Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι η πρόωρη αποχώρηση εξυπηρετεί πολιτικούς σχεδιασμούς που συνδέονται με τον Εμανουέλ Μακρόν.

Ο καθηγητής του London School of Economics, Πολ ντε Γκράου, άσκησε έντονη κριτική, υποστηρίζοντας ότι η χρονική επιλογή υποβαθμίζει τον θεσμό και συνδέεται με τους πολιτικούς υπολογισμούς του Γάλλου προέδρου.

Πρόκειται για εκτίμηση που δεν συμμερίζονται όλοι οι αναλυτές. Η επίσημη ανακοίνωση της ΕΚΤ δεν προσδιορίζει τον λόγο της πρόωρης αποχώρησης.

Η ίδια η Λαγκάρντ έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο να διεκδικήσει τη γαλλική προεδρία, αφήνοντας πάντως ανοιχτό το ενδεχόμενο να συνεχίσει να δραστηριοποιείται υπέρ των φιλοευρωπαϊκών θέσεων στη χώρα της.

Ποιος θα αναλάβει την ΕΚΤ μετά τη Λαγκάρντ

Η διαδικασία επιλογής του νέου προέδρου έχει ήδη δρομολογηθεί, όπως επιβεβαίωσε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα.

Η τελική απόφαση λαμβάνεται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, έπειτα από πρόταση του Συμβουλίου της ΕΕ και διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την ΕΚΤ.

Με 21 χώρες στην ευρωζώνη, η απαιτούμενη ενισχυμένη ειδική πλειοψηφία σημαίνει ότι ο νέος πρόεδρος πρέπει να εξασφαλίσει τη στήριξη τουλάχιστον 16 κρατών, τα οποία εκπροσωπούν τουλάχιστον το 65% του πληθυσμού της ευρωζώνης.

Σύμφωνα με το Reuters, μεταξύ των προσώπων που θεωρούνται επικρατέστερα βρίσκονται ο πρώην διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Ολλανδίας, Κλάας Κνοτ, και ο πρώην διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Ισπανίας, Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος.

Η θητεία του νέου επικεφαλής θα είναι οκταετής και δεν θα μπορεί να ανανεωθεί.

Η Κριστίν Λαγκάρντ αφήνει πίσω της μια θητεία στην οποία οι επιτυχίες συνυπάρχουν με τις αστοχίες. Η γυναίκα που κάποτε αντιμετωπιζόταν ως ακατάλληλη για την προεδρία της ΕΚΤ απέδειξε ότι η διαχείριση μιας κεντρικής τράπεζας απαιτεί περισσότερα από τεχνική γνώση. Η πολιτική εμπειρία που τη βοήθησε να καθοδηγήσει τον θεσμό στις κρίσεις είναι, τελικά, εκείνη που βρίσκεται και στο επίκεντρο της συζήτησης για την αποχώρησή της.

---

• ΕΚΤ: «Πάγωσαν» τα επιτόκια – Τι σημαίνει για τα δάνεια
• ΕΚΤ: Πώς εκλέγεται ο διάδοχος της Λαγκάρντ – Το όριο των 16 χωρών και οι δύο επικρατέστεροι
• Λαγκάρντ: «Φεύγω το 2027» αλλά δεν δεσμεύεται για τον Οκτώβριο – Ξανά στο τραπέζι η διαδοχή στην ΕΚΤ

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News