LitRPG: Τα βιβλία απέκτησαν πόντους και πίστες — και βρήκαν εκατομμύρια αναγνώστες

Αλεξάνδρα Παναγοπούλου

Σε ένα συνηθισμένο μυθιστόρημα, ο ήρωας αλλάζει και ο αναγνώστης καλείται να καταλάβει την αλλαγή από τις πράξεις, τη γλώσσα και τις σχέσεις του. Στο LitRPG δεν χρειάζεται να μαντέψει τα πάντα. Το βιβλίο μπορεί να τον ενημερώσει ότι ο χαρακτήρας κέρδισε 500 πόντους εμπειρίας, ανέβηκε επίπεδο, ξεκλείδωσε μια νέα δεξιότητα και διαθέτει πλέον μεγαλύτερη αντοχή απέναντι στο επόμενο τέρας.

Αυτό που πριν από λίγα χρόνια θα έμοιαζε με αστείο για ένα πολύ περιορισμένο κοινό έχει εξελιχθεί σε μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες περιοχές της εμπορικής φαντασίας. Το μεγάλο παράδειγμα είναι το Dungeon Crawler Carl του Ματ Ντίνιμαν: μια σειρά με έναν πρώην λιμενικό, τη γάτα της πρώην συντρόφου του και έναν εξωγήινο τηλεοπτικό διαγωνισμό που μετατρέπει την κατεστραμμένη Γη σε φονικό dungeon.

Ο τίτλος ακούγεται επίτηδες σαν κάτι που η παραδοσιακή εκδοτική βιομηχανία θα απέρριπτε πριν φθάσει στη δεύτερη σελίδα. Κι όμως, η σειρά έχει πουλήσει περίπου 17 εκατομμύρια αντίτυπα, αριθμεί οκτώ βιβλία, βρίσκεται στις αμερικανικές λίστες best sellers και ετοιμάζεται για τηλεοπτική μεταφορά στο Peacock.

Το ενδιαφέρον δεν είναι απλώς ότι «τα βιβλία έγιναν videogames». Είναι ότι εκατομμύρια αναγνώστες βρίσκουν ανακουφιστική μια αφηγηματική υπόσχεση που η καθημερινή ζωή αδυνατεί να δώσει: εδώ, κάθε προσπάθεια αφήνει ορατό ίχνος.

Τι είναι πραγματικά το LitRPG

Τα αρχικά σημαίνουν Literary Role-Playing Game. Για να ανήκει ένα έργο στο είδος, δεν αρκεί να διαδραματίζεται μέσα σε ένα videogame ή να διαθέτει ξίφη, τέρατα και αποστολές. Οι μηχανισμοί του παιχνιδιού πρέπει να αποτελούν μέρος της ίδιας της πραγματικότητας των χαρακτήρων και να εμφανίζονται καθαρά στη σελίδα.

Οι ήρωες βλέπουν στατιστικά, μπάρες υγείας, πόντους εμπειρίας, κατηγορίες αντικειμένων και «δέντρα» δεξιοτήτων. Η πρόοδος δεν είναι μόνο συναισθηματική ή κοινωνική· είναι αριθμημένη. Ένας αναγνώστης γνωρίζει ακριβώς τι κέρδισε ο πρωταγωνιστής από την προηγούμενη δοκιμασία και τι του λείπει για να περάσει στην επόμενη πίστα.

Αυτό διαφοροποιεί το LitRPG από το fantasy που απλώς δανείζεται αισθητική από τα παιχνίδια. Στο Dungeon Crawler Carl, οι κανόνες δεν αποτελούν ντεκόρ. Ο Carl και η Princess Donut επιβιώνουν επειδή μαθαίνουν να διαβάζουν το σύστημα, να εκμεταλλεύονται τα κενά του και να καταλαβαίνουν ότι το παιχνίδι έχει σχεδιαστεί για την ψυχαγωγία ενός τεράστιου εξωγήινου κοινού.

Πίσω από τις μάχες υπάρχει μια αρκετά σκοτεινή ιδέα. Οι επιζώντες δεν αντιμετωπίζονται ως άνθρωποι, αλλά ως περιεχόμενο. Η ταλαιπωρία τους βαθμολογείται, μεταδίδεται και εμπορευματοποιείται. Η σειρά χρησιμοποιεί τη γλώσσα του gaming για να μιλήσει και για την οικονομία της προσοχής: το να μείνεις ζωντανός δεν αρκεί, πρέπει να παραμείνεις ενδιαφέρων.

Γιατί μας παρηγορεί ένας κόσμος που κρατά σκορ

Η επιτυχία του είδους λέει κάτι για μια εποχή γεμάτη μετρήσεις αλλά φτωχή σε βεβαιότητα. Τα βήματα, οι ώρες ύπνου, οι ακροάσεις, τα likes και η παραγωγικότητα μπορούν να καταγραφούν, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο άνθρωπος αισθάνεται πως προχωρά. Μπορεί να εργάζεται για χρόνια χωρίς να γνωρίζει αν έγινε καλύτερος, ασφαλέστερος ή πιο ελεύθερος.

Το LitRPG μετατρέπει αυτή την αβεβαιότητα σε κανόνα που διαβάζεται. Η προσπάθεια έχει αποτέλεσμα, το αποτέλεσμα έχει αριθμό και ο αριθμός ανοίγει την επόμενη δυνατότητα. Η αφήγηση προσφέρει μια καθαρότητα που η πραγματική ζωή αρνείται πεισματικά.

Δεν είναι τυχαίο ότι το είδος αναπτύχθηκε σε διαδικτυακές κοινότητες όπου η ανάγνωση συνδέεται με τη διαρκή συνέχεια. Οι αναγνώστες δεν περιμένουν δύο ή τρία χρόνια για το επόμενο βιβλίο. Διαβάζουν κεφάλαια διαδοχικά, συζητούν θεωρίες, σχολιάζουν τους μηχανισμούς και επιστρέφουν για να δουν την επόμενη αναβάθμιση.

Η απόλαυση μοιάζει με εκείνη του παιχνιδιού, χωρίς να περιορίζεται σε αυτήν. Ο αναγνώστης θέλει να δει τον ήρωα να αποκτά ισχύ, αλλά θέλει επίσης να καταλάβει τι του κοστίζει αυτή η ισχύς. Τα καλύτερα έργα του είδους γνωρίζουν ότι ένα «level up» δεν αποτελεί χαρακτήρα από μόνο του. Είναι απλώς ένας ιδιαίτερα καθαρός τρόπος να δείξεις την αλλαγή.

Η διαδρομή από το Royal Road στα μεγάλα βιβλιοπωλεία

Οι πλατφόρμες σειριακής μυθοπλασίας μειώνουν την απόσταση ανάμεσα στη συγγραφή, στη δημοσίευση και στην αντίδραση του κοινού

Ο Ντίνιμαν άρχισε να δημοσιεύει το Dungeon Crawler Carl στο Royal Road, μια πλατφόρμα δωρεάν σειριακής μυθοπλασίας. Τα πρώτα επτά βιβλία κυκλοφόρησαν αρχικά εκτός του παραδοσιακού εκδοτικού συστήματος, με τη σειρά να βρίσκει το κοινό της πριν αποκτήσει τη σφραγίδα ενός μεγάλου οίκου. Η Penguin Random House άρχισε να τα επανεκδίδει σε έντυπη μορφή το 2024.

Η διαδρομή αυτή αντιστρέφει τον κλασικό μηχανισμό ανακάλυψης ενός συγγραφέα. Ο εκδότης δεν χρειάστηκε να προβλέψει αν υπάρχει αγορά. Η αγορά είχε ήδη συγκροτηθεί, είχε αγοράσει τα ebooks, είχε ακούσει τα audiobooks και είχε μετατρέψει τους χαρακτήρες σε κοινή γλώσσα ενός fandom.

Κάτι αντίστοιχο έχει συμβεί με το BookTok, που μετέφερε περιφρονημένα είδη στα κεντρικά τραπέζια των βιβλιοπωλείων. Η διαφορά είναι ότι το LitRPG δεν αλλάζει μόνο τον τρόπο προώθησης. Αλλάζει και τον τρόπο παραγωγής. Το BookTok έκανε τα «ένοχα» αναγνώσματα εκδοτικό φαινόμενο· οι πλατφόρμες σειριακής μυθοπλασίας επιτρέπουν επιπλέον στο έργο να μεγαλώνει μπροστά στο κοινό του.

Οι συγγραφείς δημοσιεύουν κεφάλαια, βλέπουν αμέσως πού γελά ή κουράζεται η κοινότητα και γνωρίζουν ποιος δευτερεύων χαρακτήρας απέκτησε απροσδόκητη ζωή. Αυτό δεν σημαίνει ότι το κοινό γράφει το βιβλίο. Σημαίνει όμως ότι η παλιά απόσταση ανάμεσα στο χειρόγραφο και στην αντίδραση του αναγνώστη έχει σχεδόν εξαφανιστεί.

Το audiobook δεν είναι δευτερεύουσα έκδοση

Για το Dungeon Crawler Carl, ο ήχος υπήρξε καθοριστικός. Ο Τζεφ Χέις ερμηνεύει τον Carl, την Princess Donut και μεγάλο μέρος του πολυπρόσωπου κόσμου, ενώ η Soundbooth Theater δημιούργησε και μια πολυφωνική, «κινηματογραφική» εκδοχή με μουσική και ηχητικά εφέ.

Ο ίδιος ο Ντίνιμαν έχει παρατηρήσει ότι πολλοί αναγνώστες γνώρισαν πρώτα τη σειρά μέσα από το Audible. Το φαινόμενο είναι ορατό στις λίστες: στα τέλη Σεπτεμβρίου το πρώτο Dungeon Crawler Carl βρισκόταν ξανά ανάμεσα στα κορυφαία αμερικανικά audiobooks.

Αυτό έχει σημασία, επειδή το LitRPG συχνά περιλαμβάνει ειδοποιήσεις, αλλαγές φωνής, συστήματα και τεράστιο όγκο διαλόγων. Στην καλή ηχητική μεταφορά, οι μηχανισμοί που θα μπορούσαν να κουράσουν στη σελίδα αποκτούν ρυθμό, χιούμορ και θεατρικότητα. Το audiobook δεν ακολουθεί απλώς την επιτυχία του βιβλίου. Σε μεγάλο βαθμό τη δημιουργεί.

Από το βιβλίο στην τηλεόραση – και από τον αναγνώστη στον παίκτη

Η τηλεοπτική μεταφορά αναπτύσσεται για το Peacock από τη Fuzzy Door του Σεθ ΜακΦάρλαν, με τον Κρις Γιοστ στο δημιουργικό σχήμα και τον Ντίνιμαν ως co-executive producer. Ο Τζεφ Χέις έχει ανακοινωθεί για τη φωνή της Princess Donut, μια επιλογή που αναγνωρίζει πόσο στενά έχει ταυτιστεί η ηχητική ερμηνεία με τον χαρακτήρα.

Η μεταφορά θα αντιμετωπίσει μια ενδιαφέρουσα δυσκολία. Στο βιβλίο, τα παράθυρα στατιστικών και οι αριθμητικές αναβαθμίσεις ενεργοποιούν τη φαντασία του αναγνώστη. Στην οθόνη κινδυνεύουν να μοιάσουν με γραφικά που καλύπτουν την εικόνα. Η σειρά θα πρέπει να μεταφέρει όχι μόνο τα γεγονότα, αλλά και την ιδιαίτερη ικανοποίηση του να βλέπεις την πρόοδο να καταγράφεται.

Το φαινόμενο έχει ήδη ξεπεράσει τα όρια ενός τίτλου. Η παραδοσιακή εκδοτική αγορά επενδύει σε σειρές που κάποτε θεωρούσε υπερβολικά εξειδικευμένες, τα audiobooks αποκτούν δική τους δραματουργία και οι διαδικτυακές κοινότητες λειτουργούν μαζί ως αναγνωστικό κοινό, εργαστήριο και μηχανισμός διάδοσης.

Η λογοτεχνία δεν «χάνει» επειδή δανείζεται κάτι από τα videogames. Πάντα δανειζόταν από τις κυρίαρχες μορφές της εποχής της: από το θέατρο, την εφημερίδα, το σινεμά και την τηλεόραση. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν ο μηχανισμός υπηρετεί την ιστορία ή την αντικαθιστά.

Στο καλό LitRPG, οι πόντοι δεν είναι ο προορισμός. Είναι η ορατή απόδειξη ότι ο χαρακτήρας πέρασε από κάτι και δεν έμεινε ακριβώς ο ίδιος. Ίσως αυτό ζητούν τελικά οι αναγνώστες: όχι έναν κόσμο ευκολότερο, αλλά έναν κόσμο που αναγνωρίζει καθαρά ότι προσπάθησαν.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News