Ο «Μαΐστρος» μιλά ελληνικά – Η τεχνητή νοημοσύνη που αναπτύχθηκε στο Πανεπιστήμιο Πατρών

Αλεξάνδρα Παναγοπούλου

Ενα ελληνικό γλωσσικό μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης, προσαρμοσμένο στη γλώσσα και την εγχώρια πραγματικότητα, ανέπτυξαν τρεις ερευνητές του Πανεπιστημίου Πατρών. Ο Maistros 8B μπορεί να εγκατασταθεί τοπικά, διατίθεται με ανοικτά βάρη και συνοδεύεται από τα δεδομένα και τον κώδικα που χρησιμοποιήθηκαν για την εκπαίδευση και την αξιολόγησή του.

Οι Νικόλαος Γιαρέλης, Χαράλαμπος Μαστροκώστας και Νίκος Καρακαπιλίδης, από το Εργαστήριο Βιομηχανικής Διοίκησης και Πληροφοριακών Συστημάτων –IMIS Lab– του Τμήματος Μηχανολόγων και Αεροναυπηγών Μηχανικών, παρουσίασαν την εργασία τους τον Μάιο του 2026.

Το όνομα του μοντέλου παραπέμπει στον μαΐστρο, τον βορειοδυτικό άνεμο της Μεσογείου. Η επιλογή του αποκτά έναν δεύτερο συμβολισμό σε ένα εγχείρημα που επιχειρεί να ανοίξει περισσότερο χώρο για τα ελληνικά στο ταχύτατα εξελισσόμενο πεδίο της τεχνητής νοημοσύνης.

Η ελληνική γλώσσα ως πεδίο δοκιμής

Τα μεγάλα πολυγλωσσικά μοντέλα έχουν βελτιώσει αισθητά τις επιδόσεις τους στα ελληνικά. Οι δυσκολίες εμφανίζονται εντονότερα όταν μια ερώτηση απαιτεί σωστή γραμματική κλίση, γνώση θεσμών και προσώπων ή κατανόηση πολιτισμικών και ιστορικών αναφορών.

Η ελληνική θεωρείται γλώσσα περιορισμένων ψηφιακών πόρων για την επεξεργασία φυσικής γλώσσας. Τα δεδομένα εκπαίδευσης και τα αξιόπιστα εργαλεία αξιολόγησης είναι λιγότερα σε σχέση με τα αγγλικά και άλλες κυρίαρχες γλώσσες, ενώ το ιδιαίτερο αλφάβητο, η πλούσια μορφολογία και η συντακτική ευελιξία αυξάνουν τις απαιτήσεις.

Διαβάστε επίσης: Το «χρυσό» 5άρι της αγοράς εργασίας: Οι καριέρες που βρίσκονται στην κορυφή των αποδοχών

Σε αυτό το κενό στράφηκε η ομάδα του Πανεπιστημίου Πατρών. Η ερευνητική εργασία συνδυάζει τη δημιουργία ενός ελληνικού συνόλου δεδομένων, την προσαρμογή ενός υπάρχοντος μοντέλου και τη σύγκρισή του με οκτώ ακόμη συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.

Οι 2.700 ερωτήσεις του CulturaQA

Στον πυρήνα του εγχειρήματος βρίσκεται το CulturaQA, μια δεξαμενή 2.700 ερωτήσεων και απαντήσεων στα ελληνικά. Οι ερευνητές συγκέντρωσαν 180 ελληνικές λέξεις και φράσεις-κλειδιά και τις κατέταξαν σε 11 θεματικές κατηγορίες.

Το υλικό καλύπτει πεδία από τον πολιτισμό, την ιστορία και τον τουρισμό έως την πολιτική, την οικονομία, την υγεία, την επιστήμη, την εκπαίδευση, τον αθλητισμό, τη διατροφή και το δίκαιο. Για κάθε λέξη ή φράση δημιουργήθηκαν 15 ερωτήσεις μαζί με τις αντίστοιχες απαντήσεις.

Η πρώτη παραγωγή έγινε με το GPT-5 και ακολούθησε ανθρώπινη επεξεργασία. Η ομάδα διόρθωσε γραμματικές κλίσεις, ορθογραφικά και συντακτικά λάθη, προβληματικές μεταφράσεις, αγγλικούς χαρακτήρες μέσα σε ελληνικές λέξεις και περιπτώσεις αδικαιολόγητης χρήσης του πολυτονικού.

Ο έλεγχος επεκτάθηκε και στην ακρίβεια του περιεχομένου. Διορθώθηκαν πραγματολογικά σφάλματα, ιστορικές και πολιτισμικές αστοχίες, ενώ αφαιρέθηκαν οι τυποποιημένες φράσεις και οι άσχετες προτάσεις που συχνά προσθέτουν τα μοντέλα στις απαντήσεις τους.

Από τα 2.700 ζεύγη ερωτήσεων και απαντήσεων, τα 2.000 χρησιμοποιήθηκαν για την εκπαίδευση, τα 200 για την επικύρωση και τα 500 για την τελική δοκιμή.

Η κατανομή των 2.700 ερωτήσεων του CulturaQA στις έντεκα θεματικές κατηγορίες του

Η γνώση ενός μεγάλου μοντέλου σε μικρότερο σώμα

Ο Maistros 8B βασίζεται στο Ministral 3 8B της Mistral AI. Η πατρινή ομάδα προσαρμόσε το αρχικό μοντέλο στα ελληνικά μέσω της τεχνικής LoRA, η οποία επιτρέπει την εκπαίδευση ενός περιορισμένου μέρους των παραμέτρων και μειώνει σημαντικά τις υπολογιστικές απαιτήσεις.

Η ένδειξη «8B» αντιστοιχεί σε περίπου 8 δισεκατομμύρια παραμέτρους. Το μέγεθός του παραμένει σημαντικό για έναν συνηθισμένο υπολογιστή, ανήκει όμως σε κατηγορία που διευκολύνει την τοπική εγκατάσταση, σε αντίθεση με τα ισχυρότερα εμπορικά συστήματα που παρέχονται κυρίως μέσω εταιρικών υποδομών.

Η επίσημη έκδοση του Maistros 8B μπορεί να επεξεργαστεί περιβάλλον κειμένου που προσεγγίζει τις 150.000 ελληνικές λέξεις. Διατίθεται επίσης συμπιεσμένη έκδοση τεσσάρων bit, η οποία, σύμφωνα με την τεκμηρίωσή της, χρειάζεται κατά 65% λιγότερη μνήμη.

Η δυνατότητα τοπικής εγκατάστασης έχει πρακτική αξία για πανεπιστήμια, ερευνητικά εργαστήρια και μικρότερες ομάδες ανάπτυξης. Επιτρέπει τη δημιουργία εφαρμογών με μεγαλύτερο έλεγχο της υποδομής, του κόστους και των δεδομένων που εισάγονται στο σύστημα.

Πρώτο σε επτά δοκιμές ανοικτών μοντέλων

Η ερευνητική ομάδα αξιολόγησε εννέα μοντέλα σε ισάριθμα ελληνικά σύνολα ερωτήσεων και απαντήσεων. Οι δοκιμές περιλάμβαναν ερωτήσεις ΑΣΕΠ, ιατρικά και οικονομικά θέματα, φυσική κοινή λογική, πολιτισμικές γνώσεις και το ελληνικό υποσύνολο του Greek MMLU.

Με βάση τα δημοσιευμένα αποτελέσματα, ο Maistros 8B κατέγραψε την υψηλότερη επίδοση μεταξύ των μοντέλων ανοικτών βαρών σε επτά από τις εννέα δοκιμές. Ξεπέρασε επίσης το αρχικό Ministral 3 8B στα οκτώ από τα εννέα σύνολα αξιολόγησης, με στατιστικά σημαντική βελτίωση στα πέντε.

Η εικόνα είχε δύο εξαιρέσεις. Στο DemosQA, το αρχικό Ministral πέτυχε οριακά καλύτερη βαθμολογία, ενώ στο Greek Truthful QA την υψηλότερη επίδοση ανάμεσα στα ανοικτά μοντέλα κατέγραψε το Krikri 8B.

Το GPT-5 mini και το Gemini 3 Flash διατήρησαν καθαρό προβάδισμα και στις εννέα δοκιμές. Η σύγκριση οριοθετεί με ακρίβεια το αποτέλεσμα: ο «Μαΐστρος» βρίσκεται στην κορυφή της κατηγορίας των αντίστοιχου μεγέθους ανοικτών μοντέλων για αρκετές ελληνικές εργασίες, ενώ η απόσταση από τα ισχυρότερα εμπορικά συστήματα παραμένει μεγάλη.

Η διαδρομή από τις ελληνικές λέξεις και φράσεις-κλειδιά έως τη δημιουργία του CulturaQA και την προσαρμογή του Maistros 8B

Ανοικτά βάρη από το Ρίο

Το μοντέλο, το CulturaQA και ο κώδικας της έρευνας έχουν δημοσιευθεί, επιτρέποντας σε άλλες ομάδες να επαναλάβουν τις δοκιμές, να ελέγξουν τα αποτελέσματα και να προσαρμόσουν τον Maistros σε νέες εφαρμογές.

Η μελέτη βρίσκεται σε μορφή επιστημονικής προδημοσίευσης και έχει υποβληθεί σε περιοδικό. Τα αποτελέσματά της προέρχονται από τη μεθοδολογία και τις μετρήσεις των δημιουργών, ενώ η ανοικτή διάθεση ολόκληρης της ερευνητικής υποδομής δίνει πλέον τη δυνατότητα για ανεξάρτητους ελέγχους.

Από το Ρίο διατίθεται έτσι ένα πλήρες ελληνικό ερευνητικό εργαλείο: δεδομένα εκπαίδευσης, κώδικας, μοντέλο και ενιαίο πλαίσιο αξιολόγησης. Η συνέχεια θα γραφτεί στις εφαρμογές που θα αναπτυχθούν πάνω του και στις νέες δοκιμές που θα δείξουν μέχρι πού μπορεί να φτάσει ο «Μαΐστρος» όταν φυσήξει έξω από το εργαστήριο.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News