Μεγάλα έργα στον τομέα των μεταφορών της ΕΕ είναι εκτός πορείας ολοκλήρωσης.
Απρόβλεπτες κρίσεις άφησαν το αποτύπωμά τους στην κατασκευή των εμβληματικών υποδομών μεταφορών της Ευρώπης, με το κόστος τους να αυξάνεται και την υλοποίησή τους να καθυστερεί ακόμη περισσότερο.
Αυτό είναι το κύριο συμπέρασμα της νέας έκθεσης του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΕΣ), στην οποία επικαιροποιεί τις παρατηρήσεις και τα ευρήματά του από παρόμοιο έλεγχο που είχε διενεργηθεί το 2020.
Ως εκ τούτου, το κλιμάκιο ελέγχου αναδιατυπώνει την αξιολόγησή του σχετικά με τον στόχο να έχει ολοκληρωθεί το κεντρικό διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών (ΔΕΔ-Μ) μέχρι το 2030 από «απίθανο να τεθεί σε λειτουργία» πριν από μία πενταετία στο ξεκάθαρο «δεν θα επιτευχθεί» του σήμερα.
Δεδομένης της σημασίας των βασικών διασυνοριακών διαδρόμων μεταφορών για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις στην Ευρώπη, το ΕΕΣ επικαιροποίησε τα βασικά δεδομένα και τις παρατηρήσεις που διατύπωνε στην ειδική έκθεση του 2020 επί του θέματος.
Οι προοπτικές για το 2025 είναι χειρότερες από ό,τι το 2020 και υπολείπονται κατά πολύ των αρχικών προβλέψεων.
Βέβαια, από το 2020, αυτά τα πολύ μεγάλα έργα αντιμετωπίζουν μια σειρά πρόσθετων προκλήσεων που ανέκυψαν λόγω της πανδημίας COVID-19 και του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας.
Έχουν επίσης προκύψει νέες κανονιστικές απαιτήσεις και απροσδόκητα τεχνικά ζητήματα.
«Το όραμα με τις εμβληματικές υποδομές μεταφορών της ΕΕ είναι να αναδιαμορφωθεί η η Ευρώπη, φέρνοντας τους ανθρώπους πιο κοντά και διευκολύνοντας την οικονομική δραστηριότητα», δήλωσε η κα Annemie Turtelboom, μέλος του ΕΕΣ και αρμόδια για τη συγκεκριμένη έκθεση επικαιροποίησης.
«Ωστόσο, τρεις δεκαετίες μετά τον σχεδιασμό των περισσότερων έργων, απέχουμε ακόμη παρασάγγας από την εγκαινίασή τους όπως και από την 2 EL επίτευξη των επιδιωκόμενων βελτιώσεων στις ροές επιβατών και εμπορευμάτων σε ολόκληρη την Ευρώπη.»
Πολλά πολύ μεγάλα έργα έχουν πληγεί από αυξήσεις του κόστους. Το 2020, το ΕΕΣ ανέφερε ότι στα οκτώ εξετασθέντα πολύ μεγάλα έργα είχε σημειωθεί συνολική αύξηση του πραγματικού κόστους (δηλαδή χωρίς τον πληθωρισμό) κατά 47 %, σε σύγκριση με τις αρχικές εκτιμήσεις.
Σήμερα, η διαφορά είναι σχεδόν διπλάσια, στο + 82 %. Η αύξηση αυτή οφείλεται στη διολίσθηση του προϋπολογισμού δύο έργων: της Rail Baltica (το κόστος της έχει εκτιναχθεί κατά + 160 % τα τελευταία 6 χρόνια και σχεδόν τετραπλασιάστηκε σε σχέση με τις αρχικές εκτιμήσεις), και της σιδηροδρομικής σύνδεσης Λυών-Τορίνου (+ 23 % την τελευταία 6ετία — υπερδιπλασιάζοντας τα αρχικώς προβλεπόμενα).
Για τη διώρυγα Σηκουάνα-Βόρειας Ευρώπης, παρόλο που η τάση έχει επιβραδυνθεί τα τελευταία χρόνια (+ 9 % την τελευταία 6ετία), το κόστος κατασκευής της έχει τριπλασιαστεί συνολικά από την έναρξη του έργου.
Ο αντίκτυπος στη συγχρηματοδότηση από την ΕΕ δεν εμφανίζεται αυτόματα, καθώς δεν συνδέεται άμεσα με το συνολικό κόστος.
Σε κάθε περίπτωση, από το 2020 που κάναμε την τελευταία ανάλυσή μας, τα οκτώ πολύ μεγάλα έργα έλαβαν συνολικά επιπλέον 7,9 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις της ΕΕ, γεγονός που σημαίνει ότι το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης της ΕΕ που εκταμιεύθηκε για τις εν λόγω υποδομές ανέρχεται πλέον σε 15,3 δισ. ευρώ.
Όσον αφορά στους χρόνους υλοποίησης, το κλιμάκιο ελέγχου επισήμανε στην έκθεση του 2020 μέση καθυστέρηση 11 ετών σε σύγκριση με τον αρχικό σχεδιασμό.
Η επικαιροποίηση του 2025 δείχνει ότι η κατάσταση έχει αλλάξει προς το χειρότερο. Για τα πέντε πολύ μεγάλα έργα για τα οποία υπάρχουν διαθέσιμες πληροφορίες, η μέση καθυστέρηση εκτείνεται πλέον στα 17 χρόνια.
Η σιδηροδρομική γραμμή Basque Y, η οποία αναμενόταν να τεθεί σε λειτουργία μέχρι το 2010 σύμφωνα με το αρχικό της χρονοδιάγραμμα και μέχρι το 2023 σύμφωνα με το αναθεωρημένο σχέδιο του 2020, αναμένεται τώρα να είναι έτοιμη το νωρίτερο το 2030 (οι φορείς υλοποίησης του έργου θεωρούν πιο ρεαλιστικό σενάριο το 2035).
Η σιδηροδρομική σύνδεση Λυών-Τορίνου αναμένεται τώρα να ξεκινήσει να λειτουργεί το 2033 (και όχι το 2015 όπως είχε αρχικά προγραμματιστεί ούτε το 2030 σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα του 2020).
Η σήραγγα βάσης Brenner αναμένεται τώρα να ανοίξει το 2032 το νωρίτερο, και όχι το 2016 ούτε το 2028 όπως προβλεπόταν προηγουμένως.
Η διώρυγα Σηκουάνα-Βόρειας Ευρώπης επρόκειτο αρχικά να αρχίσει να λειτουργεί το 2010, ημερομηνία η οποία αργότερα μετατέθηκε για το 2028, ενώ πλέον το 2032 θεωρείται πιθανότερο σενάριο.
Το συμπέρασμα είναι αδιαμφισβήτητο: δεν υπάρχει πλέον αμφιβολία ότι ο στόχος του 2030 για την ολοκλήρωση του κεντρικού δικτύου ΔΕΔ-Μ της ΕΕ δεν πρόκειται να επιτευχθεί.
Το ΕΕΣ αναμένει ότι η πρόσφατη αναθεώρηση του κανονισμού ΔΕΔ-Μ θα ενισχύσει τον ρόλο και την εξουσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσον αφορά στην εποπτεία της ολοκλήρωσης του δικτύου.
Ωστόσο, τονίζει ότι αυτό θα έχει ως επί το πλείστον αντίκτυπο στα πολύ μεγάλα έργα που θα υλοποιηθούν στο μέλλον.
Η Ελλάδα καλείται να τηρήσει τα χρονοδιαγράμματα και να μην χάσει πόρους στον τομέα των μεταφορών.
Το διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών (ΔΕΔ-Μ) αποτελεί τη ραχοκοκαλιά του πανευρωπαϊκού δικτύου οδικών, σιδηροδρομικών, εσωτερικών πλωτών, θαλάσσιων και αεροπορικών μεταφορών.
Κων/νος Σ. Μαργαρίτης
Δημοσιογράφος
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
