Ντε Κίρικο: Ο ζωγράφος που γεννήθηκε στον Βόλο και έκανε την πόλη να μοιάζει με γρίφο
Γεννημένος στον Βόλο, ο Τζόρτζιο ντε Κίρικο κουβάλησε στην ευρωπαϊκή ζωγραφική τρένα, αγάλματα, πλατείες και σκιές
Ο Τζόρτζιο ντε Κίρικο γεννήθηκε στον Βόλο, έζησε τα πρώτα του χρόνια στην Ελλάδα και έγινε ένας από τους ζωγράφους που άλλαξαν την εικόνα της μοντέρνας τέχνης. Οι άδειες πλατείες, τα αγάλματα, τα τρένα, οι στοές και οι μεγάλες σκιές του έφτιαξαν έναν κόσμο αναγνωρίσιμο, αλλά ποτέ καθησυχαστικό.
Ο Βόλος πίσω από έναν μεγάλο ζωγράφο
Ο Τζόρτζιο ντε Κίρικο γεννήθηκε στον Βόλο το 1888, από Ιταλούς γονείς, και πέρασε τα πρώτα χρόνια της ζωής του στην Ελλάδα. Δεν πρόκειται για μια απλή βιογραφική λεπτομέρεια. Ο Βόλος, η Αθήνα, τα τρένα, η αρχαιότητα και οι ανοιχτοί χώροι επιστρέφουν με διαφορετικούς τρόπους στο έργο ενός ζωγράφου που σημάδεψε τη μοντέρνα τέχνη.
Ο πατέρας του, Εβαρίστο ντε Κίρικο, ήταν μηχανικός και εργαζόταν στους σιδηροδρόμους της Θεσσαλίας. Η εικόνα του τρένου, που αργότερα εμφανίζεται συχνά στους πίνακές του, δεν μοιάζει έτσι με τυχαίο εύρημα. Είναι ένα κομμάτι από το περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγάλωσε.
Η οικογένεια έζησε και στην Αθήνα, όπου ο ντε Κίρικο ξεκίνησε τις σπουδές του στη ζωγραφική. Αργότερα συνέχισε στο Μόναχο και στη συνέχεια κινήθηκε ανάμεσα στην Ιταλία και τη Γαλλία. Αυτή η διαδρομή τον έφερε κοντά σε διαφορετικές καλλιτεχνικές και φιλοσοφικές επιρροές, αλλά η ελληνική εμπειρία δεν χάθηκε από το βλέμμα του.
Οι άδειες πλατείες που έγιναν υπογραφή
Ο ντε Κίρικο έγινε γνωστός για τις πλατείες του. Όχι τις πλατείες με κόσμο, κίνηση και καθημερινότητα, αλλά εκείνες που μοιάζουν να έχουν αδειάσει ξαφνικά.
Στους πίνακές του εμφανίζονται στοές, πύργοι, αγάλματα, τρένα στο βάθος, αντικείμενα που μοιάζουν βαλμένα στη λάθος θέση. Το φως είναι δυνατό, οι σκιές μακριές, οι άνθρωποι συχνά απόντες. Η πόλη δεν παρουσιάζεται ως τόπος ζωής, αλλά ως σκηνικό όπου κάτι έχει συμβεί ή πρόκειται να συμβεί.
Αυτή η αίσθηση έκανε τη ζωγραφική του αμέσως αναγνωρίσιμη. Δεν χρειάζεται να έχει κανείς ειδικές γνώσεις για να καταλάβει ότι μπροστά του δεν βρίσκεται μια απλή αστική εικόνα. Υπάρχει μια ένταση, μια αμηχανία, μια περίεργη ησυχία.
Η μεταφυσική ζωγραφική και οι υπερρεαλιστές
Ο ντε Κίρικο συνδέθηκε με τη μεταφυσική ζωγραφική, ένα ρεύμα που δεν ενδιαφερόταν να αποδώσει απλώς την πραγματικότητα. Οι εικόνες του μοιάζουν καθαρές και αυστηρές, αλλά μέσα τους υπάρχει κάτι παράξενο.
Αυτό ήταν που τράβηξε και τους υπερρεαλιστές. Πριν ο υπερρεαλισμός γίνει μεγάλο καλλιτεχνικό κίνημα, ο ντε Κίρικο είχε ήδη δείξει ότι ένα γνώριμο αντικείμενο μπορεί να γίνει ανησυχητικό, αν αλλάξει θέση, κλίμακα ή περιβάλλον.
Ένα άγαλμα, ένα γάντι, μια μπάλα, μια καμάρα ή ένα τρένο αποκτούν στους πίνακές του άλλο βάρος. Δεν εξηγούνται πλήρως. Στέκονται εκεί και αναγκάζουν τον θεατή να τα κοιτάξει περισσότερο.
Η Ελλάδα χωρίς καρτ ποστάλ
Το ελληνικό στοιχείο στο έργο του ντε Κίρικο δεν είναι τουριστικό. Δεν βρίσκεται σε ειδυλλιακά τοπία ούτε σε εύκολες αναφορές.
Βρίσκεται κυρίως στα αγάλματα, στην αρχιτεκτονική αυστηρότητα, στο φως, στην αίσθηση της αρχαιότητας ως παρουσίας μέσα στη σύγχρονη πόλη. Η Ελλάδα στο έργο του δεν λειτουργεί σαν φόντο. Λειτουργεί σαν μνήμη.
Γι’ αυτό και ο ντε Κίρικο έχει ενδιαφέρον πέρα από την επέτειο της γέννησής του. Είναι ένας ζωγράφος που ξεκίνησε από τον Βόλο και έφτιαξε μια εικόνα της πόλης που επηρέασε τη μοντέρνα τέχνη. Μια πόλη άδεια, αυστηρή, φωτισμένη, αλλά ποτέ απλή.
Οι πλατείες του δεν χρειάζονται πλήθος για να αποκτήσουν ένταση. Έχουν φως, σκιές, αντικείμενα και μια αίσθηση αναμονής. Αυτό ήταν αρκετό για να γίνει ο κόσμος του ντε Κίρικο ένας από τους πιο χαρακτηριστικούς κόσμους της ζωγραφικής του 20ού αιώνα.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
