«Οδύσσεια»: Μια προσωπική ανάγνωση της ταινίας του Νόλαν

Βαγγέλης Γερογιάννης

Πριν ξεκινήσουμε, ας πέσει το καθιερωμένο disclaimer. Δεν είμαι κριτικός κινηματογράφου, δεν έχω ιδέα από σινεμά, οπότε μην παίρνετε στα σοβαρά έναν τύπο που του ήρθε από το πουθενά να γράψει τη γνώμη του για μια ταινία. Πάντα να έχετε τη δική σας άποψη, να κάνετε τη δική σας έρευνα και να εμπιστεύεστε το ένστικτό σας.

Eπίσης, μια ακόμα προειδοποίηση πριν συνεχίσουμε. Το κείμενο που ακολουθεί περιέχει αρκετά spoilers. Αν δεν έχετε δει ακόμα την «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν, ίσως είναι καλύτερα να κάνετε πρώτα το ταξίδι στην κινηματογραφική αίθουσα και να επιστρέψετε εδώ αργότερα.

Για μένα αποτέλεσε την πρώτη κινηματογραφική εμπειρία του 2026.

Η αίσθηση που είχα από την αρχή μέχρι το τέλος ήταν ότι πρόκειται για ένα βαθύ εσωτερικό ταξίδι του Οδυσσέα μέσα από τον αποχωρισμό, την επιτυχία, τις τύψεις και τελικά την εξιλέωση, με πολλούς υπαρξιακούς συμβολισμούς.

Ο Νόλαν παρουσιάζει έναν Οδυσσέα γήινο, που συγκρούεται εσωτερικά με αυτό που είναι, βρίσκοντας όμως πάντα τον τρόπο να σταθεί όρθιος.

Επιλέγει να αναδείξει περισσότερο τον εσωτερικό αγώνα του Οδυσσέα παρά τη στρατηγική του ιδιοφυΐα. Η επιβίωσή του μοιάζει να εξαρτάται τόσο από τη βούληση των θεών όσο και από τη νίκη απέναντι στον ίδιο του τον εαυτό. Αντίθετα, οι σύντροφοί του πεθαίνουν επειδή γίνονται έρμαια των παρορμήσεων και των παθών τους.

«Μόνο εσύ θα γυρίσεις πίσω. Οι σύντροφοί σου θα πεθάνουν όλοι», προβλέπει ο μάντης Τειρεσίας, με τον Οδυσσέα να του απαντά: «Εγώ μπορώ να τους προστατεύσω από τους θεούς». Η απάντηση του Τειρεσία είναι αφοπλιστική και συνοψίζει όλο το νόημα της ταινίας: «Ναι, αλλά όχι από τον εαυτό τους».

Ο εαυτός μας είναι πολλές φορές ο χειρότερος εχθρός. Τα πάθη, οι αδυναμίες, οι εξαρτήσεις, οι εθισμοί, η ροπή προς το εύκολο και τελικά προς το επιζήμιο είναι εκείνα που συχνά μας νικούν. Ο Οδυσσέας κάνει τα πάντα για να επιστρέψει στην Ιθάκη και στην αγαπημένη του Πηνελόπη, όμως δεν είναι από την αρχή έτοιμος για την επιστροφή.

Καταλήγει μόνος στο νησί της Καλυψώς και εκεί χάνει άλλα 7 χρόνια. «Ο λωτός εξασθενεί τη θέληση και τη μνήμη, αλλά ήσουν ευτυχισμένος εδώ μαζί μου», του λέει η Καλυψώ όταν συνειδητοποιεί πως ο Οδυσσέας είναι πλέον έτοιμος να γυρίσει.

Αργότερα, στη συνάντησή του με την Πηνελόπη το επιβεβαιώνει και ο ίδιος: «Κάποιες φορές δεν είσαι έτοιμος να επιστρέψεις». Κάποιες φορές δεν είμαστε έτοιμοι να πάρουμε αποφάσεις, να κάνουμε δύσκολες επιλογές, γιατί φοβόμαστε να δούμε τι θα συναντήσουμε στην άλλη πλευρά. Και ψάχνοντας δικαιολογίες, μένουμε ο καθένας στο δικό του νησί της Καλυψώς.

Στο τέλος ο Δούρειος Ίππος τυλίγεται στις φλόγες. Μαζί του σβήνει το παρελθόν και ένα νέο μέλλον γεννιέται όπως ακριβώς συμβαίνει και στην πραγματική ζωή.

Ένα στοιχείο που επανέρχεται διαρκώς κατά τη διάρκεια της ταινίας είναι ο «νόμος του Δία» για τη φιλοξενία, ένας από τους πιο θεμελιώδεις άξονες του έπους. Πιθανότατα, ο Νόλαν τον τονίζει συχνά επειδή δεν τον αντιμετωπίζει ως μια αρχαία κοινωνική συνήθεια, αλλά ως έναν ηθικό κανόνα που διαχωρίζει τον πολιτισμό από τη βαρβαρότητα. Είναι ένας τρόπος με τον οποίο ξεχωρίζει τον άνθρωπο που σέβεται, βοηθά και προστατεύει από εκείνον που παραδίδεται στην αλαζονεία και στα ένστικτά του.

Ναι, υπάρχουν παραλείψεις και σκηνοθετικές επιλογές που συζητούνται ευρέως, αλλά δεν με ενόχλησε τίποτα απ’ όλα αυτά. Σχολιάζω ξεκάθαρα την οπτική ενός δημιουργού σε ένα έργο που εδώ και σχεδόν τρεις χιλιάδες χρόνια εξακολουθεί να μιλάει για τον άνθρωπο. Και, τουλάχιστον για μένα, αυτό το πέτυχε.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News