ΟΟΣΑ: Σε ποιους τομείς ξεχωρίζει η Ελλάδα στη Δικαιοσύνη – Οι επιδόσεις και οι προκλήσεις
Η έκθεση «Justice as a Public Service: Delivering Better Outcomes» καταγράφει θετικές αξιολογήσεις για τη δίκαιη μεταχείριση των πολιτών, την πρόσβαση σε εξατομικευμένη υποστήριξη και τους μηχανισμούς επίλυσης διαφορών. Αναφορές και σε ελληνικές πρωτοβουλίες για την προστασία των παιδιών, την καταπολέμηση του ρατσισμού και τον ψηφιακό μετασχηματισμό
Θετικές επιδόσεις της Ελλάδας σε βασικούς τομείς της ανθρωποκεντρικής Δικαιοσύνης καταγράφει η έκθεση του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) με τίτλο «Justice as a Public Service: Delivering Better Outcomes» (2026), σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργού Επικρατείας Άκη Σκέρτσου και του υπουργείου Δικαιοσύνης.
Η έκθεση εξετάζει κατά πόσο οι πολίτες και οι επιχειρήσεις μπορούν να αναγνωρίζουν τα νομικά τους προβλήματα, να βρίσκουν την κατάλληλη υποστήριξη και να εξασφαλίζουν δίκαιη, αποτελεσματική και έγκαιρη επίλυση των διαφορών τους. Πρόκειται για την πρώτη συγκριτική εφαρμογή του σχετικού πλαισίου μέτρησης του ΟΟΣΑ, το οποίο αξιολογεί την εμπειρία των πολιτών σε όλο το φάσμα των διαθέσιμων διαδικασιών και όχι αποκλειστικά τη λειτουργία των δικαστηρίων.
Παράλληλα, αναδεικνύονται ελληνικές πρωτοβουλίες για την προστασία των ανηλίκων, την αντιμετώπιση του ρατσισμού και των εγκλημάτων μίσους, καθώς και την ενσωμάτωση της Δικαιοσύνης στον εθνικό σχεδιασμό ψηφιακού μετασχηματισμού.
Δίκαιη μεταχείριση και επίλυση προβλημάτων
Η Ελλάδα, η Λιθουανία και η Πολωνία συγκαταλέγονται στις χώρες του ΟΟΣΑ με υψηλές επιδόσεις ως προς την αντίληψη των πολιτών ότι αντιμετωπίστηκαν δίκαια κατά τη διαδικασία επίλυσης ενός προβλήματός τους, ανεξάρτητα από την τελική έκβαση.
Η αξιολόγηση αφορά πολίτες που ολοκλήρωσαν τη σχετική διαδικασία και αποτίμησαν τη μεταχείριση που έλαβαν. Σύμφωνα με την έκθεση, στη διάμεση επίδοση των χωρών που εξετάζονται, το 40% των συμμετεχόντων δεν θεωρεί δίκαιη τη διαδικασία που ακολούθησε.
Η Ελλάδα αναφέρεται, επίσης, μαζί με την Πολωνία και τη Λιθουανία, μεταξύ των χωρών που συνδυάζουν σχετικά υψηλά ποσοστά ουσιαστικής επίλυσης προβλημάτων με θετική εμπειρία ως προς τη δικαιότητα της διαδικασίας.
Πρόσβαση σε εξατομικευμένη νομική υποστήριξη
Σημαντική επίδοση καταγράφεται και στην πρόσβαση σε εξατομικευμένη βοήθεια ή συμβουλή. Η Ελλάδα, το Βέλγιο και η Ολλανδία είναι οι τρεις χώρες που κατονομάζονται στην έκθεση με ποσοστό άνω του 50% μεταξύ όσων χρειάζονται τέτοια υποστήριξη. Ο αντίστοιχος μέσος όρος του ΟΟΣΑ διαμορφώνεται στο 39%.
Το εύρημα αναδεικνύει τη σημασία της δυνατότητας των πολιτών να εξασφαλίζουν βοήθεια προσαρμοσμένη στις ανάγκες της δικής τους υπόθεσης, πέρα από την πρόσβαση σε γενικές πληροφορίες για τα δικαιώματα και τις διαθέσιμες διαδικασίες.
Πρόσβαση σε μηχανισμούς επίλυσης διαφορών
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται επίσης στις χώρες με υψηλές επιδόσεις ως προς την πρόσβαση στους αναγκαίους μηχανισμούς επίλυσης διαφορών.
Ο σχετικός δείκτης εξετάζει κατά πόσο οι πολίτες που χρειάζονται την παρέμβαση τρίτου μέρους μπορούν να προσφύγουν σε κατάλληλη διαδικασία, όπως δικαστήριο, διοικητικό φορέα, διαμεσολάβηση ή άλλον μηχανισμό επίλυσης. Η διάμεση επίδοση των χωρών που εξετάζονται περιορίζεται στο 42%.
Ανθρωποκεντρική Δικαιοσύνη και θεσμική δέσμευση
Η Ελλάδα περιλαμβάνεται στις 14 από τις 27 χώρες που εξετάστηκαν και έχουν επισημοποιήσει τη δέσμευσή τους για μια Δικαιοσύνη με επίκεντρο τον άνθρωπο. Στην ελληνική περίπτωση, η κατεύθυνση αυτή αποτυπώνεται στον ετήσιο προγραμματισμό και στα σχέδια δράσης του υπουργείου Δικαιοσύνης.
Η έκθεση εντοπίζει, πάντως, περιθώρια βελτίωσης ως προς τη συστηματικότερη συμμετοχή της δικαστικής εξουσίας και μη κρατικών φορέων στον κοινό σχεδιασμό των πολιτικών. Αντίστοιχες ανάγκες καταγράφονται και σε άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Νορβηγία.
Πρωτοβουλίες κατά του ρατσισμού και των εγκλημάτων μίσους
Στις ελληνικές πρακτικές που αναδεικνύει ο ΟΟΣΑ περιλαμβάνεται η εφαρμογή εθνικών στρατηγικών κατά του ρατσισμού και των εγκλημάτων μίσους, με τη συμμετοχή αστυνομικών, εισαγγελικών και δικαστικών αρχών.
Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν στοχευμένη κατάρτιση, ειδικές μονάδες και δράσεις για την αντιμετώπιση της διαδικτυακής ρητορικής μίσους. Στόχος είναι η σύνδεση της θεσμικής προστασίας με συγκεκριμένα εργαλεία πρόληψης και εφαρμογής.
«Just Closer»: Δικαιοσύνη φιλική προς τα παιδιά
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο έργο «Just Closer», το οποίο παρουσιάζεται ως παράδειγμα σχεδιασμού υπηρεσιών με βάση τις πραγματικές ανάγκες των χρηστών.
Εκπαιδευμένοι νέοι, οι λεγόμενοι «Youth Leaders», συμμετείχαν σε συνεντεύξεις και ομάδες συζήτησης με εφήβους που εμπλέκονται σε ποινικές διαδικασίες στην Ελλάδα. Η έρευνα ανέδειξε δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα παιδιά κατά την επαφή τους με το σύστημα Δικαιοσύνης και συνέβαλε στην ανάπτυξη πρακτικού οδηγού για επαγγελματίες, εξειδικευμένης κατάρτισης και ειδικών αστυνομικών διαδικασιών για ανηλίκους.
Ψηφιακός μετασχηματισμός στη Δικαιοσύνη
Η Ελλάδα αναφέρεται ακόμη ως παράδειγμα ενσωμάτωσης της Δικαιοσύνης στον ευρύτερο ψηφιακό σχεδιασμό, μέσω της «Βίβλου Ψηφιακού Μετασχηματισμού 2020-2025» και της «Στρατηγικής Ψηφιακού Μετασχηματισμού 2021-2027».
Ο ΟΟΣΑ αναγνωρίζει τη σημασία της τεχνολογίας για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της ποιότητας των υπηρεσιών, υπογραμμίζοντας ταυτόχρονα ότι η ψηφιακή μετάβαση πρέπει να συνοδεύεται από απλούστευση και επανασχεδιασμό των διαδικασιών με βάση τις ανάγκες των πολιτών.
Οι προκλήσεις που παραμένουν
Παρά τις θετικές επιδόσεις, η έκθεση διαπιστώνει ότι όλες οι χώρες έχουν περιθώρια βελτίωσης και καμία δεν εμφανίζει εξίσου προχωρημένη εφαρμογή σε όλες τις διαστάσεις της ανθρωποκεντρικής Δικαιοσύνης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, περισσότεροι από τέσσερις στους δέκα ανθρώπους αντιμετωπίζουν τουλάχιστον ένα σοβαρό νομικό πρόβλημα μέσα σε διάστημα δύο ετών. Η διάμεση επίδοση ως προς την πλήρη επίλυση τέτοιων προβλημάτων ανέρχεται στο 70%, ενώ στην πρόσβαση σε εξατομικευμένη βοήθεια περιορίζεται περίπου στο 38%.
Ο ΟΟΣΑ προτείνει καλύτερο συντονισμό των υπηρεσιών, συστηματικότερη αξιοποίηση δεδομένων, μεγαλύτερη έμφαση στην πρόληψη των διαφορών και σύνδεση του σχεδιασμού και της χρηματοδότησης με μετρήσιμα αποτελέσματα. Κεντρικός στόχος είναι η ανάπτυξη υπηρεσιών που ανταποκρίνονται στις ανάγκες διαφορετικών ομάδων πολιτών.
Οι δηλώσεις Σκέρτσου, Φλωρίδη και Μπούγα
Ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος υποστήριξε ότι η έκθεση του ΟΟΣΑ προστίθεται σε μια σειρά διεθνών αξιολογήσεων που, σύμφωνα με την κυβέρνηση, καταγράφουν πρόοδο της Ελλάδας σε ζητήματα κράτους δικαίου και θεσμικής λειτουργίας.
Όπως ανέφερε, η ενίσχυση του κράτους δικαίου αφορά την καθημερινότητα των πολιτών, την προστασία των δικαιωμάτων τους, την ισότιμη μεταχείριση και τη δυνατότητα επίλυσης των υποθέσεών τους χωρίς εξαντλητικές καθυστερήσεις.
Ο ίδιος αναφέρθηκε σε 25 μεταρρυθμίσεις, μεταξύ των οποίων ο νέος δικαστικός χάρτης, καθώς και σε 14 επενδύσεις σε ψηφιακά συστήματα και κτιριακές υποδομές, συνολικού ύψους άνω των 650 εκατ. ευρώ, που εντάχθηκαν στο Ταμείο Ανάκαμψης. Παράλληλα, σημείωσε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν αδυναμίες και ότι η προσπάθεια πρέπει να συνεχιστεί με διαφάνεια, λογοδοσία και σεβασμό στην ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης χαρακτήρισε τις θετικές αναφορές του ΟΟΣΑ σημαντική αναγνώριση της προσπάθειας για μια Δικαιοσύνη πιο προσιτή και αποτελεσματική, με μεγαλύτερη έμφαση στις ανάγκες των πολιτών.
Ειδική αναφορά έκανε στην πρόσβαση σε εξατομικευμένη νομική υποστήριξη, στους μηχανισμούς επίλυσης διαφορών, στη φιλική προς τα παιδιά Δικαιοσύνη και στον ψηφιακό μετασχηματισμό. Όπως τόνισε, η αναγνώριση αυτή δεν αποτελεί λόγο εφησυχασμού, αλλά κίνητρο για τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, με στόχο την απονομή της Δικαιοσύνης σε εύλογο χρόνο, τη διαφάνεια και την ισότιμη πρόσβαση.
Ο υφυπουργός Δικαιοσύνης Γιάννης Μπούγας επισήμανε ότι η έκθεση αναδεικνύει επιδόσεις που έχουν άμεση σημασία για την καθημερινότητα των πολιτών, όπως η δίκαιη μεταχείριση, η πρόσβαση σε νομική υποστήριξη και η δυνατότητα αναζήτησης λύσεων σε νομικές διαφορές.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η ψηφιοποίηση δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά εργαλείο απλούστευσης των διαδικασιών και διευκόλυνσης της πρόσβασης στις υπηρεσίες της Δικαιοσύνης. Όπως ανέφερε, ζητούμενο είναι να περιορίζονται τα εμπόδια και να διασφαλίζεται ότι κανείς δεν αποκλείεται λόγω οικονομικών, κοινωνικών ή άλλων δυσκολιών.
Οι θετικές αξιολογήσεις του ΟΟΣΑ αποτελούν, σύμφωνα με τις κυβερνητικές ανακοινώσεις, βάση για τη συνέχιση των παρεμβάσεων. Το ζητούμενο παραμένει η μετατροπή των θεσμικών και ψηφιακών αλλαγών σε απτά αποτελέσματα για τους πολίτες, με πιο προσιτές υπηρεσίες, αποτελεσματικότερη επίλυση διαφορών και ουσιαστική προστασία των δικαιωμάτων τους.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
