Όζον: Ένας στους τρεις ανθρώπους εκτέθηκε σε επικίνδυνα επίπεδα το 2026

Πελοπόννησος Newsroom

Ένα ακόμη ανησυχητικό αποτύπωμα της κλιματικής αλλαγής στην ποιότητα του αέρα καταγράφεται το 2026, καθώς περισσότερο από το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού εκτέθηκε σε υψηλά επίπεδα όζοντος στην επιφάνεια της Γης. Σύμφωνα με νέα ανάλυση της υπηρεσίας παρακολούθησης της ατμόσφαιρας Copernicus (CAMS), το ποσοστό έφτασε το 34% κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του έτους.

Η εικόνα συνδέεται με τις ακραίες θερμοκρασίες και τις μεγάλες δασικές πυρκαγιές που σημειώθηκαν σε αρκετές περιοχές του πλανήτη. Τα φαινόμενα αυτά, σε συνδυασμό με τις εκπομπές ρύπων από ανθρώπινες δραστηριότητες, δημιουργούν συνθήκες που ευνοούν τον σχηματισμό όζοντος κοντά στην επιφάνεια της Γης.

Η Ασία εμφανίζεται ως η περιοχή με τη μεγαλύτερη έκθεση. Κατά την ανάλυση της CAMS, το 53% του πληθυσμού της βρέθηκε αντιμέτωπο με εξαιρετικά υψηλά επίπεδα ρύπανσης από όζον κατά το πρώτο οκτάμηνο του 2026.

Στη Βόρεια Αμερική, περίπου τα δύο τρίτα του πληθυσμού εκτέθηκαν σε ποιότητα αέρα που χαρακτηρίστηκε από «κακή» έως «πολύ κακή», ενώ στην Ευρώπη το αντίστοιχο ποσοστό ανήλθε στο 45%.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, πάνω από το ένα τρίτο του πληθυσμού βρέθηκε σε περιοχές με «εξαιρετικά κακή» ποιότητα αέρα, ενώ ένα επιπλέον 17% εκτέθηκε σε «πολύ κακή» ποιότητα. Μόλις το 5% του παγκόσμιου πληθυσμού βρισκόταν σε περιοχές όπου τα επίπεδα όζοντος χαρακτηρίζονταν καλά και το 15% σε αποδεκτά επίπεδα.

Πώς δημιουργείται το όζον στην ατμόσφαιρα

Το όζον που βρίσκεται κοντά στην επιφάνεια της Γης δεν πρέπει να συγχέεται με το όζον της στρατόσφαιρας, το οποίο αποτελεί μέρος του φυσικού «φίλτρου» που προστατεύει τον πλανήτη από την υπεριώδη ακτινοβολία.

Το επιφανειακό όζον είναι ατμοσφαιρικός ρύπος που δημιουργείται μέσα από χημικές αντιδράσεις. Βασικό ρόλο παίζουν τα οξείδια του αζώτου και οι πτητικές οργανικές ενώσεις, οι οποίες προέρχονται μεταξύ άλλων από τις μεταφορές, τη βιομηχανία, την καύση ορυκτών καυσίμων και τις πυρκαγιές. Με την έντονη ηλιακή ακτινοβολία, οι ουσίες αυτές αντιδρούν στην ατμόσφαιρα και οδηγούν στον σχηματισμό όζοντος.

Γι’ αυτό και οι υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να ενισχύσουν το πρόβλημα. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος επισημαίνει ότι η κλιματική αλλαγή αναμένεται να επιδεινώσει τη ρύπανση από όζον, καθώς αυξάνονται οι συνθήκες καύσωνα που ευνοούν τον σχηματισμό του.

Οι πυρκαγιές επιβαρύνουν την κατάσταση

Ιδιαίτερο ρόλο στην εικόνα του 2026 φαίνεται να έχουν διαδραματίσει και οι μεγάλες δασικές πυρκαγιές. Οι εκπομπές από τις φωτιές μπορούν να μεταφερθούν σε μεγάλες αποστάσεις και να συμβάλουν στην υποβάθμιση της ποιότητας του αέρα ακόμη και μακριά από την περιοχή όπου εκδηλώθηκε μια πυρκαγιά.

Το γεγονός αυτό αναδεικνύει και τη διασυνοριακή διάσταση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Οι ρύποι μπορούν να μετακινηθούν σε μεγάλες αποστάσεις, επηρεάζοντας περιοχές που δεν βρίσκονται κοντά στην αρχική πηγή εκπομπής.

Τι σημαίνει για την υγεία

Η έκθεση σε υψηλές συγκεντρώσεις όζοντος μπορεί να επηρεάσει το αναπνευστικό σύστημα. Μεταξύ των επιπτώσεων που έχουν καταγραφεί περιλαμβάνονται ερεθισμός των αεραγωγών, βήχας και επιδείνωση αναπνευστικών προβλημάτων, ενώ ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται από άτομα που είναι πιο ευάλωτα στην ατμοσφαιρική ρύπανση.

Τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά στοιχεία δείχνουν τη σοβαρότητα του προβλήματος. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος εκτιμά ότι το 2023 περίπου 63.000 θάνατοι στην ΕΕ μπορούσαν να αποδοθούν σε μακροχρόνια έκθεση σε συγκεντρώσεις όζοντος πάνω από το επίπεδο αναφοράς του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.

Παρά τη σημαντική βελτίωση της ποιότητας του αέρα στην Ευρώπη τις τελευταίες δύο δεκαετίες, το όζον παραμένει δύσκολος ρύπος για αντιμετώπιση. Τα στοιχεία της EEA για το 2026 δείχνουν ότι, αν και η ατμοσφαιρική ρύπανση μειώνεται συνολικά, το όζον εξακολουθεί να βρίσκεται μεταξύ των ρύπων για τους οποίους απαιτούνται περαιτέρω μειώσεις.

Η εξέλιξη αυτή συνδέει πλέον ακόμη πιο άμεσα δύο ζητήματα που μέχρι πρόσφατα αντιμετωπίζονταν συχνά ξεχωριστά: την κλιματική αλλαγή και την ποιότητα του αέρα. Οι συχνότεροι καύσωνες και οι μεγαλύτερες πυρκαγιές δημιουργούν συνθήκες που μπορούν να εντείνουν την έκθεση του πληθυσμού σε επιβλαβείς ατμοσφαιρικούς ρύπους.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News