Πάτρα: Απόβλητα για τον έναν, πρώτη ύλη για τον άλλον – Το νέο επάγγελμα που σχεδιάζει το Πανεπιστήμιο

Μπορούν τα υπολείμματα μιας βιομηχανίας τροφίμων να γίνουν πολύτιμη πρώτη ύλη για μια άλλη επιχείρηση; Μπορεί η ενέργεια που περισσεύει από μια παραγωγική διαδικασία να αξιοποιηθεί αλλού, αντί να χάνεται; Και ποιος θα αναλαμβάνει να εντοπίζει τέτοιες ευκαιρίες, φέρνοντας σε επαφή επιχειρήσεις που μέχρι σήμερα δεν είχαν κανένα λόγο να συνεργαστούν;

Στην απάντηση αυτών των ερωτημάτων συμμετέχει το Πανεπιστήμιο Πατρών, μέσα από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα Erasmus+ SymbioTech, το οποίο αναπτύσσει την εκπαίδευση ενός νέου επαγγελματικού προφίλ, του «SymbioTech Manager».

Πρόκειται για έναν επαγγελματία που θα μπορεί να εντοπίζει πού περισσεύουν υλικά, ενέργεια ή άλλοι πόροι και πού αυτοί μπορούν να αξιοποιηθούν, δημιουργώντας συνεργασίες με οικονομικό και περιβαλλοντικό όφελος.

Το Πανεπιστήμιο Πατρών έχει αναλάβει κεντρικό ρόλο στην ανάπτυξη του εκπαιδευτικού υλικού, ενώ το έργο προχωρά πλέον στην προετοιμασία της πιλοτικής εφαρμογής του σε 11 ευρωπαϊκές χώρες.

Όταν τα απόβλητα αποκτούν δεύτερη ζωή

Η ιδέα ονομάζεται «βιομηχανική συμβίωση», αλλά στην πράξη είναι αρκετά απλή: αυτό που περισσεύει από μια επιχείρηση μπορεί, υπό τις κατάλληλες προϋποθέσεις, να χρησιμοποιηθεί από κάποια άλλη.

Για παράδειγμα, μια μονάδα επεξεργασίας τροφίμων παράγει οργανικά υπολείμματα που ενδέχεται να μπορούν να αξιοποιηθούν σε άλλη παραγωγική δραστηριότητα. Αντίστοιχα, η πλεονάζουσα θερμότητα μιας εγκατάστασης μπορεί να αποτελέσει ενεργειακό πόρο για μια γειτονική μονάδα.

Αυτές οι δυνατότητες δεν προκύπτουν αυτόματα. Χρειάζεται να εξεταστούν η ποιότητα και η καταλληλότητα των υλικών, το κόστος μεταφοράς, οι τεχνικές απαιτήσεις, η νομοθεσία και, φυσικά, το οικονομικό συμφέρον των επιχειρήσεων.

Εδώ ακριβώς τοποθετείται ο ρόλος του νέου στελέχους: να αναγνωρίζει τις δυνατότητες συνεργασίας, να αξιολογεί τη σκοπιμότητά τους και να βοηθά τις επιχειρήσεις να τις μετατρέψουν σε εφαρμόσιμες λύσεις.

Η φιλοσοφία αυτή βρίσκεται στον πυρήνα της κυκλικής οικονομίας, που επιδιώκει να περιορίσει τη σπατάλη πρώτων υλών και να διατηρεί τους πόρους σε χρήση για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Το Πανεπιστήμιο Πατρών σχεδιάζει την εκπαίδευση

Το SymbioTech αναπτύσσει δύο εκπαιδευτικές διαδρομές: μία για την ανώτατη εκπαίδευση και μία για την επαγγελματική κατάρτιση.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επτά θεματικές ενότητες, με παρουσιάσεις, εκπαιδευτικά βίντεο, μελέτες περίπτωσης, ασκήσεις και κουίζ, ώστε οι συμμετέχοντες να αποκτήσουν τόσο θεωρητικές γνώσεις όσο και πρακτικές δεξιότητες.

Το Πανεπιστήμιο Πατρών ηγείται της ανάπτυξης του εκπαιδευτικού υλικού και έχει αναλάβει δύο συγκεκριμένες ενότητες: τις βασικές αρχές της βιομηχανικής συμβίωσης και τα Συστήματα Περιβαλλοντικής Διαχείρισης, με έμφαση στα διεθνή πρότυπα ISO 14001 και EMAS.

Οι υπόλοιπες ενότητες καλύπτουν, μεταξύ άλλων, την αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, τη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων, την τεχνητή νοημοσύνη, τις ψηφιακές τεχνολογίες και τη διαχείριση ενέργειας.

Επιστημονικά υπεύθυνοι για τη συμμετοχή του Πανεπιστημίου Πατρών είναι ο Δημήτρης Σκούρας, καθηγητής του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών, και ο Ευάγγελος Ψωμάς, καθηγητής του Τμήματος Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων.

Η τεχνητή νοημοσύνη θα αναζητά συνεργασίες

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα εργαλεία που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του έργου είναι μια ψηφιακή πλατφόρμα με δυνατότητες τεχνητής νοημοσύνης.

Η λειτουργία της βασίζεται σε μια συγκεκριμένη ανάγκη: οι επιχειρήσεις συχνά δεν γνωρίζουν ότι τα υλικά που περισσεύουν από τη δική τους παραγωγή μπορεί να ενδιαφέρουν κάποια άλλη.

Μέσω της πλατφόρμας θα μπορούν να καταχωρούν στοιχεία για τους διαθέσιμους πόρους τους, αλλά και για εκείνους που χρειάζονται. Το σύστημα θα αναλύει τα δεδομένα και θα προτείνει πιθανές συνεργασίες.

Έτσι, μια επιχείρηση που διαθέτει συγκεκριμένα υπολείμματα παραγωγής θα μπορεί ευκολότερα να αναζητήσει μια άλλη που έχει τη δυνατότητα να τα αξιοποιήσει.

Παράλληλα, αναπτύσσεται και ειδικό ψηφιακό εργαλείο για τη διαχείριση ενέργειας, με στόχο την καλύτερη αξιοποίηση των ενεργειακών πόρων.

Τα εργαλεία βρίσκονται ακόμη σε στάδιο ανάπτυξης και δοκιμών. Η αποτελεσματικότητά τους θα αξιολογηθεί μέσα από τις επόμενες φάσεις του έργου.

Από την Οστράβα στις πραγματικές επιχειρήσεις

Σημαντικό βήμα για την εξέλιξη του SymbioTech αποτέλεσε η συνάντηση των εταίρων στην Οστράβα της Τσεχίας, από τις 20 έως τις 22 Οκτωβρίου 2026.

Στο τριήμερο εκπαιδευτικό πρόγραμμα που φιλοξένησε το Τεχνικό Πανεπιστήμιο της Οστράβα, οι συμμετέχοντες προετοιμάστηκαν για να αναλάβουν την εκπαίδευση των πρώτων ομάδων σπουδαστών.

Το Πανεπιστήμιο Πατρών παρουσίασε το υλικό των ενοτήτων που ανέπτυξε, ενώ οι εκπαιδευτές δοκίμασαν τις προτεινόμενες μεθόδους διδασκαλίας και τα ψηφιακά εργαλεία.

Το επόμενο στάδιο είναι ιδιαίτερα σημαντικό: φοιτητές και σπουδαστές επαγγελματικής εκπαίδευσης στις 11 χώρες θα παρακολουθήσουν το πρόγραμμα και θα επισκεφθούν επιχειρήσεις, προκειμένου να εργαστούν με πραγματικά δεδομένα παραγωγής.

Για τον σκοπό αυτό, οι εταίροι συγκροτούν τοπικά δίκτυα συνεργασίας με επιχειρήσεις και φορείς.

Μια προοπτική και για τις επιχειρήσεις της Αχαΐας

Η πρωτοβουλία παρουσιάζει ενδιαφέρον και για την τοπική οικονομία, καθώς η Αχαΐα διαθέτει παραγωγικές δραστηριότητες στον κλάδο τροφίμων, στη μεταποίηση και σε άλλους τομείς όπου η καλύτερη αξιοποίηση υλικών και ενέργειας μπορεί να έχει πρακτική σημασία.

Η συμμετοχή του Πανεπιστημίου Πατρών δημιουργεί την προοπτική μεταφοράς τεχνογνωσίας και ανάπτυξης συνεργασιών ανάμεσα στην έρευνα, την εκπαίδευση και τις επιχειρήσεις.

Το εάν θα προκύψουν συγκεκριμένες συνεργασίες σε τοπικό επίπεδο θα φανεί στην πιλοτική εφαρμογή. Προς το παρόν, το ουσιαστικό βήμα είναι ότι διαμορφώνεται ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης για στελέχη που θα μπορούν να αναλαμβάνουν αυτόν τον ρόλο.

Το SymbioTech υλοποιείται από τον Νοέμβριο του 2024 έως τον Οκτώβριο του 2027, με τη συμμετοχή 11 εταίρων από ισάριθμες ευρωπαϊκές χώρες και συντονιστή το AGH University of Krakow της Πολωνίας.

Ο στόχος δεν είναι απλώς να διδάξει στις επιχειρήσεις πώς να μειώνουν τα απόβλητά τους, αλλά να δημιουργήσει τις γνώσεις και τα εργαλεία ώστε το πρόβλημα της μίας επιχείρησης να μπορεί να εξελιχθεί σε παραγωγική λύση για μια άλλη.

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News