Πάτρα χωρίς σκιά: Τα σημεία της πόλης που το καλοκαίρι γίνονται αφόρητα
Στάσεις λεωφορείων, πλατείες, πεζοδρόμια και μεγάλες διαδρομές στο κέντρο της Πάτρας μετατρέπονται τις ζεστές ώρες σε μικρές δοκιμασίες αντοχής. Η σκιά δεν είναι λεπτομέρεια αστικής αισθητικής. Σε μια πόλη που μπαίνει κάθε καλοκαίρι σε υψηλές θερμοκρασίες, γίνεται βασική προϋπόθεση για να μπορεί κανείς να περπατήσει, να περιμένει, να δουλέψει και να κινηθεί με ασφάλεια.
Η Πάτρα έχει θάλασσα, πλατείες, μεγάλους δρόμους, πεζοδρόμους, παραλιακή ζώνη και γειτονιές που το καλοκαίρι γεμίζουν κίνηση. Έχει όμως και σημεία όπου, μετά το μεσημέρι, η καθημερινή μετακίνηση γίνεται δύσκολη υπόθεση. Όταν η θερμοκρασία ανεβαίνει, η διαφορά ανάμεσα σε μια διαδρομή με σκιά και σε μια διαδρομή εκτεθειμένη στον ήλιο μετριέται στο σώμα: στο περπάτημα που βαραίνει, στην αναμονή στη στάση, στο πεζοδρόμιο που καίει, στην ανάγκη να διαλέξεις πλευρά δρόμου για να αντέξεις.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο την ενόχληση. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η θερμική καταπόνηση αποτελεί σοβαρό κίνδυνο για την υγεία και μπορεί να επιβαρύνει καρδιαγγειακά, αναπνευστικά και άλλα υποκείμενα νοσήματα, με μεγαλύτερη έκθεση για ηλικιωμένους, παιδιά, εργαζόμενους σε εξωτερικούς χώρους και άτομα με προβλήματα υγείας.
Η σκιά δεν ρίχνει απλώς την αίσθηση της ζέστης. Αλλάζει τη θερμοκρασία των επιφανειών που πατούν και ακουμπούν οι άνθρωποι. Η Υπηρεσία Περιβαλλοντικής Προστασίας των ΗΠΑ αναφέρει ότι οι σκιερές επιφάνειες μπορούν να είναι κατά 11 έως 25 βαθμούς Κελσίου πιο δροσερές από αντίστοιχα υλικά που μένουν εκτεθειμένα στον ήλιο, ενώ η βλάστηση, μέσω σκιάς και εξατμισοδιαπνοής, μπορεί να μειώσει τις μέγιστες θερινές θερμοκρασίες κατά 1 έως 5 βαθμούς Κελσίου.
Αυτό σημαίνει ότι ένα δέντρο, μια συνεχής δενδροστοιχία, ένα σκίαστρο σε στάση ή μια πιο ψυχρή επιφάνεια δεν είναι διακοσμητική παρέμβαση. Είναι πρακτικό μέτρο προστασίας.
Στην Πάτρα, αυτό φαίνεται καθαρά σε δρόμους όπου η μία πλευρά έχει σκιά από κτίρια ή δέντρα και η άλλη μένει εκτεθειμένη. Οι πεζοί μετακινούνται σχεδόν ενστικτωδώς στη «σωστή» πλευρά, περιμένουν κάτω από μπαλκόνια, στέκονται στην είσοδο καταστημάτων, κόβουν δρόμο μέσα από στοές ή αποφεύγουν συγκεκριμένες διαδρομές τις ώρες αιχμής της ζέστης.
Τα σημεία που δυσκολεύουν την πόλη
Το πρόβλημα είναι πιο έντονο σε σημεία όπου συνδυάζονται άσφαλτος, τσιμέντο, πλακόστρωτα, λίγα δέντρα και αναμονή. Εκεί η ζέστη δεν περνά απλώς από πάνω. Εγκλωβίζεται στις επιφάνειες και επιστρέφει στον πεζό.
Στο κέντρο, κομμάτια της Μαιζώνος και της Κορίνθου έχουν ώρες που η σκιά εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από την πλευρά του δρόμου και το ύψος των κτιρίων. Όποιος κινείται μεσημέρι, αναζητά τα σημεία όπου πέφτει σκιά από προσόψεις και τέντες, ειδικά σε στενά πεζοδρόμια με έντονη κυκλοφορία.
Η Γούναρη, με τον μεγάλο άξονα, την κίνηση και τα εκτεθειμένα πεζοδρόμια σε αρκετά τμήματα, γίνεται επίσης απαιτητική τις ζεστές ώρες. Η άνοδος ή η κάθοδος στον ήλιο, χωρίς συνεχόμενη σκίαση, είναι διαφορετική εμπειρία για έναν νέο άνθρωπο και εντελώς άλλη για έναν ηλικιωμένο ή για κάποιον που κουβαλά ψώνια, περιμένει λεωφορείο ή κινείται για δουλειά.
Η Πλατεία Γεωργίου έχει σημεία στάσης και κίνησης που λειτουργούν καλύτερα όταν υπάρχει σκιά από τα γύρω κτίρια ή από συγκεκριμένες πλευρές της πλατείας. Τα ανοιχτά τμήματα, ειδικά όταν ο ήλιος είναι ψηλά, δεν προσφέρονται για παραμονή. Ο κόσμος στέκεται εκεί όπου βρίσκει προστασία, όχι απαραίτητα εκεί όπου θα ήθελε να σταθεί.
Στην Αγίου Ανδρέου και προς το παραλιακό μέτωπο, η αίσθηση της θάλασσας δεν λύνει από μόνη της το πρόβλημα. Σε ανοιχτές διαδρομές, χωρίς αρκετά σκιασμένα σημεία, η μετακίνηση γίνεται κουραστική, ειδικά όταν η άσφαλτος και τα πεζοδρόμια έχουν ήδη απορροφήσει θερμότητα.
Οι στάσεις λεωφορείων είναι το πιο καθαρό τεστ
Η πιο απλή μέτρηση της πόλης γίνεται στις στάσεις. Εκεί ο πεζός δεν περνά απλώς. Αναγκάζεται να μείνει.
Μια στάση χωρίς επαρκές στέγαστρο ή φυσική σκιά μπορεί να γίνει εξαντλητική μέσα σε λίγα λεπτά. Ο άνθρωπος που περιμένει λεωφορείο δεν επιλέγει πάντα την ώρα μετακίνησης. Μπορεί να πηγαίνει στη δουλειά, σε γιατρό, σε δημόσια υπηρεσία, σε ψώνια. Η αναμονή στον ήλιο, σε δρόμο με κίνηση και ζεστή άσφαλτο, βαραίνει πολύ περισσότερο από όσο δείχνει η απλή θερμοκρασία της ημέρας.
Γι’ αυτό οι στάσεις σε κεντρικούς άξονες της Πάτρας πρέπει να αντιμετωπίζονται ως σημεία προτεραιότητας. Σκίαση, καθιστικό, υλικά που δεν υπερθερμαίνονται και προστασία από τον ήλιο μπορούν να αλλάξουν άμεσα την καθημερινότητα χιλιάδων ανθρώπων.
Η αστική ζέστη δεν χτυπά όλους το ίδιο
Το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας, δηλαδή η τάση των αστικών περιοχών να κρατούν περισσότερη θερμότητα από τις γύρω περιοχές, συνδέεται με την πυκνή δόμηση, την άσφαλτο, το σκυρόδεμα, την κυκλοφορία και την έλλειψη επαρκούς πρασίνου. Μελέτες για την αστική θερμότητα επισημαίνουν ότι οι επιπτώσεις στην υγεία δεν μοιράζονται ισότιμα, καθώς ευάλωτοι πληθυσμοί, ηλικιωμένοι και άτομα με χαμηλότερα εισοδήματα συχνά εκτίθενται περισσότερο.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η πόλη χωρίς σκιά δεν ταλαιπωρεί όλους με τον ίδιο τρόπο. Άλλο είναι να περνάς για δέκα λεπτά από έναν δρόμο στον ήλιο και άλλο να δουλεύεις εκεί, να περιμένεις καθημερινά λεωφορείο, να περπατάς επειδή δεν έχεις άλλο μέσο ή να ζεις σε περιοχή με λίγα δέντρα και πολλή σκληρή επιφάνεια.
Τι θα μπορούσε να αλλάξει άμεσα
Η Πάτρα δεν χρειάζεται μόνο μεγάλα έργα για να γίνει πιο ανθεκτική στη ζέστη. Χρειάζεται και μικρές, στοχευμένες παρεμβάσεις σε σημεία καθημερινής χρήσης.
Πρώτη προτεραιότητα θα μπορούσαν να είναι οι στάσεις λεωφορείων χωρίς σκιά, οι διαδρομές γύρω από σχολεία, νοσοκομεία, δημόσιες υπηρεσίες, ΚΑΠΗ, αγορές και κεντρικούς εμπορικούς δρόμους. Εκεί η σκίαση έχει άμεσο κοινωνικό αποτέλεσμα.
Χρειάζονται επίσης περισσότερα δέντρα όπου το επιτρέπουν τα πεζοδρόμια, καλύτερη φροντίδα στις υπάρχουσες δενδροστοιχίες, σκίαστρα σε πλατείες και στάσεις, ψυχρότερα υλικά σε αναπλάσεις, παγκάκια σε σκιερά σημεία και διαδρομές που να μπορούν να χρησιμοποιηθούν και το μεσημέρι, όχι μόνο το πρωί ή το βράδυ.
Η πόλη που αντέχει το καλοκαίρι δεν είναι εκείνη που έχει απλώς όμορφες πλατείες. Είναι εκείνη που επιτρέπει στον πεζό να σταθεί, να περιμένει και να κινηθεί χωρίς να μετρά κάθε μέτρο μέχρι την επόμενη σκιά.
Στην Πάτρα, το ερώτημα για τα επόμενα καλοκαίρια δεν θα είναι μόνο πόσο θα δείχνει το θερμόμετρο. Θα είναι πού μπορείς να περπατήσεις όταν το θερμόμετρο ανέβει.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
