Πότε απαλλάσσεται ο εκπρόσωπος μιας εταιρείας από τα χρέη της;
Μια σημαντική δυνατότητα απαλλαγής για φυσικά πρόσωπα που ευθύνονται προσωπικά για οφειλές πτωχευμένης εταιρείας.
Η πτώχευση μιας εταιρείας δεν σημαίνει πάντοτε ότι τελειώνει και η οικονομική περιπέτεια των ανθρώπων που τη διοικούσαν. Στην πράξη, ένας διαχειριστής ή νόμιμος εκπρόσωπος εταιρείας μπορεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να ευθύνεται ο ίδιος για ορισμένες οφειλές της εταιρείας, ιδίως έναντι του Δημοσίου ή Ασφαλιστικού Φορέα. Έτσι, ακόμη και μετά την πτώχευση και την παύση της επιχειρηματικής δραστηριότητας, το φυσικό πρόσωπο μπορεί να εξακολουθεί να αντιμετωπίζει απαιτήσεις για χρέη που δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο της εταιρικής δραστηριότητας.
Το ερώτημα, λοιπόν, είναι εάν μπορεί ο εκπρόσωπος μιας πτωχευμένης εταιρείας να απαλλαγεί από αυτή την προσωπική ευθύνη; Η απάντηση είναι – υπό προϋποθέσεις – θετική.
Ειδικότερα, ο Ν. 4738/2020 προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη δυνατότητα απαλλαγής φυσικών προσώπων που έχουν αλληλέγγυα ευθύνη για οφειλές νομικού προσώπου λόγω της διοικητικής ή εκπροσωπευτικής τους σχέσης με αυτό. Με απλά λόγια, η δυνατότητα «δεύτερης ευκαιρίας» δεν αφορά μόνο τον ίδιο τον φυσικό οφειλέτη που πτωχεύει. Μπορεί να αφορά και τον άνθρωπο που διοικούσε μια εταιρεία και, εξαιτίας της ιδιότητάς του, βρέθηκε προσωπικά υπεύθυνος για συγκεκριμένα εταιρικά χρέη.
Η συγκεκριμένη δυνατότητα τέθηκε στο επίκεντρο της Πράξης 59/2026 του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης.
Τι έκρινε το δικαστήριο;
Στην υπόθεση που εξετάστηκε, ανώνυμη εταιρεία είχε κηρυχθεί σε πτώχευση το 2020, υπό το προηγούμενο πτωχευτικό καθεστώς. Ο νόμιμος εκπρόσωπός της ζήτησε να διαπιστωθεί η απαλλαγή του από τις οφειλές της εταιρείας για τις οποίες ο ίδιος ευθυνόταν αλληλέγγυα.Το δικαστήριο δέχθηκε ότι, παρά το γεγονός ότι η πτώχευση της εταιρείας είχε αρχίσει υπό τον παλαιότερο νόμο, μπορούσαν να εφαρμοστούν οι σχετικές διατάξεις του ν. 4738/2020 για την απαλλαγή του εκπροσώπου, βάσει των μεταβατικών διατάξεων του νόμου.
Διαπίστωσε επίσης ότι είχε παρέλθει η προβλεπόμενη προθεσμία και ότι μέσα στο χρονικό αυτό διάστημα δεν είχε ασκηθεί προσφυγή κατά της απαλλαγής του από πρόσωπο που είχε έννομο συμφέρον. Κατά συνέπεια, αναγνωρίστηκε η απαλλαγή του από τις συγκεκριμένες εταιρικές οφειλές για τις οποίες ευθυνόταν αλληλέγγυα.
Ωστόσο, η απαλλαγή έχει συγκεκριμένα όρια. Δεν καλύπτει κάθε πιθανή οφειλή της εταιρείας. Εξαιρούνται, μεταξύ άλλων, οφειλές που συνδέονται με συγκεκριμένες αδικοπραξίες του νομικού προσώπου, όταν αυτές τελέστηκαν με δόλο ή βαριά αμέλεια και προκάλεσαν θάνατο ή σωματική βλάβη, καθώς και οφειλές που συνδέονται με αδικήματα του ν. 4557/2018 για τη νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης ο χρόνος στον οποίο ανάγεται κάθε οφειλή. Για χρέη προς το Δημόσιο, κρίσιμος είναι, σύμφωνα με τη δικαστική κρίση, ο χρόνος γέννησης της υποχρέωσης και όχι απλώς ο χρόνος κατά τον οποίο δημιουργήθηκε ο σχετικός νόμιμος τίτλος. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Ας σκεφτούμε έναν άνθρωπο που υπήρξε νόμιμος εκπρόσωπος μιας εταιρείας η οποία τελικά πτώχευσε. Η εταιρεία σταμάτησε να λειτουργεί, όμως ο ίδιος εξακολουθεί να αντιμετωπίζει απαιτήσεις για εταιρικές οφειλές, επειδή ο νόμος τον καθιστά αλληλέγγυα υπεύθυνο.
Η πτώχευση της εταιρείας δεν αρκεί από μόνη της για να απαλλαγεί από την προσωπική του ευθύνη. Εφόσον, όμως, πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 195 του Ν. 4738/2020, παρέλθει η απαιτούμενη προθεσμία χωρίς προσφυγή κατά της απαλλαγής και οι συγκεκριμένες οφειλές δεν ανήκουν στις εξαιρούμενες κατηγορίες, μπορεί να ζητήσει τη διαπίστωση της απαλλαγής του. Η διαδικασία αυτή δεν δημιουργεί η ίδια την απαλλαγή. Η σχετική πράξη του Εισηγητή Πτωχεύσεων έχει διαπιστωτικό χαρακτήρα, δηλαδή πιστοποιεί ότι η απαλλαγή έχει επέλθει, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Συμπέρασμα
Η συγκεκριμένη δικαστική κρίση υπενθυμίζει ότι η πτώχευση μιας εταιρείας δεν πρέπει να εξετάζεται μόνο από την πλευρά του νομικού προσώπου. Για τους ανθρώπους που εξακολουθούν να βαρύνονται προσωπικά με εταιρικά χρέη, ο νόμος προβλέπει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, έναν δρόμο απαλλαγής και οικονομικής επανεκκίνησης.
Το κρίσιμο, επομένως, δεν είναι μόνο αν μια εταιρεία έχει πτωχεύσει. Είναι να εξεταστεί ποιος ευθύνεται, για ποια οφειλή, πότε γεννήθηκε αυτή και αν πληρούνται οι προϋποθέσεις της απαλλαγής. Γιατί σε ορισμένες περιπτώσεις, η πτώχευση μιας επιχείρησης μπορεί να μην αποτελεί το τέλος της οικονομικής διαδρομής του ανθρώπου που βρέθηκε πίσω από αυτήν, αλλά την αφετηρία για μια πραγματική δεύτερη ευκαιρία.
Ναταλία (Ευθαλία) Κ. Νεραντζάκη, Δικηγόρος
Νομική Σχολή, Δημοκρίτειο Παν/μιο Θράκης
Μεταπτυχιακές Σπουδές, Φορολογικό Δίκαιο, ΕΚΠΑ
Email:natalianeratzakh@outlook.com
natalianeratzakilawoffice.gr
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
