Πούτιν: Ζητά να μείνει η Ευρώπη χωρίς την πυρηνική προστασία Βρετανίας και Γαλλίας

Η Ρωσία φέρεται να απαιτεί από τη Βρετανία και τη Γαλλία να δεσμευτούν ότι δεν θα χρησιμοποιήσουν τα πυρηνικά τους όπλα για την υπεράσπιση άλλων ευρωπαϊκών χωρών, στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Η απαίτηση περιλαμβάνεται σε ρωσικό έγγραφο με ημερομηνία 10 Νοεμβρίου, το οποίο περιήλθε στην κατοχή των New York Times και αποκαλύπτει ότι η Μόσχα επιδιώκει αλλαγές πολύ ευρύτερες από μια συμφωνία κατάπαυσης του πυρός.

Στην ουσία, ο Βλαντίμιρ Πούτιν φέρεται να ζητά την αποδυνάμωση ενός βασικού μηχανισμού προστασίας των ευρωπαϊκών κρατών: της δυνατότητας να υπολογίζουν στην πυρηνική αποτροπή του Λονδίνου και του Παρισιού απέναντι σε μια μεγάλη στρατιωτική απειλή.

Η αποκάλυψη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν να επαναφέρουν τη Μόσχα και το Κίεβο σε διαπραγματεύσεις, με το μέλλον ολόκληρου του ευρωπαϊκού συστήματος ασφαλείας να βρίσκεται πλέον στο τραπέζι.

Τι ακριβώς ζητά η Μόσχα για τα πυρηνικά

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, Ρώσοι αξιωματούχοι κυκλοφόρησαν ένα ανεπίσημο διπλωματικό έγγραφο, γνωστό ως non-paper, το οποίο αποτυπώνει τις θέσεις της Μόσχας.

Το έγγραφο δεν φέρει τις τυπικές υπογραφές μιας δεσμευτικής συμφωνίας. Αυτό δεν μειώνει, ωστόσο, τη σημασία του ως ένδειξης των απαιτήσεων που θέτει η ρωσική πλευρά στις συνομιλίες.

Ένας από τους όρους αφορά ευθέως τη Βρετανία και τη Γαλλία, τις δύο ευρωπαϊκές χώρες που διαθέτουν δικά τους πυρηνικά οπλοστάσια.

Η Μόσχα ζητά να αποκλείσουν εκ των προτέρων το ενδεχόμενο χρήσης αυτών των όπλων για να προστατεύσουν άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Μια τέτοια δέσμευση, εάν γινόταν αποδεκτή, θα άλλαζε σημαντικά τους υπολογισμούς της ευρωπαϊκής άμυνας. Η Ρωσία θα γνώριζε ότι δύο από τις τρεις πυρηνικές δυνάμεις του ΝΑΤΟ έχουν αυτοπεριορίσει τη δυνατότητα πυρηνικής αντίδρασης για την υπεράσπιση συμμάχων τους.

Δεν σημαίνει ότι κάθε ρωσική επίθεση θα προκαλούσε διαφορετικά αυτομάτως πυρηνική απάντηση. Η αξία της αποτροπής βρίσκεται ακριβώς στην αβεβαιότητα που αντιμετωπίζει ένας πιθανός επιτιθέμενος ως προς τις συνέπειες των ενεργειών του.

Γιατί ο όρος αφορά ολόκληρη την Ευρώπη

Η πυρηνική στρατηγική του ΝΑΤΟ βασίζεται στα οπλοστάσια τριών χωρών: των Ηνωμένων Πολιτειών, της Βρετανίας και της Γαλλίας.

Παρότι οι αμερικανικές στρατηγικές πυρηνικές δυνάμεις θεωρούνται η σημαντικότερη εγγύηση ασφαλείας της Συμμαχίας, τα ανεξάρτητα βρετανικά και γαλλικά οπλοστάσια έχουν επίσης σημαντικό αποτρεπτικό ρόλο.

Αυτό συμβαίνει επειδή η απόφαση για ενδεχόμενη χρήση τους δεν λαμβάνεται από ένα και μόνο κέντρο εξουσίας.

Η Βρετανία έχει εντάξει την ανεξάρτητη πυρηνική αποτροπή της στην άμυνα του ΝΑΤΟ και δηλώνει ότι θα εξέταζε τη χρήση πυρηνικών όπλων μόνο σε ακραίες περιστάσεις αυτοάμυνας, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας συμμάχων.

Η Γαλλία διατηρεί τον δικό της ανεξάρτητο μηχανισμό λήψης αποφάσεων και δεν συμμετέχει στην Ομάδα Πυρηνικού Σχεδιασμού του ΝΑΤΟ, παρότι το οπλοστάσιό της συμβάλλει στη συνολική ευρωπαϊκή αποτροπή.

Εάν οι δύο χώρες αποδέχονταν τον ρωσικό όρο, ο ρόλος των δικών τους πυρηνικών δυνάμεων στην ασφάλεια άλλων ευρωπαϊκών κρατών θα περιοριζόταν δραστικά.

Επιστροφή στις απαιτήσεις του 2021 και στα όρια του 1997

Το ζήτημα των πυρηνικών δεν είναι η μοναδική απαίτηση που περιλαμβάνεται στο έγγραφο.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, η Ρωσία επαναφέρει θέσεις που είχε παρουσιάσει τον Δεκέμβριο του 2021, πριν από την πλήρους κλίμακας εισβολή της στην Ουκρανία.

Μεταξύ άλλων, ζητά την απόσυρση νατοϊκών δυνάμεων από περιοχές της ανατολικής Ευρώπης, ώστε η στρατιωτική παρουσία της Συμμαχίας να επιστρέψει ουσιαστικά στα επίπεδα του 1997.

Αυτό αφορά ιδιαίτερα την Πολωνία και τις χώρες της Βαλτικής, που εντάχθηκαν στο ΝΑΤΟ μετά τη συγκεκριμένη χρονολογία.

Πρόκειται για απαίτηση περιορισμού της στρατιωτικής παρουσίας και δραστηριότητας της Συμμαχίας, όχι για επιβεβαιωμένη συμφωνία αποχώρησης αυτών των χωρών από το ΝΑΤΟ.

Παράλληλα, η Μόσχα ζητά να σταματήσει η προμήθεια δυτικών όπλων και στρατιωτικού εξοπλισμού στην Ουκρανία.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η αντίθεσή της στην ένταξη του Κιέβου στο ΝΑΤΟ και στην παρουσία ξένων στρατευμάτων στο ουκρανικό έδαφος.

Οι όροι αυτοί δείχνουν ότι η ρωσική διαπραγματευτική θέση δεν περιορίζεται στις εδαφικές διαφορές με την Ουκρανία, αλλά επιδιώκει τη συνολική επαναδιαπραγμάτευση της στρατιωτικής ισορροπίας στην Ευρώπη.

Πώς μπήκε η ευρωπαϊκή ασφάλεια στο τραπέζι των συνομιλιών

Οι αποκαλύψεις συνδέονται με τις τριμερείς διαπραγματεύσεις Ηνωμένων Πολιτειών, Ρωσίας και Ουκρανίας που πραγματοποιήθηκαν στο Άμπου Ντάμπι στις 10 και 11 Νοεμβρίου.

Σύμφωνα με διεθνή δημοσιεύματα, η αμερικανική πλευρά ζήτησε από τη Μόσχα να παρουσιάσει προτάσεις για μια ευρύτερη συμφωνία ασφάλειας με την Ευρώπη, η οποία θα περιλάμβανε και μέτρα αποκλιμάκωσης από τη Ρωσία.

Η Μόσχα αξιοποίησε αυτή τη δυνατότητα για να επαναφέρει πάγιες απαιτήσεις της σχετικά με τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ και την παρουσία δυτικών στρατιωτικών δυνάμεων κοντά στα σύνορά της.

Οι συνομιλίες δεν κατέληξαν σε συνολική ειρηνευτική συμφωνία, ενώ εξακολουθεί να υπάρχει διαφωνία για το τι πρέπει να προηγηθεί: η κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία ή η συζήτηση για τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης.

Η ουκρανική πλευρά υποστηρίζει ότι η ασφάλεια της ηπείρου δεν μπορεί να επανασχεδιαστεί χωρίς τη συμμετοχή των ευρωπαϊκών κρατών και χωρίς προηγουμένως να έχει τερματιστεί ο πόλεμος.

Η θέση της Βρετανίας και η στάση του ΝΑΤΟ

Η δημόσια βρετανική πολιτική βρίσκεται στον αντίποδα της ρωσικής απαίτησης.

Στην επίσημη επικαιροποίηση της πυρηνικής στρατηγικής της για το 2026, η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου επαναβεβαίωσε ότι η πυρηνική της αποτροπή παραμένει διαθέσιμη για την άμυνα του ΝΑΤΟ και των συμμάχων του.

Τον Μάρτιο, μάλιστα, Λονδίνο και Παρίσι είχαν διακηρύξει από κοινού ότι δεν θα εκφοβιστούν από τη ρωσική πυρηνική ρητορική και ότι ενισχύουν τη μεταξύ τους συνεργασία στον συγκεκριμένο τομέα.

Αντίστοιχα, το ΝΑΤΟ εξακολουθεί να χαρακτηρίζει τις βρετανικές και γαλλικές ανεξάρτητες πυρηνικές δυνάμεις σημαντικό στοιχείο της συνολικής αποτροπής του.

Οι θέσεις αυτές αποτελούν το ισχύον πλαίσιο πολιτικής των δυτικών χωρών. Δεν συνιστούν, από μόνες τους, νέα επίσημη απάντηση στο συγκεκριμένο ανεπίσημο ρωσικό έγγραφο.

Ένας όρος που ξεπερνά κατά πολύ την Ουκρανία

Το σημαντικότερο στοιχείο της αποκάλυψης είναι ότι η Ρωσία επιδιώκει να συνδέσει το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία με μακροχρόνιες δεσμεύσεις για την άμυνα ολόκληρης της Ευρώπης.

Η απαίτηση προς Βρετανία και Γαλλία δεν αφορά μόνο το τι θα συμβεί στα ουκρανικά εδάφη, αλλά και ποιες επιλογές θα διατηρούν οι δύο πυρηνικές δυνάμεις σε περίπτωση μελλοντικής στρατιωτικής κρίσης που θα απειλούσε άλλους συμμάχους τους.

Δεν προκύπτει από το έγγραφο ότι επίκειται ρωσική επίθεση σε κάποια ευρωπαϊκή χώρα. Προκύπτει, όμως, ότι η Μόσχα θέλει να εξασφαλίσει εκ των προτέρων περιορισμούς στις δυνατότητες αντίδρασης των ευρωπαϊκών δυνάμεων.

Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί αποδοχή των συγκεκριμένων όρων.

Η διαφορά παραμένει θεμελιώδης: για τη Ρωσία, μια συμφωνία για την Ουκρανία φαίνεται να συνδέεται με αλλαγή της ευρωπαϊκής αμυντικής τάξης. Για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, το ζητούμενο είναι μια διευθέτηση που δεν θα περιορίζει την κυριαρχία των κρατών ή την ικανότητά τους να οργανώνουν την άμυνά τους.

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News