Πρόγραμμα τεχνητής νοημοσύνης «διαβάζει» τις ηλιακές καταιγίδες και αναζητά προειδοποιητικά σημάδια για σεισμούς και τσουνάμι

Πελοπόννησος Newsroom

Ένα καινοτόμο ερευνητικό πρόγραμμα που συνδυάζει τεχνητή νοημοσύνη, δορυφορικά δεδομένα και προηγμένες μεθόδους ανάλυσης φιλοδοξεί να βελτιώσει την πρόγνωση των ηλιακών καταιγίδων, αλλά και να εντοπίσει διαταραχές που συνδέονται με φυσικές καταστροφές, όπως σεισμοί, τσουνάμι και ηφαιστειακές εκρήξεις.

Η ανάγκη για πιο αξιόπιστη πρόγνωση του διαστημικού καιρού έγινε ιδιαίτερα εμφανής στις 3 Φεβρουαρίου 2022, όταν μια μέτριας έντασης ηλιακή καταιγίδα προκάλεσε σημαντική αύξηση της ατμοσφαιρικής αντίστασης. Αποτέλεσμα ήταν οι 38 από τους 49 νεοεκτοξευμένους δορυφόρους Starlink της SpaceX να χάσουν το απαιτούμενο ύψος τροχιάς και να καταστραφούν κατά την επανείσοδό τους στην ατμόσφαιρα.

Οι ηλιακές καταιγίδες μπορούν να επηρεάσουν κρίσιμες υποδομές, όπως δίκτυα ηλεκτροδότησης, τηλεπικοινωνίες, δορυφορικά συστήματα, μεταφορές και συστήματα πλοήγησης, γεγονός που καθιστά την έγκαιρη πρόγνωσή τους ιδιαίτερα σημαντική.

Το έργο Swarm-AWARE

Το πρόγραμμα Swarm-AWARE, με επικεφαλής το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και χρηματοδότηση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA), παρουσιάστηκε στο συνέδριο EGU General Assembly 2026 στη Βιέννη, στο οποίο συμμετείχαν περισσότεροι από 20.000 επιστήμονες.

Η ερευνητική ομάδα αξιοποιεί δεδομένα από την αποστολή Swarm της ESA, η οποία αποτελείται από τρεις δορυφόρους που κινούνται στην ιονόσφαιρα και πραγματοποιούν την ακριβέστερη μέχρι σήμερα χαρτογράφηση του μαγνητικού πεδίου της Γης.

Οι δορυφόροι συλλέγουν πληροφορίες για το μαγνητικό πεδίο, την πυκνότητα και τη θερμοκρασία του πλάσματος, καθώς και για τα ηλεκτρικά πεδία. Τα στοιχεία αυτά συνδυάζονται με δεδομένα από τον δορυφόρο Copernicus Sentinel-5P και επίγειες παρατηρήσεις, ώστε να διακρίνονται οι επιδράσεις των ηλιακών καταιγίδων από εκείνες που προκαλούνται από γεωφυσικά φαινόμενα.

Η τεχνητή νοημοσύνη στο επίκεντρο

Η ανάλυση των δεδομένων πραγματοποιείται με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και προηγμένων υπολογιστικών τεχνικών, όπως η ανάλυση χρονοσειρών μέσω της θεωρίας της πληροφορίας, με στόχο τον ακριβή εντοπισμό της προέλευσης κάθε σήματος.

Όπως εξηγεί ο διευθυντής Ερευνών του Ινστιτούτου Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και συντονιστής του έργου, Γεώργιος Μπαλάσης, η καινοτομία του προγράμματος είναι ότι εξετάζει ταυτόχρονα φαινόμενα του διαστημικού καιρού και φυσικούς κινδύνους στη Γη.

«Με τα ίδια δεδομένα κοιτάζουμε εκτός Γης και εντός Γης», σημειώνει χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι τα τελευταία δύο χρόνια η έντονη ηλιακή δραστηριότητα προσφέρει πολύτιμο υλικό για μελέτη, ενώ τα σήματα που σχετίζονται με σεισμούς ή τσουνάμι είναι πολύ πιο αδύναμα και απαιτούν εξαιρετικά λεπτομερή ανάλυση.

Στόχος η έγκαιρη ανίχνευση διαταραχών

Σε πρώτο στάδιο, οι ερευνητές εστιάζουν στις ηφαιστειακές εκρήξεις, καθώς οι ατμοσφαιρικές διαταραχές που προκαλούν μπορούν να φτάσουν μέχρι την ιονόσφαιρα και να καταγραφούν από τα μαγνητόμετρα των δορυφόρων.

Παράλληλα, διερευνάται η δυνατότητα ανίχνευσης μαγνητικών σημάτων που σχετίζονται με τσουνάμι και μεγάλους σεισμούς μικρού εστιακού βάθους.

Αν και η πρόγνωση σεισμών παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα ανοικτά επιστημονικά ζητήματα, οι ερευνητές εκτιμούν ότι η έγκαιρη αναγνώριση διαταραχών πριν από την εκδήλωση ενός φυσικού κινδύνου θα μπορούσε να αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα για την καλύτερη κατανόηση και, στο μέλλον, την αποτελεσματικότερη διαχείριση τέτοιων φαινομένων.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News